Belangrijk feministe en vooraanstaand PvdA-politica. Werkte bij de VARA en was universitair onderzoeker. Leidde vanaf 1975 een bureau op het gebied van beleidsonderzoek. Politiek actief als Eerste Kamerlid. Daarnaast vooral bekend als oprichtster van Man-Vrouw-Maatschappij en redactrice van 'Opzij'. In het tweede kabinet-Van Agt staatssecretaris van emancipatie en in het kabinet-Lubbers III minister van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur. Kwam met een Deltaplan voor het cultuurbehoud. Was daarna lijsttrekker bij de Europese verkiezingen en zat enige jaren in het Europees Parlement. Uitbundige, actieve vrouw die in staat was mensen te enthousiasmeren.PvdA
in de periode 1974-1999: lid Eerste Kamer, staatssecretaris, minister, lid Europees Parlement
voornaam (roepnaam)
personalia
's-Gravenhage, 1 oktober 1937
partij/stroming
PvdA (Partij van de Arbeid)
loopbaan
- -producer vrouwenprogramma's VARA-t.v. (Vereniging van Arbeiders Radio-Amateurs), van 1962 tot 1965
- -wetenschappelijk hoofdmedewerkster Instituut Sociale Geografie, Universiteit van Amsterdam, van 1965 tot 1975
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1974 tot 11 september 1981
- -directrice CEBEON (Centrum Beleidsadviserend Onderzoek) te Amsterdam, van 1975 tot 11 september 1981 (samen met Maurice de Hond)
- -staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (onder meer belast met emancipatiebeleid, volwasseneneducatie en arbeidsomstandigheden), van 11 september 1981 tot 29 mei 1982
- -lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 31 augustus 1982 tot 13 september 1983
- -lid Europees Parlement, van 24 juli 1984 tot 7 november 1989
- -minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, van 7 november 1989 tot 15 juli 1994
- -lid Europees Parlement, van 19 juli 1994 tot 20 juli 1999
partijpolitieke functies
- -lid commissie-Mansholt (PvdA/D'66/PPR) over 'Grenzen aan de groei', van januari 1972 tot 6 maart 1972
- -lid verkenningscommissie PvdA, D'66, PPR, vanaf januari 1972
- -lid beginselprogrammacommissie PvdA, van 1976 tot 1977
- -vicefractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 11 september 1981
- -lid diverse campagnecommissies PvdA
- -lid onafhankelijke commissie kandidaatstelling PvdA Tweede Kamerverkiezingen 1986, van 1985 tot 1986
- -lid commissie vernieuwing programma PvdA, van april 1987 tot 31 oktober 1987
- -vicefractievoorzitter PES (Partij van Europese Sociaal-Democraten) Europees Parlement
- -lid partijbestuur PvdA, van februari 1995 tot 1999
lijsttrekkerschap etc.
- -lijsttrekker PvdA Europese verkiezingen 1994
nevenfuncties
- -lid Raad van Advies "Ander Joods Geluid", vanaf 2002
- -voorzitter "Fiep Westendorp Stichting"
- -lid Raad van Advies "Atana"
- -lid bestuur toneelgezelschap "Mug met de gouden tand"
- -voorzitter Raad van Toezicht Nationaal Museum for Graphic Art "De Beyerd"
- -voorzitter "Via Milano"
- -lid bestuur Stichting "Viola-Viola", vanaf 2009
- -lid bestuur "Uit Vrije Wil", vanaf 2009
vorige
- -hoofdredactrice feministisch maandblad "Opzij", van 1972 tot 1981 (mede-oprichtster met Wim Hora Adema en Ad Werner)
- -lid RAVO (Raad voor de Volkshuisvesting)
- -lid voorlopige raad voor het onderzoek van de gebouwde omgeving
- -lid bestuur Stichting "Praemium Erasmianum"
- -lid bestuur Boekmanstichting
- -lid actiegroep "Man-Vrouw-Maatschappij" (oprichtster)
- -lid Stichting "Bolhuis"
- -lid comité SAAM (Steun Aan Argentijnse Moeders)
- -lid commissie-Swarttouw
- -lid bestuur Stichting "Tegen haar wil"
- -lid bestuur Stichting "Vrouw en media"
- -lid curatorium Weekbladpers
- -lid jury Nederlandse Filmdagen
- -lid Landelijk Platform Vrijwilligerswerk
- -voorzitter jury "Woutertje Pieterse Prijs"
- -voorzitter jury "Lira Prijs"
- -voorzitter Europese Architecten Organisatie
- -lid bestuur NCB (Nederlands Centrum Buitenlanders)
- -voorzitter college van advies inzake de dienstencommissies van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
- -voorzitter NOVIB, van april 1995 tot juni 2004
- -voorzitter jury "Anne Vondeling Prijs" 1996, 1997, 1998
- -voorzitter Nationale Commissie "Dag van de Ouderen", van 1998 tot 2005
- -lid Raad van Toezicht Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden, van januari 1998 tot 2003
- -lid Raad van Toezicht Stichting "Nationaal Fonds Cultuurbezit", vanaf 1 november 1998
- -voorzitter jeugdtheatergroep "Huis aan de Amstel", vanaf 1998
- -lid bestuur Koninklijk Concertgebouworkest, van 1999 tot 2009
- -voorzitter Reclame-Arsenaal, kenniscentrum voor de geschiedenis van de reclame in Nederland, vanaf 1 januari 2002
- -lid bestuur IMES, van 2000 tot 2009
- -voorzitter programmacommissie jeugdparticipatie, vanaf maart 2000
- -lid bestuur TM (Theater Maker), vanaf 2000
- -voorzitter Raad van Toezicht MTNL (Multiculturele Televisie Nederland), vanaf 2000
- -vicevoorzitter OXFAM
- -lid (voorzitter) begeleidingscommissie SCP (Sociaal-Cultureel Planbureau)
- -voorzitter Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden
- -lid College bouw ziekenhuisvoorzieningen
- -voorzitter NICAM (Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media), van februari 2001 tot 1 juni 2008
- -lid tijdelijke adviescommissie Herkomst Kunstvoorwerpen WO II, van februari 2003 tot 1 januari 2004
- -lid curatorium "Onze Wereld", tot 2008
- -voorzitter begeleidingscommissie SCP (Sociaal-Cultureel Planbureau)
- -lid bestuur Groninger Museum, van 2007 tot december 2011
- -voorzitter Amsterdams Fonds voor de Kunst, tot januari 2012
- -voorzitter Federatie Creative Industries, tot 1 oktober 2012
- -voorzitter Stichting "Landjuweel"
- -voorzitter Hercules Seghers
afgeleide functies, presidia etc.
- -voorzitter vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 24 september 1974 tot 11 september 1981
- -voorzitter vaste commissie voor Maatschappelijk Werk (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1981 tot 11 september 1981
Europese (parlements)commissies e.d.
- -lid, voorzitter commissie sociale zaken en werkgelegenheid, van juli 1984 tot juli 1989
- -lid, voorzitter commissie rechten van de vrouw, van januari 1987 tot november 1989
- -lid commissie rechten van de vrouw, van juli 1994 tot januari 1997
- -voorzitter commissie openbare vrijheden en binnenlandse zaken, van januari 1997 tot juli 1999
- -lid delegatie voor de betrekkingen met Noordeuropese landen, van februari 1985 tot januari 1987
- -lid delegatie voor de betrekkingen met Noordafrikaanse landen, van november 1994 tot januari 1997
- -voorzitter delegatie voor de betrekkingen met Roemenië, van oktober 1995 tot juli 1999
opleiding
- -h.b.s.-b, "Hogere Burgerschool voor meisjes" te Leiden, tot 1955
academische studie
- -sociale geografie en sociologie, (Gemeentelijke) Universiteit van Amsterdam, tot 1963 (cum laude)
activiteiten
- -Was woordvoerster volkshuisvesting van de PvdA-Eerste Kamerfractie. Hield zich verder onder meer bezig met emancipatie en wetenschappelijk onderwijs.
- -Voerde in 1981 namens de PvdA het woord in het debat over het abortusvoorstel van het kabinet-Van Agt I
opvallend stemgedrag
- -Behoorde in 1978 tot de minderheid van haar fractie die tegen de ontwerp-Wet Investeringsrekening (WIR) stemde
- -Behoorde in 1979 tot de minderheid van haar fractie die tegen een voorstel in eerste lezing stemde over herziening van de grondwettelijke bepalingen over toelating, uitzetting, uitlevering, het Nederlanderschap en het ingezetenschap
- -Behoorde in 1981 tot de minderheid van haar fractie die tegen de ontwerp-Leegstandwet stemde
takenpakket (bewindspersoon)
- -Was als staatssecretaris belast met 1. aangelegenheden betreffende de emancipatie van de vrouw; 2. de arbeidsomstandigheden; 3. de volwasseneneducatie voor zover aan het ministerie opgedragen; 4. de beroepen- en beroepskeuzevoorlichting; 5. de arbeidsvoorziening voor bijzondere groepen.
- -Nam 25 februari 1994 de taken van staatssecretaris Simons (volksgezondheid en gehandicaptenbeleid) over
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- -Voerde in de periode 1989-1994 een groot aantal bezuinigingen door, onder andere op de bejaardenzorg
- -Bevorderde via een subsidieregeling buitenschoolse kinderopvang
- -Bracht in 1990 de nota's Maatschappelijke opvang voor thuislozen en Maatschappelijke opvang in crisissituaties uit. Gesignaleerd wordt dat het aantal thuislozen toeneemt en de samenstelling van de groep verandert. Steeds vaker gaat het om jong-volwassenen, vrouwen, personen met verzorgings- en verpleegbehoefte en jeugdige dagzwervers. Er zijn 19 door de rijksoverheid gesubsidieerde instellingen voor opvang en daarnaast is er crisis-opvang. Locale overheden signaleren een tekort. Het beleid richt zich op opvang, preventie en resocialisatie. Er komen meer opvangplaatsen, er komen experimenten met dag- en nacht-opvang en er komen leer-werkprojecten. De gemeenten worden nauw betrokken bij het beleid.
- -Bracht in 1990 samen met de ministers Dales en Ritzen en de staatssecretarissen Ter Veld en Heerma de nota 'Ouderen in tel' uit. Hierin wordt de positie van ouderen in kaart gebracht, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting, inkomen, arbeid en gezondheid. Gekozen wordt voor een geïntegreerd ouderenbeleid, dat wordt opgenomen in een Actieprogramma. In deelnota's wordt aandacht besteed aan de positie van oudere vrouwen, preventiebeleid en het gezondheidsbeleid. Prioriteiten zijn onder meer nauwere afstemming in praktijk en beleid van wonen en verzorging, versterking van de zorg voor chronisch zieken en tegengaan van onvrijwillige uittreding uit arbeid.
- -Bracht in 1992 de nota "Investeren in cultuur" over het cultuurbeleid in de periode 1993-1996" uit. Voor gesubsidieerde podiumkunst werd de eis van 15 procent eigen inkomsten ingevoerd.
- -Ontwikkelde in 1992 een op doelmatigheid gericht financieringsbeleid voor de omroep. Daarbij moeten omroepen interen op hun eigen vermogen door zelf eerst eventuele tekorten op hun jaarlijkse programmabudget op te vangen.
- -Kwam in 1993 met een 'Deltaplan' voor het cultuurbehoud. Het Deltaplan is gericht op het inhalen van achterstanden bij het behoud en beheer van cultureel erfgoed. Een tweede belangrijke doelstelling is dat instellingen structureel meer aandacht besteden aan het beheer en behoud van hun collecties. Er komen extra financiële middelen om de bewaarcondities van collecties te verbeteren voor rijksmusea, rijksarchieven, monumentenzorg en archeologie. Voor de niet-rijksmusea komt er een behoudfonds ingericht bij de Mondriaan Stichting.
als bewindspersoon (wetgeving)
- -Bracht in 1990 de Wet op de Pensioen- en Uitkeringsraad (Stb. 324) tot stand. Hiermee wordt een nieuwe organisatie (zelfstandig bestuursorgaan) voor de uitvoering van de buitengewone pensioenwetten in het leven geroepen.
- -Bracht in 1991 een wijziging (Stb. 17) van de Mediawet tot stand tot verruiming van het reclameregime. Door de reclamemogelijkheden van de STER te vergroten, moet de concurrentiekracht van die organisatie worden versterkt. Uitgangspunt blijft wel dat reclame dienstbaar moet zijn aan de programma's en niet andersom. De kijker/luisteraar moet op de publieke omroep gevrijwaard blijven van een overvloed aan reclame. Reclameblokken mogen alleen tussen verschillende programma's worden uitgezonden. Radio- en televisiereclame wordt ook op zondag toegestaan. De wijziging is mede ingegeven door de wens tot grotere uniformiteit van de omroepwetgeving in de Europese Gemeenschap. Het wetsvoorstel was in 1989 ingediend door minister Brinkman
- -Bracht in 1991 een wijziging (Stb. 270) van de Wet op de bejaardenoorden tot stand. Hierdoor wordt de doelgroep van deze wet uitgebreid tot alle ouderen die positief zijn geïndiceerd met betrekking tot de zorgfuncties waarin het bejaardenoord tot dan voorzag. Door de reikwijdteverbreding kunnen provincies, gemeenten en particulier initiatief flexibeler inspelen op de zorgbehoefte van ouderen, die niet in een bejaardenoord verblijven (bijvoorbeeld via thuiszorg).
- -Bracht in 1991 een wijziging (Stb. 769) van de Mediawet tot stand. Hierdoor wordt de invoering van landelijke commerciële omroep (via de kabel) mogelijk. De maatschappelijke en juridische ontwikkelingen maken dat het monopolie van de publieke omroep in Nederland nationaal en internationaal niet langer houdbaar is. De wetswijziging regelt de voorwaarden waaraan commerciële gegadigden moeten voldoen om toestemming te krijgen via de kabel uit te zenden. De wetswijziging volgt daarin een EG-richtlijn over grensoverschrijdende commerciële omroepactiviteiten. Daarmee moeten garanties aan de publieke omroep worden geboden voor eerlijke concurrentieverhoudingen.
- -Bracht in 1993 de Wet op het specifiek cultuurbeleid (Stb. 204) tot stand, die de basis legt voor de subsidiëring op cultureel gebied. Periodiek moet een cultuurnota worden uitgebracht waarin het beleid met betrekking tot subsidiëring en de uitkeringen uit fondsen wordt vastgelegd. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door minister Brinkman.
- -Bracht in 1993 de Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten (Stb. 398) tot stand, waardoor zestien rijksmusea (zoals het Mauritshuis en het Rijksmuseum) en vijf rijksmuseale diensten (zoals de Rijkdienst voor het kastelenbeheer) worden geprivatiseerd.
- -Bracht in 1994 de Wet Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) (Stb. 422) tot stand. Deze wet belast het COA, een zelfstandig bestuursorgaan, onder andere met de materiële en immateriële opvang van asielzoekers, het plaatsen van asielzoekers in een opvangvoorziening en het plaatsen van asielzoekers op gemeentelijke opvangplaatsen, alsmede het betalen van bijdragen aan de desbetreffende gemeente ten behoeve van de kosten van deze opvang.
- -Bracht in 1994 een nieuwe Welzijnswet (Stb. 447) tot stand. Uitgangspunt daarvan is de gezamenlijke inspanning van overheden, particulier initiatief en andere betrokkenen voor een adequaat welzijnsbeleid. Zelfregulering door de sectoren staat daarbij voorop. Voor (nieuwe) welzijnssubsidies wordt met de wet een wettelijk kader geschapen. Het bibliotheekwerk wordt overgeheveld naar de Wet op het specifiek cultuurbeleid.
- -Bracht in 1994 een wijziging (Stb. 945) van de Mediawet tot stand, waardoor de positie van de publieke omroep wordt versterkt. Marginalisering van de publieke omroep door opkomst van commerciële zenders en verschraling van het aanbod moet worden voorkomen. Sponsoring van programma's van de publieke omroep wordt mogelijk gemaakt. De percentages die publieke omroepen aan kunst en informatie moeten besteden, worden verhoogd. Er komt zo een duaal bestel met enerzijds een publieke omroep met hoge kwaliteit en breed bereik, en anderzijds commerciële zenders, waaraan zo min mogelijk regels worden gesteld.
op het gebied van de EU
- -Diende in april 1994 een verslag in (initiatiefprocedure) over de uitvoering van het Derde Actieprogramma en de voorbereiding van het Vierde Actieprogramma voor gelijke kansen voor man en vrouw.
- -Diende in juli 1995 een verslag in over de activiteiten van het Centrum voor Informatie, Discussie en Uitwisseling inzake grensoverschrijdende immigratie CIREFI
- -Diende in november 1996 een verslag in over asielprocedures, waarin onder meer bepleit werd de minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in Europa te verbeteren
- -Diende in januari 1998 een verslag in over de oprichting van "Eurodac" voor het vergelijken van vingerafdrukken van asielzoekers
- -Diende in november 1997, en januari en oktober 1998 verslagen in over de strijd tegen drugs, waarin opgeroepen werd tot meer Europese samenwerking
- -Ondertekende in december 1998 de motie van wantrouwen tegen de Europese Commissie vanwege fraude door eurocommissaris Edith Cresson
wetenswaardigheden
- -Stemde in 1993 samen met haar collega Alders in de ministerraad tegen het uitbreiden van het aantal nachtvluchten vanaf Zestienhoven. Legde zich echter neer bij de meerderheid.
uit de privésfeer
- -Stamt af van Italiaanse joden, die in een getto in Ancona woonden en via Venetië naar Nederland zijn getrokken
- -Was enige tijd de partner van Ed van Thijn en woont nu samen met de schilder Aat Veldhoen
- -Moeder van tv-presentatrice Hadassah de Boer
- -Haar vader was leraar economie en econoom in de directie van een grootwinkelbedrijf
- -Haar moeder was filiaalhoudster, verkoopster, telefoniste en deed de aquisitie van advertenties
- -Haar vader werd aan het begin van de oorlog weggevoerd en stierf kort voor de bevrijding in concentratiekamp ('Nacht-und-Nebel-kamp') Gross Rosen in Silezië
- -Zij werd opgevoed door haar grootouders
- -Bij haar afscheid als lid van de Raad van Toezicht van Rijksmuseum voor Volkenkunde te Leiden richtte zij in dat museum een aan haar gewijde tentoonstelling in, onder de titel 'Het persoonlijke is politiek'.
verkiezingen
- -In 1974, 1980 en 1981 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
niet-aanvaarde politieke functies
- -lid Tweede Kamer, februari 1968 (benoemd in de vacature-Peschar)
woonplaats
Amsterdam
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 8 oktober 1994
buitenlandse onderscheidingen
Ridder Légion d'Honneur, 2001
overige onderscheidingen en prijzen
- -Herriët Freezerring, oktober 1992 (emancipatieprijs)
- -Aletta Jacobsprijs 2002
hobby's
cabaret (was lid van het Amsterdams Studentencabaret)
publicaties/bronnen
- -"Het onbehagen van de vrouw" (samen met Joke Kool-Smit), in: De Gids
- -"De rol van de vrouw in Nederland" (1974)
- -"Vrouwen en onderwijs: over de participatie van vrouwen aan het tertiair en hoger onderwijs"
- -"Weerstanden van vrouwen tegen vrouwenemancipatie"
- -"Vrouwen en cijfers: een overzicht van de deelname van vrouwen aan allerlei maatschappelijke sektoren"
- -"Huisvrouw-Thuisvrouw?"
- -"Het persoonlijke is politiek" (autobiografie, 2003)
literatuur/documentatie
- -Ite Rumke, "Hedy kent Iedereen en Iedereen kent Hedy", NRC Handelsblad, 8 december 1997
- -M. Pruis, "Ik ben een creatieve!!", De Groene Amsterdammer, 31 maart 2001
- -M. Smits, "Echt een politiek dier ben ik niet", Het Financieele Dagblad, 17 november 2003
- -L. Meijer, "Hedy. Feministe, politica, actievoerder" (2012)
familie/gezin
samenwonend
kinderen
1 zoon en 1 dochter
vader
E. d'Ancona, Elias
moeder
M. Opmeer, Maaike
Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.
