J.C.E. (Joop) Haex

foto J.C.E. (Joop) Haexvergrootglas Dynamische opperofficier die als staatssecretaris van Defensie in kabinet-Marijnen niet alleen grote bezuinigingen bij de Landmacht bewerkstelligde, maar ook het ontslag van de chef van de generale staf. Hoewel van katholieken huize werd hij lid van de CHU, een partij "van nette lieden met goede opleiding". Innoverende figuur die voortvarend saneringen doorvoerde waarbij hij op allerlei tenen stond. Oogstte buiten de Landmacht meer lof dan er binnen. Keerde terug als staatssecretaris in kabinet-De Jong.

CHU
in de periode 1963-1971: staatssecretaris

voornamen (roepnaam)

Joseph Constant Eugène (Joop)

personalia

geboorteplaats en -datum
Maastricht, 24 november 1911

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 14 april 2002

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek (opgevoed)

partij/stroming

partij(en)
  • CHU (Christelijk-Historische Unie), van 1963 tot 1971 
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), van 1971 tot 1975 
  • CHU (Christelijk-Historische Unie), vanaf 1975 

hoofdfuncties en beroepen

  • officier, van 1935 tot 1940 
  • gedetacheerd bij het hoofdkwartier van de Generale Staf, van oktober 1945 tot 1946 
  • gedetacheerd als chef-staf van de W.-brigade in Indonesië, 1947 
  • officier bij het hoofdkwartier van de Generale Staf, van 1948 tot 1 april 1951 
  • adjunct-militair attaché te Washington, van 1 april 1951 tot 1 november 1954 
  • commandant SROA (School Reserve-Officieren der Artillerie), van 1 november 1954 tot 1956 
  • hoofd sectie operatiën, vijfde divisie, van 1956 tot 1957 
  • hoofd sectie organisatie en personeel, Nederlandse territoriaal bevelhebber (ntb), van 1957 tot 1960 
  • hoofd bureau voorlichting, vorming en psychologische oorlogsvorming (VVP), hoofdkwartier van de Generale Staf, 1960 
  • publiciteitsadviseur politieke leiding, ministerie van Defensie, van 16 september 1960 tot 1962 
  • chef-staf Eerste Legerkorps, van 1962 tot augustus 1963 
  • staatssecretaris van Defensie (belast met aangelegenheden betreffende de Koninklijke Landmacht), van 14 augustus 1963 tot 14 april 1965 
  • directeur Staatsbedrijf der Artillerie-Inrichtingen te Zaandam, van 16 november 1965 tot april 1967 
  • staatssecretaris van Defensie (belast met aangelegenheden betreffende de Koninklijke Landmacht), van 18 april 1967 tot 6 juli 1971 

gevangenschap/internering
krijgsgevangene, van 1942 tot 1945

officiersrangen
  • tweede luitenant der artillerie, van 4 augustus 1935 tot 1939 
  • eerste luitenant der artillerie, vanaf 1939 
  • kapitein der artillerie, omstreeks 1951 
  • majoor der artillerie, omstreeks 1952 tot oktober 1955 
  • luitenant-kolonel der artillerie, van oktober 1955 tot 1 november 1959 
  • kolonel, van 1 november 1959 tot november 1971 
  • luitenant-generaal titulair, november 1971 (bij pensionering) 

partijpolitieke functies

lijsttrekkerschap etc.
  • In 1971 nummer 17 op de CHU-kandidatenlijst bij de Tweede Kamerverkiezingen 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s. 

hoger beroepsonderwijs
  • officiersopleiding KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, van 1932 tot 1935 
  • opleiding Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, van 1946 tot 1947 

academische studie
  • wiskunde, Univeristeit in de VS, van 1931 tot 1932 

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Was in 1963 verantwoordelijk voor het besluit om de zgn. IJssellinie te ontmantelen. In 1949 was hij de bedenker van die verdedigingslinie geweest. 
  • Had in 1964 de leiding van de bezuinigingsoperatie "Chirurg" bij het ministerie van Defensie. Deze beoogde de doelmatigheid bij Defensie te vergroten, persoonsverminderingen bij de legerstaven en -administraties en aanpassingen aan de nieuwe NAVO-strategie, waarbij de nadruk lag op verdediging in het oosten van West-Europa. 
  • Was in 1968 verantwoordelijk voor de aanschaf van 469 Leopardtanks ter vervanging van de Centuriontanks 
  • Bracht in 1969 samen met minister Schut de Nota situering nieuwe militaire oefenterreinen uit, waarin onder meer het Lauwerszeegebied werd aangewezen als nieuwe oefenterrein 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Hij en Van Es werden als in 1963 als staatssecretarissen door de koningin beëdigd op haar vakantieverblijf Porto Ercole in Italië 
  • Was kort voor hij staatssecretaris werd benoemd tot commandant van de 43e pantserbrigade 
  • In 1965 was er enige tijd sprake van dat hij, vanwege zijn betrokkenheid bij de reorganisatie van defensie en ondanks zijn CHU-lidmaatschap als staatssecretaris van Defensie over zou gaan naar het kabinet-Cals. Na een interview dat hij had met 'De Volkskrant' spraken enkele collega's uit het kabinet-Marijnen zich hier echter tegen uit, waardoor dit niet doorging. 

uit de privésfeer
  • Was als officier actief in de oorlog en kwam in 1942 in krijgsgevangenschap. Werd in mei 1945 door de Russen bevrijd. 
  • Zijn vader was commissionair in effecten en bankier 
  • Zijn ouders zijn op 17 oktober 1935 gescheiden 

anekdotes en citaten
  • Minister De Jong, een KVP'er, kwam het goed uit als zijn drie staatssecretarissen aangesloten waren bij overige regeringspartijen. Daarom werd Haex lid van de CHU, "nette lieden met een goede opleiding". De Jong kreeg bij de algemene beschouwingen als lid-aanbrenger een CHU-partijlepeltje van fractievoorzitter Beernink. 
  • De bezuinigingen bij de Landmacht maakten grotere uitgaven bij de Marine mogelijk. In marinekringen deed toen het veelzeggende grapje de ronde, dat de eerste kernonderzeeër Hr.Ms. Haex zou worden gedoopt. 

ridderorden
  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, december 1952 
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1965 
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 17 juli 1971 

overige onderscheidingen en prijzen
  • oorlogsherinneringskruis Nederland mei 1940 
  • Officierskruis voor 25-jarige dienst 
  • ereteken voor oorlog en vrede 

hobby's
  • vissen (in zijn jeugd) 
  • postzegels verzamelen (in zijn jeugd) 
  • zeilen 
  • lezen 
  • (oude) auto's 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
"Staatssecretaris op Defensie", dubbelportret Van Es en Haex in "Het Parool", 15 augustus 1963

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 1939

echtgeno(o)t(e)/partner
F.C. Granpré Molière, Françoise Conrade (Françoise)

kinderen
3 kinderen (van wie één op 2-jarige leeftijd overleed)

vader
Ch.L. Haex, Charles Léon

geboorteplaats en/of -datum
Maastricht, 9 mei 1881

moeder
H.M.F. Hustinx, Henriëtte Marie Françoise

geboorteplaats en/of -datum
Maastricht

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.