H. (Hans) Wiegel - Hoofdinhoud

lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 april 1967 tot 19 december 1977 

fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 juli 1971 tot 19 december 1977 

minister van Binnenlandse Zaken en viceminister-president, van 19 december 1977 tot 11 september 1981 

fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 mei 1981 tot 20 april 1982 

lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1981 tot 1 mei 1982 

Commissaris van de Koningin in Friesland, van 16 juni 1982 tot 1 februari 1994 

voorzitter KLOZ (Kontaktorgaan Landelijke Organisaties van Ziektekostenverzekaars), van 1 februari 1994 tot 1 januari 1995 

voorzitter ZN (Zorgverzekeraars Nederland), van 1 januari 1995 tot 1 februari 2012 (ontstaan door fusie van KLOZ en VNZ) 

lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 1 april 2000 

erelid VVD, vanaf 14 mei 1982 

lid bestuur VVD-Statencentrale, tot november 1965 

voorzitter JOVD (Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie") afdeling 't Gooi, van 1962 tot 1963 

lid hoofdbestuur JOVD, van 1962 tot 1965 

vicevoorzitter JOVD, tot 1965 

voorzitter JOVD, van 6 november 1965 tot 29 oktober 1966 

lid hoofdbestuur VVD, van 1966 tot 1977 

redacteur "Liberaal Reveil" 

politiek leider VVD, van 23 september 1972 tot 20 april 1982 

lid hoofdbestuur VVD, van 1981 tot 28 augustus 1981 

lijsttrekker VVD Tweede Kamerverkiezingen 1972, van 23 september 1972 tot 29 november 1972 

lijsttrekker VVD Tweede Kamerverkiezingen 1977, van 11 december 1976 tot 25 mei 1977 

lijsttrekker VVD Tweede Kamerverkiezingen 1981, van 24 januari 1981 tot 26 mei 1981 

lid Raad van Toezicht "Pim Fortuyn Foundation", vanaf oktober 2002 

lid Raad van Advies "Otto Workforce", vanaf december 2004 

lid Raad van Commissarissen "H.R. van Triest" B.V. te Hoogeveen, vanaf 1 februari 2005 

lid curatorium VNO-NCW, vanaf september 2005 

adviseur Zelfstandige Klinieken Nederland, vanaf mei 2012 

secretaris Liberaal Beraad 

columnist "Algemeen Dagblad" 

lid Raad van Toezicht SEP (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven) 

vicevoorzitter Raad van Commissarissen SEP (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven) 

lid Raad van Commissarissen Vereniging "Hendrick de Keyser" 

voorzitter Provinciaal Anjerfonds te Friesland (als Commissaris van de Koningin) 

voorzitter ETIF (Economisch Technisch Instituut voor Friesland) (als Commissaris van de Koningin) 

voorzitter PPC (Provinciale Planologische Commissie) te Friesland (als Commissaris van de Koningin) 

voorzitter Bestuurscommissie Noorden des Lands, vanaf 1 januari 1983 (nog in 1987) 

voorzitter RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening), van 1 januari 1983 tot 1 januari 1991 (bezoldigd) 

voorzitter Centraal Brouwerij Kantoor, van 1 januari 1984 tot 1 oktober 2012 

voorzitter NSOB (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur), tot maart 1993 

voorzitter Stichting Noordelijke Hogeschool te Leeuwarden 

voorzitter 'ultiem overleg' (bijzonder overleg met belangenverenigingen militairen), vanaf januari 1986 

lid Raad van Commissarissen "EGKO Beheer" B.V. 

lid Raad van Adviseurs Stichting "Nederland-Amerika" 

voorzitter Raad van Commissarissen SEP (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven) 

lid Raad van Commissarissen bouwbedrijf "Bruil-Arnhem Beheer", vanaf september 1988 

lid Nationaal Comité Europees jaar van het toerisme, van juli 1989 tot 1990 

lid Raad van Commissarissen "Koninklijke Bols/Wessanen" N.V., vanaf december 1990 

lid Commissie van Goede Diensten inzake een conflict over de graanprijzen, van 12 maart 1990 tot 29 maart 1990 

lid bestuur Stichting Administratiekantoor "Douwe Egberts Sara Lee", vanaf 14 februari 1991 

voorzitter externe commissie Tweede Kamer inzake herindeling ministeries en bezinning overheidstaken, van 27 januari 1992 tot 1993 

lid Raad van Commissarissen "Meyn" B.V. te Oostzaan, vanaf oktober 1992 

lid Raad van Commissarissen "Van Gansewinkel" B.V. 

lid Raad van Commissarissen N.V. Grontmij 

adviseur "Burger's Verwarming en Airconditioning" B.V. 

lid bestuur Coöperatieve Achmea Verzekeringsgroep 

vicevoorzitter Stichting Maatschappij en Politie 

lid bestuur NSOB (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur) 

lid Raad van Commissarissen "De Meeuw" B.V. (nog in 1998) 

lid Raad van Commissarissen NOB (Nederlands Omroep Bedrijf), vanaf juli 1996 

voorzitter Raad van Commissarissen "De Meeuw" B.V. 

voorzitter administratiekantoor "Deerm"B.V. 

voorzitter Raad van Commissarissen "Copaco" N.V. 

lid Raad van Commissarissen "Newconomy", vanaf mei 2001 

voorzitter Raad van Toezicht Staatsbosbeheer, van mei 2002 tot 1 januari 2008 

voorzitter Nationale-Vacaturebank.nl, vanaf mei 2002 

voorzitter ANVR (Algemeen Nederlands Verbond van Reisondernemingen), van december 2003 tot november 2004 

lid Raad van Advies Ronald McDonald Kinderfonds 

voorzitter bestuur ECN (Energie Onderzoek Centrum Nederland) te Petten, vanaf 2005 

columnist dagblad "De Pers", van 23 januari 2007 tot 2012 

informateur collegeonderhandelingen in Noord-Brabant, maart 2011 

voorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van de leden Voogd en Visser inzake de filmkeuring (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 december 1970 tot juni 1975 

ondervoorzitter bijzondere commissie Grondwet/Kieswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1969 tot december 1977 

plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 25 mei 1971 tot 21 september 1971 

voorzitter vaste commissie voor Algemene Zaken en Huis der Koningin (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 juni 1999 tot 1 april 2000 

plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Hoge Colleges van Staat (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 januari 1999 tot 1 april 2000 

beschermheer Vereniging van oud-leerlingen der Zeevaartschool Terschelling (als Commissaris van de Koningin) 

beschermheer voetbalvereniging LAC (Leeuwarder Athletiek Vereeniging) "Frisia" (als Commissaris van de Koningin) 

erevoorzitter Nederlands Rode Kruis kring te Friesland (als Commissaris van de Koningin) 

beschermheer Bond van Nederlandse oorlogs- en dienstslachtoffers 

lid Comité van aanbeveling Stichting "Vrienden van Bronbeek" 

erevoorzitter JOVD, vanaf 1999 

Openbare lagere Potgieterschool te Amsterdam, tot 1953 

gymnasium-b, "Gemeentelijk Gymnasium" te Hilversum, van 1953 tot juli 1959 

Nederlands recht (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, vanaf september 1959 (enkele maanden) 

politicologie (kandidaats), (Gemeentelijke) Universiteit van Amsterdam, van 1959 tot 1965 

Was aanvankelijk woordvoerder voor volkshuisvesting en binnenlandse zaken van de VVD-Tweede Kamerfractie. Voerde in 1975 het woord bij de behandeling van de Nota Grondwetsherziening, met name over de gekozen formateur en het kiesstelsel. 

Diende in 1971 samen met zijn fractiegenoot Geurtsen een initiatiefwetsvoorstel in om de leeftijd voor het passief kiesrecht gelijk te stellen aan die waarop de meerderjarigheid aanving. Dit voorstel werd in 1971 door de Tweede Kamer verworpen. 

Interpelleerde op 29 januari 1974 minister Lubbers en staatssecretaris Hazekamp over het niet-uitvoeren van de motie-Schouten over het uitzonderen van de detailhandel bij de voorgenomen verscherping van het prijsbeleid 

Interpelleerde op 30 januari 1975 minister-president Den Uyl en minister Boersma over de scherp gestegen werkloosheid 

Interpelleerde op 7 april 1976 minister Duisenberg over het uitblijven van de nota inzake ombuigingen in het structurele uitgavenbeleid 

Interpelleerde op 10 maart 1977 minister-president Den Uyl over het uitstel van de behandeling van de wetsvoorstellen inzake de grondpolitiek 

Was woordvoerder binnenlandse zaken van de VVD-Eerste Kamerfractie 

Behoorde in februari 1968 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Van der Stoel stemde, waarin de regering werd gevraagd aan te dringen op stopzetting van de bombardementen in Vietnam en op het starten van onderhandelingen 

In 1969 stemden hij en Vonhoff als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Singer-Dekker waarin aan de minister van Justitie werd gevraagd het COC rechtspersoonlijkheid te verlenen 

Behoorde in 1970 tot de minderheid van de VVD-fractie die vóór afschaffing van de opkomstplicht was 

Behoorde in 1971 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel stemde over de mogelijkheid van vervroeging van Prinsjesdag 

Stemde in mei 1999 als enige van zijn fractie zowel in eerste als tweede lezing tegen de Grondwetsherziening met betrekking tot het correctief referendum. Mede hierdoor haalde dit wetsvoorstel in tweede lezing geen tweederde meerderheid. 

Voerde als minister verschillende kortingen door op de ambtenarensalarissen. Daardoor ontstonden enkele conflicten met de ambtenarenbond, waarvan ABVA-voorzitter Jan Dutman de voornaamste woordvoerder was. 

Kondigde in 1978 per brief aan dat het door zijn voorganger ingediende voorstel voor 24 provincies-nieuwe-stijl zou worden vervangen door een 17-provincieplan. Daarbij zouden Overijssel, Gelderland, Noord-Holland en Zuid-Holland in tweeën worden gedeeld en Noord-Brabant in drieën. Na verzet vanuit de provincies handhaafde hij in 1979 alleen het voorstel tot splitsing van Zuid-Holland. 

Introduceerde per 1 november 1979 de mogelijkheid voor ambtenaren om vrijwillig vervroegd (op 63-jarige leeftijd) uit te treden. Hiermee moest een bijdrage worden geleverd aan herverdeling van werkgelegenheid en bestrijding van werkloosheid (met name onder jongeren). Er kwam een VUT-regeling waaruit de uitkering aan de vervoegd gepensioneerden werd gefinancierd. 

Verdedigde in september 1980 samen met minister De Ruiter het beleid rond de veiligheidsmaatregelen en de politie-inzet bij de inhuldiging van koningin Beatrix op 30 april 1980 

Stelde een Directie Minderheden in en was in 1981 eerste ondertekenaar van de ontwerp-Minderhedennota. Uitgangspunt daarvan was het totstandkomen van een samenleving waarin de in Nederland verblijvende leden van minderheidsgroepen afzonderlijk en als groep een gelijkwaardige plaats en volwaardige ontplooiingskansen hebben. Om dat te bereiken komt er een achterstandsbeleid, antidiscriminatiebeleid en beleid met betrekking tot participatie, emancipatie en cultuurbeleving (onder meer behoud van eigen cultuur en taal). 

Diende in 1981 samen met minister De Ruiter een voorstel voor een nieuwe Politiewet in. Dit voorstel werd in 1985 ingetrokken. 

Diende in 1981 een wetsvoorstel in tot splitsing van de provincie Zuid-Holland. Dit voorstel werd in 1984 ingetrokken. 

Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Vonhoff (VVD, Commissaris van de Koningin in Groningen), Van Dijke (CDA, Commissaris van de Koningin in Utrecht), Borrie (PvdA, burgemeester van Eindhoven), Vos-van Gortel (VVD, burgemeester van Utrecht), Goekoop (VVD, burgemeester van Leiden) en Scholten (CDA, vicepresident van de Raad van State) 

Bracht in 1978 een wijziging van de Provinciewet in het Staatsblad (Stb. 272), waardoor het maximum aantal leden van Gedeputeerde Staten wordt uitgebreid tot acht. Het wetsvoorstel was in 1977 ingediend door minister De Gaay Fortman. 

Bracht in 1978 wetten in het Staatsblad tot vereniging van de gemeenten Egmond aan Zee en Egmond-Binnen en tot gemeentelijke herindeling van Oostelijk West-Friesland (onder andere uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Hoorn) en van het Eemsmondgebied (vereniging van Uithuizen en Uithuizermeeden). 

Bracht in 1978 samen met minister Van Agt de Wet openbaarheid van bestuur (Stb. 581) tot stand, die alle documenten van de rijksoverheid, provincies en gemeenten openbaar verklaart, tenzij er gegronde redenen zijn ze geheim te houden. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers Den Uyl en De Gaay Fortman. 

Bracht in 1978 samen met de ministers Albeda en De Ruiter de wet (Stb. 639) tot goedkeuring van het op 18 oktober 1961 te Turijn gesloten Europees Sociaal Handvest tot stand, waarin onder meer het stakingsrecht van werknemers en overheidspersoneel werd erkend. Het wetsvoorstel was in 1964 ingediend door de ministers Veldkamp, Scholten en Toxopeus. 

Bracht in 1979 samen met staatssecretaris Koning een wijziging (Stb. 195) van de Wet openbaar lichaam Rijnmond tot stand. Hierdoor kreeg 'Rijnmond' nieuwe bevoegdheden op het gebied van onder andere het vestigings- en bouwbeleid en het milieubeleid. Het wetsvoorstel was in 1974 ingediend door minister De Gaay Fortman en staatssecretaris Polak. 

Bracht in 1979 de Wet Raad voor het binnenlands bestuur (Stb. 784) tot stand. Dit nieuwe adviesorgaan verving de Raad voor de Territoriale Decentralisatie en kreeg een bredere adviesfunctie dan die raad. Onderwerpen waarover onder andere moest worden geadviseerd waren de taakverdeling tussen de lagere publiekrechtelijke lichamen onderling en plannen en maatregelen van de centrale overheid die direct of indirect de lagere overheden betroffen. 

Bracht in 1979 een Wet gemeentelijke herindeling van Voorne-Putten tot stand. Hierbij wordt het grondgebied van de gemeenten Oud-Beijerland en Spijkenisse uitgebreid en worden nieuwe gemeenten Brielle, Bernisse en Westvoorne gevormd. 

Bracht in 1979 de Wet Europese Verkiezingen (Stb. 652) tot stand, die de rechtstreekse verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees Parlement regelt. De Wet incompatibiliteiten Europees Parlement (Stb. 653) regelde welke functies onverenigbaar waren met het lidmaatschap. 

Bracht in 1979 de Wet instelling van de gemeente Lelystad tot stand 

Bracht in 1980 wetten tot gemeentelijke herindelingen in het Rijk van Nijmegen tot stand (vorming van de nieuwe gemeenten Beuningen en Heumen). 

Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter de Wet Nationale Ombudsman (Stb. 35) tot stand. De Nationale Ombudsman onderzoekt klachten van burgers over overheidsgedragingen. Benoeming geschiedt door de Tweede Kamer die kiest uit een door de vicepresident van de Raad van State, de president van de Algemene Rekenkamer en de president van de Hoge Raad opgestelde voordracht. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend (als Wet commissaris van onderzoek) door minister De Gaay Fortman. 

Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter een wet (Stb. 531) tot stand die regelt dat leden van vertegenwoordigende lichamen via de kantonrechter een regeling voor verlof voor het bijwonen van vergaderingen kunnen afdwingen. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door de ministers De Gaay Fortman en Van Agt. 

Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter een wijziging (Stb. 297) van de Politiewet met het oog op samenwerking tot stand. In het vooruitzicht van herziening van de de Politiewet werden de mogelijkheden voor politieambtenaren om buiten het gebied van aanstelling op te treden aanmerkelijk verruimd. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers De Gaay Fortman en Van Agt. 

Bracht in 1980 de Wet provinciale indeling van de Waddenzee (Stb. 670) tot stand. Door bestuurlijke indeling moet het beheer van de Waddenzee als internationaal natuurgebied worden verbeterd. 

Bracht in 1981 de Wet rampenplannen (Stb. 384) tot stand, die gemeenten verplicht een gemeentelijk rampenbestrijdingsplan op te stellen. Het wetsvoorstel was in 1977 ingediend door minister De Gaay Fortman. 

Bracht in 1981 de Wet gemeentelijke herindeling Zuid-Limburg tot stand. 53 gemeenten (onder meer kleine gemeenten als Wijlré, Hulsberg, Sint Geertruid, Slenaken en Urmond) werden opgeheven. Verder werd de gemeente Hoensbroek samengevoegd met Heerlen en werd een nieuwe gemeente Landgraaf gevormd door samenvoeging van Schaesberg, Nieuwenhagen en Ubach over Worms. Er werden 18 nieuwe gemeenten gevormd. 

Tijdens zijn ministerschap vond de behandeling in eerste lezing van de Grondwetsherziening plaats. Voorstellen die hij verdedigde waren onder meer het verlenen van kiesrecht voor de gemeenteraad aan niet-Nederlandse ingezetenen, het afschaffen van het ritueel van openen en sluiten van Kamerzittingen, de zelfstandige keuze van de Kamervoorzitters, de verkiezing van de Eerste Kamer voor vier jaar en afschaffing van de verkiezing per groep van provincies en de verankering van burgerrechten (zoals een discriminatieverbod) in de Grondwet. 

In 1986 verhinderde met name het CDA in de Friese Staten dat hij voor enige maanden minister van Binnenlandse Zaken werd als opvolger van de overleden Koos Rietkerk. Het CDA vreesde dat terugkeer van Wiegel in de landelijke politiek electoraal nadelig zou zijn. 

Kreeg op het partijcongres in 1990 ernstige kritiek te verduren op zijn rol tijdens de verkiezingscampagne van najaar 1989. Afgevaardigden verweten hem lijsttrekker Voorhoeve voor de voeten te hebben gelopen. 

In juni 1993 besloot de top van de VVD, ondanks aandrang vanuit enkele afdelingen, hem niet opnieuw te vragen lijsttrekker te worden 

Bedankte voor het Eerste Kamerlidmaatschap, omdat dat hem mogelijk zou belemmeren bij de optimale uitoefening van zijn hoofdberoep en enkele nevenfuncties 

Was ondanks zijn verlegenheid in staat om een zaal vol publiek volledig naar zijn hand te zetten 

Zijn eerste echtgenote verongelukte op 6 november 1980. Zijn tweede echtgenote (zuster van zijn eerste echtgenote) verongelukte op 6 januari 2005. 

Zijn vader was binnenhuisarchitect en eigenaar van een meubelmakerij en aannemersbedrijf 

Tijdens een publiek debat met minister-president Den Uyl, waarbij hij ernstige kritiek uitte op het financiële beleid van het kabinet, zei hij eens: "Sinterklaas bestaat. Hij zit daar!" (daarbij wijzend op Den Uyl). 

Aan hem wordt de uitspraak toegeschreven: de VVD heeft geen vleugels, alleen maar vlerken 

minister van Binnenlandse Zaken, februari 1986 

"Het orakel uit Ljouwert" (bijnaam) 

"De grote ijsmeester" (bijnaam) 

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981 

Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 28 april 1989 

Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 20 januari 1994 

"Vrijheid, Werk, Samenwerking" (1977) (VVD-verkiezingsprogramma) 

"Een Partijtje Libre" (1969) 

"De Geloofwaardigheid van een Alternatief" (1974) 

publicaties in verscheidene periodieken 

F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 

H. van der Werf, "Hans Wiegel, profiel van een politicus" (1973) 

A.D. Huysman, "H. Wiegel - Maakte van de VVD eerst recht een volkspartij", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 109 

K. Bijlsma (red.), "Wiegel, Commissaris in Friesland" (1992) 

J. Hoedeman, "Wiegel en het spel om de macht" (1993) 

W. Bemboom, "Hans Wiegel en de media" (1999) 

Bert Vuijsje, "Avonturen in besturen. Gesprekken met Hans van Mierlo, Ruud Lubbers, Hans Wiegel en vele anderen" (2006) 

Roelof Bouwman en Frank Poorthuis, "'Je moet het in je hebben'" HP/De Tijd, 8 juli 2011 (themanummer Wiegel 70) 

typograaf/drukker bij N.V. Paragon 

boekdrukker 

adjunct-onderofficier KNIL 

schrijver bij de Nederlandse Spaarkas