Mr.Dr. D.A.P.N. Koolen

foto Mr.Dr. D.A.P.N. Koolenvergrootglas Vooraanstaand katholiek politicus in het interbellum. Was advocaat en administratief rechter en kwam in 1905 in de Tweede Kamer voor het district Grave door oud-minister Harte te verslaan. Volgde in 1920 Fock op als Kamervoorzitter en trad in die functie tamelijk streng en formeel op. In 1925 opvolger van minister Aalberse in het kortstondige eerste kabinet-Colijn. Was een bewonderaar van Colijn. Na zijn kortdurende ministerschap negentien jaar staatsraad. Werd na de breuk in het vierde kabinet-Colijn in 1939 verrassend formateur. Anders dan de ministers Romme en Steenberghe was hij een exponent van de rechtervleugel van de RKSP. Zijn formatiepoging mislukte dan ook. Stond bekend als tamelijk afstandelijk.

Algemeene Bond (RKSP)
in de periode 1905-1945: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, lid Raad van State

voornamen

Dionysius Adrianus Petrus Norbertus

personalia

geboorteplaats en -datum
Rijswijk (Z.H.), 21 januari 1871

overlijdensplaats en -datum
Voorschoten, 24 maart 1945

begraafplaats en -datum
's-Gravenhage, 28 maart 1945 (familiegraf)

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij)

hoofdfuncties

  • advocaat en procureur te Utrecht, van 1897 tot 1 maart 1903 
  • schoolopziener, arrondissement IJsselstein, van 1 april 1897 tot 1 oktober 1905 
  • lid gemeenteraad van Utrecht, van 1899 tot september 1911 
  • lid Centrale Raad van Beroep, van 1 maart 1903 tot 1 juni 1919 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1905 tot 4 augustus 1925 (1905-1918 voor het kiesdistrict Grave) 
  • ondervoorzitter Centrale Raad van Beroep, van 1 juni 1919 tot 4 augustus 1925 
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 oktober 1920 tot 5 augustus 1925 
  • minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, van 4 augustus 1925 tot 8 maart 1926 
  • lid Raad van State, van 28 april 1926 tot 24 maart 1945 (benoemd bij K.B. van 15 april 1926, nr. 11) 

partijpolitieke functies

  • voorzitter Katholieke Kiesvereniging te Utrecht, van 1894 tot 1915 
  • ondervoorzitter Provinciale Bond van R.K.-Kiesvereenigingen te Utrecht, van 1898 tot 1915 
  • lid "Klarenbeeksche Club", vanaf 1900 
  • voorzitter Algemeene Bond van Roomsch-Katholieke Rijkskiesvereenigingen, van 3 april 1905 tot mei 1916 
  • penningmeester R.K.-Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1916 tot 14 oktober 1920 
  • voorzitter reorganisatiecommissie Algemeene Bond van Roomsch-Katholieke Rijkskieskringorganisaties, van 31 januari 1925 tot 13 maart 1926 

nevenfuncties

  • plaatsvervangend voorzitter loonraad voor spoorwegpersoneel 
  • lid Nederlandse Anti-Oorlogsraad 
  • lid Bond voor Volkenbond en Vrede 
  • lid Staatscommissie inzake de evenredige vertegenwoordiging (Staatscommissie-Oppenheim), van 19 november 1913 tot 25 mei 1914 
  • lid Centraal Stembureau, van 1918 tot oktober 1920 
  • lid Staatscommissie inzake algehele herziening der Gemeentewet (Staatscommissie-Oppenheim), van 6 december 1918 tot september 1920 
  • voorzitter Staatscommissie inzake regeling der ziekteverzorging, van juni 1919 tot 1920 
  • kabinetsformateur, van 15 november 1923 tot 24 november 1923 (mislukt) 
  • lid dagelijks bestuur "Het Nederlandsche Roode Kruis", vanaf 1 januari 1929 
  • lid College van Curatoren Technische Hogeschool te Delft, van 1 oktober 1931 tot 1941 
  • lid Commissie van Toezicht op de bijzondere leerstoelen en de bijzondere universiteiten, vanaf 21 april 1932 (nog in 1938) 
  • voorzitter Staatscommissie voor onderzoek van het probleem van de revolutionaire volksvertegenwoordigers, van 12 februari 1934 tot 16 juni 1934 
  • voorzitter Staatscommissie belast met onderzoek verhoging veiligheid in luchtverkeer, van augustus 1935 tot augustus 1936 
  • voorzitter Raad voor Luchtvaart, van 1936 tot 1945 
  • lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandsche Spoorwegen, vanaf 1938 
  • kabinetsformateur, van 9 juli 1939 tot 14 juli 1939 (mislukt) 
  • voorzitter Indische Missievereeniging (tijdens Duitse bezetting) 
  • lid financiële commissie, Academie voor Internationaal Recht 
  • thesaurier Leo-Stichting 
  • voorzitter Centrale Vereeniging voor Kinderbescherming in aartsbisdom Utrecht en bisdom Haarlem 
  • voorzitter Bijzondere Raad, Sint Vincentiusvereniging te Utrecht 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor het wetsvoorstel bepalingen inzake de naamloze vennootschap (Tweede Kamer der Staten-Generaal), vanaf december 1918 
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Warenwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), tot 1919 
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1920 tot september 1920 (voorzitter derde afdeling) 
  • voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925 
  • voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925 
  • voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1920 tot 10 augustus 1925 
  • ondervoorzitter van de ministerraad, van augustus 1925 tot maart 1926 
  • lid afdeling Algemene Zaken (Raad van State) 
  • lid afdeling Binnenlandse Zaken (Raad van State) 
  • lid afdeling Financiën (Raad van State) 
  • lid afdeling Handel, Nijverheid en Scheepvaart (Raad van State) 
  • lid afdeling Arbeid, Handel en Nijverheid (Raad van State) 
  • lid afdeling Landbouw en Visserij (Raad van State) 
  • lid afdeling Sociale Zaken en Volksgezondheid (Raad van State) 
  • lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State) 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-a en -b, "Stedelijk Gymnasium" te Utrecht 

academische studie
  • rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Utrecht, tot 2 oktober 1894 
  • staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Utrecht, tot 2 oktober 1894 

activiteiten

als parlementariër
  • Sprak in de Tweede Kamer met name over financiële aangelegenheden, arbeid, onderwijs en waterstaat 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1906 tot de 10 katholieken die vóór de begroting van Oorlog van minister Staal stemden 
  • Behoorde in 1912 tot de minderheid van de Katholieken die tegen een begrotingswijziging stemde i.v.m. de bouw van een pantserschip. Verwerping van het voorstel leidde tot het aftreden van minister Wentholt. 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd in september 1918, 1919 en 1920 als tweede op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap geplaatst 

uit de privésfeer
  • Medeoprichter Alberdinck Thijm-Genootschap, 1909 
  • Zijn vader was ambtenaar bij de Staatsspoorwegen 

verkiezingen
  • Werd in 1901 in het kiesdistrict Utrecht II na herstemming verslagen door jhr. J. Röell (ol) 
  • Versloeg in 1905 de vroegere afgevaardigde van het district Grave, oud-minister J.J.I. Harte van Tecklenburg (rk), na herstemming 
  • Werd in 1909, 1913 en 1917 bij enkelvoudige kandidaatstelling gekozen 

niet-aanvaarde politieke functies
  • lid Raad van State, 1917 
  • lid Tweede Kamer, augustus 1925 (i.v.m. benoeming tot minister) 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"de Katholieke Colijn" (bijnaam in de pers)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Rijswijk (Z.H.), tot april 1871 
  • Utrecht, vanaf april 1871 
  • Utrecht, Drift 8, omstreeks 1911 en nog in 1918 
  • 's-Gravenhage, Javastraat 50, omstreeks 1925 en nog in 1938 

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1913 
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1923 

buitenlandse onderscheidingen
Grootkruis Orde van de H. Gregorius de Grote, 1927

overige onderscheidingen en prijzen
kruis van verdienste, Nederlandse Rode Kruis

publicaties/bronnen

publicaties
"De Kapitaalrente" (dissertatie, 1894)

literatuur/documentatie
  • J.P. Gribling, "Koolen, Dionysius Adrianus Petrus Norbertus (1871-1945)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 312 
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938) 
  • Ned. Patriciaat, 1940 

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Graveland, 12 januari 1897

echtgeno(o)t(e)/partner
M.A. zum Gahr, Maria Agnes

kinderen
5 dochters en 4 zoons

vader
P.N. Koolen, Petrus Norbertus

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 24 februari 1833

moeder
M.G. Kooimans, Maria Gezina

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 8 december 1838

beroep grootvader (vaderskant)
koopman

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.