Mr. S. Wybenga

S. Wybenga
bron: Gemeentearchief Den Haag

Friese afgevaardigde die in de dertig jaar dat hij Tweede Kamerlid was allengs opschoof van de conservatieven naar de liberalen. Was zevenendertig jaar secretaris van de grietenij (gemeente) Wymbritseradeel. Geen veelspreker, maar wel een lid dat trouw de vergaderingen bezocht. Als oudste in jaren leidde hij enkele malen de eerste vergadering van de Tweede Kamer na Prinsjesdag. Als doopsgezinde een verklaard antimilitarist. Na zijn overlijden werden vooral zijn eenvoud, plichtsbesef en opgewektheid gememoreerd.

conservatief, 'pragmatisch' liberaal, liberaal
functie(s) in de periode 1855-1886: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Schelte

titulatuur en naam

Mr. S. Wybenga Schelte

wijziging in naam en/of titulatuur

Achternaam oorspronkelijk "Wijbenga"

geboorteplaats en -datum

Franeker, 18 juni 1804

overlijdensplaats en -datum

Harlingen, 9 september 1886

begraafplaats en -datum

Sneek, 11 september 1886

levensbeschouwing

Doopsgezind

Partij/stroming

stroming(en)

liberaal (sinds omstreeks 1866)

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te Sneek, van 1828 tot augustus 1837
  • secretaris grietenij Wymbritseradeel, van 7 augustus 1837 tot 1 augustus 1851
  • gemeentesecretaris van Wymbritseradeel, van 1 augustus 1851 tot 1 juli 1874
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 juni 1855 tot 15 september 1860 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 oktober 1860 tot 1 oktober 1866 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1866 tot 3 januari 1868 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 februari 1868 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 9 september 1886 (voor het kiesdistrict Sneek)

Nevenfuncties

kapitein-commandant der dienstdoende schutterij te Sneek, vanaf 13 maart 1836 (nog in 1871)

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid parlementaire enquêtecommissie besmettelijke longziekte onder rundvee (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1877 tot maart 1878
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk IX (Waterstaat, Handel en Nijverheid) 1880 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1880 tot september 1880
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1881 tot mei 1881
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1882 tot september 1883
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VIIb (Financiën) 1884 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1884 tot februari 1885
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1886 tot mei 1886

Opleiding

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Groningen, van 17 september 1825 tot 29 juni 1828

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer onder meer over scheepvaart, landbouw, onderwijs, spoorwegen, handel en de Kieswet
  • Was één van de voornaamste woordvoerders van de anti-militaristen in de Tweede Kamer

opvallend stemgedrag

  • Stemde in 1860 vóór een motie-Wintgens waarin om wettelijke regeling van het cultuurstelsel werd gevraagd
  • Stemde in 1860 tegen de ontwerp-Wet aanleg van spoorwegen voor rekening van de staat
  • Behoorde in 1860 tot de conservatieve minderheid die vóór de begroting van Koloniën van minister Rochussen stemde
  • Behoorde in 1861 tot de minderheid die tegen een amendement-Ter Bruggen Hugenholtz stemde over het halveren van de begroting voor Onvoorziene Uitgaven
  • Stemde in 1866 vóór de motie-Keuchenius waarin afkeuring werd uitgesproken over het vertrek van minister Mijer vanwege diens benoeming tot Gouverneur-Generaal
  • Stemde in 1867 tegen de begroting van Buitenlandse Zaken
  • Stemde op 23 maart 1868 vóór de motie-Blussé van Oud-Alblas, die uitsprak dat de Kamerontbinding van 1867 niet in het landsbelang was geweest
  • Behoorde in 1872 tot de 27 leden die vóór artikel 1 stemden van de ontwerp-wet over invoering van een inkomstenbelasting. Verwerping van het artikel was voor minister Blussé reden het wetsontwerp in te trekken.
  • Behoorde in 1880 tot de veertien leden die tegen de toelating van Schaepman als Kamerlid waren

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Leidde als oudste lid in jaren 1881-1886 de eerste vergadering van de Tweede Kamer na de opening van een nieuwe zittingsjaar
  • Werd in november 1884 en september 1885 als derde op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap gezet

uit de privésfeer

  • Zijn vader was secretaris der grietenij Franekeradeel

verkiezingen

  • Cersloeg in 1855 bij een tussentijdse verkiezing in het district Sneek S.A. Verweij na herstemming
  • Versloeg in 1856 bij de periodieke verkiezingen W.H. Idzerda na herstemming
  • Versloeg in 1860 L. Britzel
  • Versloeg in 1864 jhr. O.Q.J.J. van Swinderen na herstemming
  • Werd in 1866 bij de algemene verkiezingen samen met A. Moens gekozen. Verslagen werden M.W. baron du Tour van Bellinchave, jhr. J.A. Lycklama a Nijeholt en W.M. Oppedijk.
  • Werd in 1868 bij de algemene verkiezingen samen met A. Moens gekozen. Verslagen werden onder anderen M.W. baron du Tour van Bellinchave en B.J. Gratama.
  • Werd in 1869 bij de periodieke verkiezingen samen met W.H. Idzerda gekozen. Verslagen werden onder anderen jhr. J.W. van Loon en B.J. Gratama.
  • Werd in 1873 samen met W.H. Idzerda gekozen. Verslagen werden jhr. J.W. van Loon en B.J. Gratama (arp).
  • Werd in 1877 samen met W.H. Idzerda gekozen. Verslagen werden J. Wolbers en A. Brummelkamp sr. (arp).
  • Werd in 1881 samen met W.H. Idzerda gekozen. Verslagen werden W.M. Oppedijk en W. baron van Heemstra (arp).
  • Werd in 1884 bij de algemene verkiezingen samen met Ph. van Blom en A. Buma gekozen. Zij versloegen W.M. Oppedijk, U.H. Huber en jhr. A. Lycklama a Nijeholt (arp).
  • Werd in 1884 bij de algemene verkiezingen samen met A. Buma en B.H. Heldt gekozen. Zij versloegen R.K. Okma, U.H. Huber en S. baron van Heemstra.

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

overige onderscheidingen en prijzen

Metalenkruis

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • Sagittarius, "Parlementaire Portretten. De aftredende helft van de Tweede Kamer der Staten-Generaal" (1869)
  • Castoretpollux, "In de Tweede Kamer. Portretten" (1881)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

Familie/gezin

echtgeno(o)t(e)/partner

A. Fontein, Augusta

vader

Mr. S. Wijbenga, Sybrand

geboorteplaats en/of -datum

Franeker, 28 juni 1772

moeder

C. Zijlstra, Catharina

geboorteplaats en/of -datum

Harlingen, 17 januari 1778

familierelaties

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.