Mr. D.G.W. Spitzen

foto Mr. D.G.W. Spitzenvergrootglas Secretaris-generaal van Verkeer en Waterstaat, die in 1948 als partijloze technocraat minister werd in het kabinet-Drees I. Doorliep een lange ambtelijke loopbaan, onder meer bij Binnenlandse Zaken. Was vanwege zijn partijloosheid enigszins 'gehandicapt' in politieke debatten. Wist wel een wettelijke regeling voor het personenvervoer per auto(bus) en voor de verhouding van de Staat met de KLM tot stand te brengen. Artistiek begaafde minister, die zich meer thuis voelde in de anonimiteit van de ambtelijke wereld dan in de politiek. Werd door veel Kamerleden gewaardeerd vanwege zijn vakkennis.

partijloos
in de periode 1948-1951: minister, secretaris-generaal

voornamen

Derk Gerard Willem

personalia

geboorteplaats en -datum
Wageningen, 18 maart 1896

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 26 januari 1957

levensbeschouwing
  • Rooms-Katholiek (opgevoed) 
  • Hervormd 

partij/stroming

partij(en)
partijloos

hoofdfuncties

  • adjunct-commies, ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel, van 1920 tot 1 januari 1922 
  • commies (later hoofdcommies) afdeling Staatsbosbedrijf en Renteambten, directie Landbouw, ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel, van 1 januari 1922 tot 1 oktober 1928 
  • referendaris directie Landbouw, ministerie van Binnenlandse Zaken en Landbouw, van 1 oktober 1928 tot 1 maart 1931 
  • chef afdeling Binnenlands Bestuur (rang: referendaris, later administrateur), ministerie van Binnenlandse Zaken (en Landbouw), van 1 maart 1931 tot 1 december 1938 
  • secretaris-generaal ministerie van Waterstaat, van 1 januari 1939 tot 15 augustus 1943 (ontslagen door Duitse bezetter) 
  • secretaris-generaal ministerie van Verkeer en Energie; vanaf 3 juli 1946 Verkeer; vanaf 1 maart 1947 Verkeer en Waterstaat), van mei 1945 tot 1 november 1948 
  • minister van Verkeer en Waterstaat, van 1 november 1948 tot 15 maart 1951 
  • secretaris-generaal ministerie van Verkeer en Waterstaat, van 18 maart 1951 tot 26 januari 1957 

nevenfuncties

  • secretaris Rijkscommissie voor de ontwatering, omstreeks 1928 
  • secretaris Staatscommissie inzake Land- en Tuinbouw, omstreeks 1930 
  • lid Centrale Commissie voor ruilverkaveling, vanaf februari 1930 
  • lid Staatscommissie crisis-slachtoffers (Staatscommissie-Fockema Andreae), vanaf 6 januari 1938 
  • voorzitter Haagse Kunstkring te 's-Gravenhage, tot 1948 
  • voorzitter Vereniging "Vrienden van het Residentie-Orkest" te 's-Gravenhage 
  • voorzitter Werkgroep Haags Cultureel Centrum te 's-Gravenhage 
  • lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandse Spoorwegen, tot 1948 
  • lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandse Spoorwegen, van 1952 tot 1957 
  • voorzitter adviescommissie voor de doelmatige organisatie in de rijksdienst, van 1954 tot januari 1957 
  • lid Raad van Commissarissen KLM (Koninklijke Luchtvaart Maatschappij), van 1956 tot 1957 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium te 's-Gravenhage, tot 1915 

academische studie
  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Leiden, van 22 september 1915 tot 17 januari 1919 

overige opleidingen
  • studie piano (bij Marinus Flipse tijdens rechtenstudie, met geld verdiend als repetitor) 

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Was in 1950 eerstverantwoordelijke voor het besluit tot droogmaking van de (Zuid-)oostpolder in het IJsselmeer 
  • Stelde in 1949 voor opnieuw veergelden te gaan heffen op de veren naar Zeeuwsch-Vlaanderen, maar stuitte daarbij op zoveel verzet dat hij daarvan uiteindelijk afzag 
  • Stelde in 1950 de Raad voor de Waterstaat in 
  • Voerde per 1 januari 1950 de in 1935 tot stand gekomen Wegenverkeerswet in. Hierdoor werd de kentekenregistratie en afgifte van rijbewijzen gecentraliseerd en verdwenen de provinciale letters uit kentekenplaten. Daarnaast komt er een vijfjarig rijbewijs en komen er strengere strafbepalingen voor verkeersdelicten waarbij alcohol in het spel is. 
  • Stelde bij K.B. van 17 oktober 1950 het Wegenverkeersreglement vast. Dat bepaalt onder meer dat iedere fiets van een rood achterlicht moet zijn voorzien, er geen maximumsnelheid meer geldt voor auto's, richtingaanwijzers in auto's worden verplicht en bromfietsen met een motor tot 50 cc worden gelijkgesteld met fietsen. Verder wordt het instellen van parkeerverboden mogelijk en komen er verkeersborden voor onder ander wegversmalling, voetgangersoversteekplaatsen en parkeerzones. 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1949 een herziening van de Wet Autovervoer Personen 1939 tot stand, waarmee bij de vergunningverlening aan vervoersorganisaties het streekvervoerprincipe werd ingevoerd. Ook vervoer per trolleybus valt onder de wet. De minister kon de Commissie Vergunningen Personenvervoer (CVP) richtlijnen geven bij de uitgifte van vergunningen aan particuliere bedrijven. Het wetsvoorstel was in 1948 ingediend door minister Vos. (862) 
  • Bracht in 1950 een wet tot nadere regeling van de verhouding tussen het Rijk en de KLM tot stand. Het financiële toezicht van het Rijk op de KLM wordt verscherpt. Tevens kwam er een wet waarbij de verliezen van de KLM door het Rijk werden overgenomen. (1667) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd in 1943 door de bezetter ontslagen, omdat hij niet wenste mee te werken aan maatregelen ten voordele van de Duitse oorlogsvoering 
  • Stemde op 14 december 1948 in de ministerraad met Stikker en de PvdA-ministers tegen het direct starten van een militaire actie tegen de Republiek Indonesië. Koos ook daarna steeds de zijde van de PvdA-ministers die aanstuurden op het heropenen van besprekingen om een nieuwe gewapende actie te voorkomen. 

uit de privésfeer
Zijn vader was leraar aan een HBS. Hij schreef onder het pseudoniem Geert Teis Pzn. in Gronings dialect.

woonplaats(en)/adres(sen)
Wassenaar, Storm van 's-Gravenzandeweg 67, omstreeks 1955

ridderorden
  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 14 september 1931 
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw 
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 3 april 1951 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • J. Vos Dzn., "Spitzen, Dirk Gerard Willem (1896-1957)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 530 
  • C.C. van Baalen, "Spitzen kleurloze minister van Verkeer en Waterstaat", in: P.F. Maas (ed.), "Het kabinet-Drees-Van Schaik 1948-1951", band B, 10-14 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te 's-Gravenhage, 22 juni 1920 (huwelijk ontbonden 7 november 1941) 
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Wassenaar, 25 juni 1942 

echtgeno(o)t(e)/partner
G.C.A. Helderman, Geertruida Cornelia Antonia

2e echtgeno(o)t(e)/partner
H.S.E.A. Schill, Henriëtte Sophie Elisabeth Auguste

kinderen
  • 1 zoon (uit eerste huwelijk) 
  • 1 zoon (uit tweede huwelijk) 

vader
G.W. Spitzen, Gerhardus Wilhelmus

geboorteplaats en/of -datum
Wildervank

moeder
J.E. Brouwer, Jantina Elsina

geboorteplaats en/of -datum
Onstwedde

beroep grootvader (moederskant)
vervener

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.