J. (Jacques) de Kadt

foto J. (Jacques) de Kadtvergrootglas Na de oorlog anticommunistisch georiënteerde buitenland-woordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer en tegenstander van de gewapende strijd in Nederlands-Indië. Onafhankelijk politiek denker en activist en vruchtbaar publicist met onverbloemd taalgebruik. Zoon van een bedrijfsleider bij een margarinefabriek uit Oss. Was in zijn jonge jaren communist, daarna links socialist en voorman van de van de SDAP afgescheiden OSP. In het interbellum redacteur van diverse linkse tijdschriften. Overleefde in Indië het Jappenkamp. Noemde Nieuw Links 'de vijfde colonne van het Russische imperium'.

PvdA
in de periode 1948-1963: lid Tweede Kamer

voornaam (roepnaam)

Jacques (Jacques)

personalia

geboorteplaats en -datum
Oss, 30 juli 1897

overlijdensplaats en -datum
Santpoort (gem. Velsen), 16 april 1988

levensbeschouwing
Nederlands-Israëlitisch: liberaal

partij/stroming

partij(en)
  • CPH (Communistische Partij Holland), van 1919 tot 1924 (royement in 1923 ongedaan gemaakt in opdracht van de Komintern) 
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1928 tot 1932 (radikale linkervleugel; geroyeerd) 
  • OSP (Onafhankelijke Socialistische Partij), van 28 maart 1932 tot 2 september 1934 (geroyeerd) 
  • PvdA (Partij van de Arbeid), van maart 1946 tot 1970 
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), vanaf 1970 

hoofdfuncties en beroepen

  • kantoorbediende Staatsbedrijf der PTT te Haarlem, tot 1933 
  • redacteur partijdagblad "De Tribune", vanaf juli 1920 
  • redacteur weekblad "De Kommunist", van juni 1924 tot maart 1926 
  • redacteur oppositionele weekblad "De Socialist", van oktober 1928 tot augustus 1931 
  • redacteur discussieorgaan "De Sociaal-Democraat", van november 1931 tot december 1931 
  • secretaris en hoofdredacteur "De Fakkel", vanaf januari 1932 
  • secretaris OSP, van 28 maart 1932 tot 1934 (vanaf 1933 bezoldigd) 
  • redacteur "De Nieuwe Kern", van oktober 1934 tot 1940 (met Sal Tas) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 5 juni 1963 

gevangenschap/internering
geïnterneerd in Nederlands-Indië, van 1942 tot 1945

partijpolitieke functies

  • lid partijbestuur CPH, van 1922 tot 1924 
  • secretaris BKSP (Bond van Kommunistische Strijd- en Propagandaclubs), vanaf 1924 
  • medewerker "Algemeen Indisch Dagblad" (in Nederlands-Indië) 
  • medewerker tijdschrift "Kritiek en Opbouw" (in Nederlands-Indië) 
  • redacteur partijblad "De Baanbreker" 
  • redacteur partijblad "Paraat" 
  • lid commissie beginselprogramma PvdA, van 27 juli 1946 tot 24 april 1947 
  • redacteur tijdschrift "Socialisme en Democratie", omstreeks 1955 tot 1963 
  • lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1958 tot 1963 

nevenfuncties

  • voorzitter Comité van Verweer tegen Reactie, Fascisme en oorlogsgevaar, vanaf 1933 (opgericht op aandrang van Trotski door OSP en RSP (Sneevliet)) 
  • redacteur "Libertinage" 
  • redacteur "Vrije Bladen" 
  • medewerker cultureel tijdschrift "Tirade" 
  • medewerker VARA-radioprogramma "Radiolympus", vanaf 1952 
  • verzorgde parlementaire rubriek VARA-radio, van 1956 tot 1963 
  • lid Defensiecommissie, omstreeks 1962 
  • medewerker "Hollands Maandblad" 

afgeleide functies, presidia etc.
lid vaste commissie voor Nederlands Nieuw-Guinea (Tweede Kamer der Staten-Generaal), tot 1963

opleiding

voortgezet onderwijs
  • Hogere Burgerschool te Oss 

activiteiten

als parlementariër
  • Was buitenland-woordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met defensie en Overzeese Gebiedsdelen (Nederlands-Indië en 'de West'). 

wetenswaardigheden

algemeen
  • In 1940 in Groot-Brittannië korte tijd gevangen op last van de Politieke Opsporingsdienst vanwege 'Trotskisme" 
  • Behoorde in 1947/1948 tot de zgn. Nova Zembla-groep die zich verzette tegen militair optreden jegens de Republiek Indonesië 
  • Behoorde in december 1948 tot de zes leden die in de PvdA-fractie tegen het besluit tot een tweede politionele actie in Indonesië stemde 
  • Onttrok zich in december 1948 aan een stemming over een motie-De Groot waarin de tweede politionele actie werd veroordeeld. Zijn fractiegenoten (m.u.v. Emmens) stemden tegen. 
  • Fel bestrijder van de Nieuw-Guineapolitiek van minister Luns 
  • Fel anti-communistisch 

uit de privésfeer
  • Zat in 1933 drie maanden gevangenisstraf uit in verband met een oproep in "De Fakkel" aan soldaten en matrozen zich achter de muiterij op De Zeven Provinciën te scharen 
  • Week, met Sal Tas, in juli 1934 uit naar België en Parijs om arrestatie te voorkomen vanwege een oproep tot uitbreiding van het Jordaan-oproer 
  • Van zijn familie overleefden alleen hijzelf en zijn broer de Japanse interneringskampen 
  • Zijn vader was bedrijfsleider bij margarinefabriek Zwanenberg te Oss 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
K. Lambrechts (pseudoniem)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Haarlem 
  • België, van 1934 tot 1935 (gevlucht met Sal Tas) 
  • Londen, omstreeks 1940 (gevlucht met ouders en twee broers) 
  • Bandoeng (Ned.-Indië), omstreeks 1942 tot 1946 
  • Heemstede, César Francklaan 25, omstreeks 1948 en nog in 1960 

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1959

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid BKSP (Bond van Kommunistische Strijd- en Propagandaclubs), van 1924 tot maart 1927

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Van Tsarisme tot Stalinisme" (1935) 
  • "Europa's Toekomst" (1936) 
  • "Georges Sorel" (1937) 
  • "Het Fascisme en de nieuwe vrijheid" (1939) 
  • "Rusland en wij. Hoe redden wij de vrede?" (1947) 
  • "Verdediging van het Westen" (1947) 
  • "Herman Gorter" (1948) 
  • "De Indonesische Tragedie" (1949) 
  • "De consequenties van Korea" (1950) 
  • "Inleiding tot het denken van Karl Marx" (1951) 
  • "Pogrom Moskou-Praag" (1953) 
  • "Falende oppositie?" In: Socialisme en Democratie (1961) 
  • "Uit mijn communistentijd" (1965) 
  • "De politiek der gematigden" (1972) 
  • "Politieke herinneringen van een randfiguur" (1975) 
  • "Jaren die dubbel tellen: memoires van de Indische tijd" (1978) 

literatuur/documentatie
  • J. Bank, M. Ros, B. Tromp, "Profiel van Jacques de Kadt", in: Het eerste jaarboek voor het democratisch socialisme (1979) 
  • N. Cramer, "Jacques de Kadt meer polemist dan politicus", Trouw, 18 april 1988 
  • Tj. Harmsma, "Jacques de Kadt was een politiek denker van allure. In Memoriam', in: partijblad Voorwaarts, 1 juni 1988 
  • R. Havenaar, "De tocht naar het onbekende. Het politieke denken van Jacques de Kadt" (1990) 
  • D. Bosscher, "Jacques de Kadt en de Partij van de Arbeid", in: Socialisme en Democratie (1992, 6) 
  • R. Havenaar, "Kadt, Jacques de", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel V, 141 
  • M.C. Brands (red. en samenstelling), "De deftigheid in het gedrang: Keuze uit verspreide geschriften" (1991) 
  • A.A. de Jonge, "Kadt, Jacques de (1897-1988)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 224 
  • P. Brill, "Jacques de Kadt. Een dilettant van grote klasse", in: P. Brill (red.), "Kopstukken van het Laagland. Een eeuw Nederland in honderd portretten" (1999) 
  • P. Frentrop, "Jacques de Kadt - De man die altijd gelijk kreeg", in: "Trouw" (Letter & Geest), 5 juni 2004 

Biografisch Woordenboek(en)
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland 
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland 

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 20 januari 1948

echtgeno(o)t(e)/partner
E. Stern, Ester

stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
1 stiefdochter en 1 stiefzoon (uit eerder huwelijk echtgenote)

vader
R. de Kadt, Roelof

geboorteplaats en/of -datum
Oss, 27 december 1859

moeder
B. Koppens, Bertha

geboorteplaats en/of -datum
Vught, 12 mei 1872

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.