KVP
functie(s) in de periode 1952-1957: lid Tweede Kamer, staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Anna (Anneke)
titulatuur en naam
Dr. A. de Waal Anna (Anneke)
geboorteplaats en -datum
Culemborg, 25 november 1906
overlijdensplaats en -datum
Arnhem, 21 maart 1981
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek, vanaf 1935
Partij/stroming
partij(en)
- KVP (Katholieke Volkspartij), tot 1962 (bedankte n.a.v. het KVP-standpunt inzake Nieuw-Guinea)
- partijloos, vanaf 1962
partij waarop werd gestemd
PSP (na 1962; stemde niet langer KVP vanwege de kwestie-Nieuw-Guinea)
Hoofdfuncties/beroepen
- lerares aardrijkskunde, Christelijke Middelbare Meisjesschool te Nijmegen, van 1931 tot 1932
- lerares Gouvernements M.O. in Nederlands-Indië, van 1932 tot 1939
- wetenschappelijk ambtenaar eerste klasse, Geografisch Instituut, Rijksuniversiteit Utrecht, van november 1945 tot 1952
- lid gemeenteraad van Utrecht, van 6 september 1949 tot 1 februari 1953
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 2 februari 1953
- staatssecretaris van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen (belast met voortgezet hoger en middelbaar onderwijs en nijverheidsonderwijs), van 2 februari 1953 tot 16 maart 1957
- raadadviseur-honorair ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 16 maart 1957 tot 1 november 1963
- leeropdracht sociale geografie, Rijksuniversiteit Utrecht (wegens langdurige afwezigheid van een hoogleraar)
- belast met het opzetten van een vormingscursus voor leidende functionarissen voor de Bond van R.K. openbare leeszalen en boekerijen, van maart 1957 tot 1959
- lid Provinciale Staten van Utrecht, van 1 juli 1958 tot 6 juni 1962
- docente bibliotheek- en documentatieschool (Frederik Muller Academie) te Amsterdam, van 1 september 1965 tot 1 augustus 1970
gevangenschap/internering
geïnterneerd te Ravensbrück, van 19 juli 1940 tot 9 november 1941 (als Indische gijzelaar)
takenpakket (staatssecretaris)
- Was als staatssecretaris belast met voortgezet hoger en middelbaar onderwijs en nijverheidsonderwijs, vanaf oktober 1955 tevens met lager onderwijs (voorzover niet het algemene onderwijsbeleid betreffend), sociaal-pedagogische vorming en vormingswerk voor de leerplichtvrije jeugd.
Nevenfuncties
- voorzitter Katholiek Vrouwendispuut, van februari 1951 tot 1952
- lid bestuur Katholiek Vrouwendispuut, van 1952 tot 1961
- lid Nederlandse delegatie naar zesde algemene vergadering der Verenigde Naties te Parijs, van november 1951 tot februari 1952
- lid bestuur Nederlandse vereniging voor vrouwenbelangen, vanaf 1957
- voorzitter Katholiek vrouwendispuut, van 1958 tot 1962
- voorzitter Vereniging voor vrouwenbelangen, vrouwenarbeid en gelijk staatsburgerschap, van 1959 tot 1966
- lid opleidingscommissie Centrale Vereniging voor Openbare Bibliotheken, 1959
- lid bestuur Centrale Vereniging voor Openbare Bibliotheken, van 1960 tot 1962
- kroonlid Academische Raad, vanaf 1 januari 1962 (nog in 1964)
- vicevoorzitter Centrale Vereniging voor Openbare Bibliotheken, van 1962 tot 1963
- voorzitter Centrale Vereniging voor Openbare Bibliotheken, van 1963 tot 1965
afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter begrotingscommissie voor Maatschappelijk Werk (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1952 tot 2 februari 1953
Opleiding
primair onderwijs
- Openbare lagere school te Culemborg, van 1912 tot 1918
voortgezet onderwijs
- m.u.l.o.-b, "R.K. MULO-school" te Culemborg, van 1918 tot 1921
- h.b.s.-b, "Christelijke Hogere Burgerschool" te Leeuwarden, van 1921 tot 1924
- huishoudschool (haar ouders vonden haar nog te jong om al te gaan studeren)
academische studie
- sociale geografie, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1926 tot 26 maart 1932 (cum laude)
promotie
- letteren en wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Utrecht, 28 mei 1943
Activiteiten
als parlementariër
- Was onderwijswoordvoerster van de KVP-Tweede Kamerfractie (met name wat het nijverheidsonderwijs betrof)
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Speelde een belangrijke rol bij het opstellen van de Tweede Onderwijsnota, waarin onder meer een allesomvattende regeling voor het voortgezet onderwijs werd aangekondigd.
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1955 een wijziging (Stb. 224) van de Middelbaar-onderwijswet en de Hogeronderwijswet tot stand over onder andere de akten van bekwaamheid voor bepaalde vakken. Verouderde bepalingen over onderwijsakten werden gemoderniseerd, evenals enkele verouderde examenprogramma's. Tevens werden getuigschriften die in het Rijk buiten Europa waren behaald gelijkgesteld met in Nederlandse akten van onderwijsbekwaamheid. (3.508)
- Bracht in 1955 de Wet tot regeling van het onderwijs in de Friese taal (Stb. 225) tot stand. In uitsluitend Friestalig gebied mag in de eerste drie klassen van het lager onderwijs Fries als voertaal worden gesproken. Tevens wordt het leervak Fries in de hogere klassen geregeld. (3.285)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Trad in 1957 af, nadat Cals te kennen had gegeven zelf het onderwijsbeleid vorm te willen geven. Er was bovendien kritiek op haar nogal onzichtbare rol bij de voorbereiding van de onderwijswetgeving.
uit de privésfeer
- Woonde vanaf 1951 tot omstreeks 1978 in Utrecht in bij Mr. W.M.W. (Wally) van Lanschot, lid van het partijbestuur van de KVP en oprichtster van het Katholiek Vrouwendispuut.
- Haar vader was apotheker te Culemborg en farmaceutisch inspecteur in de Keuringsgebieden Friesland, Groningen en Drenthe, Terschelling en Vlieland, van 1918 tot 1 december 1938
anekdotes en citaten
- Tijdens haar beëdiging als staatssecretaris droeg koningin Juliana laarzen, omdat zij op het punt stond af te reizen naar de gebieden die door de watersnood waren getroffen.
woonplaats(en)/adres(sen)
- Nederlands-Indië, van 1932 tot 1939
- Wageningen, van 1939 tot 1945
- Utrecht, vanaf 1945
- Utrecht, Kromme Nieuwe Gracht, omstreeks 1952 (nog in 1955)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Roomsch-Katholiek Vrouwendispuut
- lid Vereniging voor vrouwenbelangen, vrouwenarbeid en gelijk staatsburgerschap
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Sociale aardrijkskunde" (dissertatie, 1943)
- "Van moeder op dochter. De maatschappelijke positie van de vrouw in Nederland vanaf de Franse tijd", redactie samen met W.H. Posthumus-van der Goot (1968)
- tijdschriftpublicaties en voordrachten over o.a. sociale geografie, arbeid door de gehuwde vrouw, Nieuw-Guinea, ontwapening en vrede
literatuur/documentatie
- F. Vogelzang, "Anna de Waal", in: "Utrechtse Biografieën", deel V, 194 e.v.
- A. Nolte, "Een portret", in: "Vrouwenbelangen" 31e jaargang, nr. 5 mei/juni 1966
- P. van der Steen, "Waal, Anna de (1906-1981)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
- M.J.C.A.L. van Bavel, scriptie Staatkundig-Historische Studiën RU Leiden (z.j.)
- Wie is dat? 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Anna de Waal, Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
Dr. J.W. de Waal, Jacobus Wilhelmus
geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 19 november 1873
moeder
G. Sterkenburg, Geertje
geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 13 december 1876
broers en zusters
3 broers
beroep grootvader (vaderskant)
winkelier
beroep grootvader (moederskant)
schoen- en laarzenmaker
