P. (Piet) Jongeling

foto P. (Piet) Jongelingvergrootglas Bekende en alom gerespecteerde voorman van het GPV. Geboren Fries, maar opgegroeid in Oost-Groningen. Zoon van een schoolhoofd en zelf ook enige tijd onderwijzer. Werd echter journalist en vond als hoofdredacteur van het Gereformeerd Gezinsblad (Nederlands Dagblad) later een belangrijke roeping. Tevens kinderboekenschrijver onder het pseudoniem Piet Prins. Was als antirevolutionair actief in het verzet. Sloot zich in de oorlog aan bij de vrijgemaakte Gereformeerde kerken. Vanaf 1963 zestien jaar vertegenwoordiger van het GPV in de Tweede Kamer, waarvan acht jaar als eenling. Liet een authentiek gereformeerd geluid horen en was in de roerige jaren zestig een warm verdediger van het Huis van Oranje. Vriendelijke, hard werkende afgevaardigde.

GPV
in de periode 1963-1977: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

voornaam (roepnaam)

Pieter (Piet)

personalia

geboorteplaats en -datum
Broek onder Akkerwoude (gem. Dantumadeel, Frl.), 31 maart 1909

overlijdensplaats en -datum
Amersfoort, 26 augustus 1985

levensbeschouwing
  • Gereformeerd, tot 1944 
  • Gereformeerd (Vrijgemaakt), vanaf 1944 

partij/stroming

partij(en)
  • ARP (Anti-Revolutionaire Partij), omstreeks 1935 tot 1948 
  • GPV (Gereformeerd Politiek Verbond), vanaf 1948 

hoofdfuncties en beroepen

  • medewerker kwekerij van grootvader te Winschoten en Hoogezand, van 1926 tot 1930 
  • redacteur buitenland, "Nieuwe Provinciale Groninger Courant", van 1937 tot oktober 1941 
  • hoofdredacteur "Nieuwe Provinciale Groninger Courant", van mei 1945 tot april 1948 (ontslag naar aanleiding van conflict met directie over hoofdartikel) 
  • hoofdredacteur dagblad "De Vrije Kerk" (later: "Gereformeerd Gezinsblad"), van april 1948 tot 1 januari 1968 
  • fractievoorzitter GPV Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 mei 1963 tot 25 mei 1977 (tot 1971 eenmansfractie) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 juni 1963 tot 8 juni 1977 
  • hoofdredacteur "Nederlands Dagblad", van 1 januari 1968 tot 1 april 1974 (voortzetting "Gereformeerd Gezinsblad") 

gevangenschap/internering
  • geïnterneerd concentratiekamp te Amersfoort, vanaf 21 april 1942 
  • geïnterneerd concentratiekamp Sachsenhausen-Oraniënburg (Dld.), van april 1942 tot mei 1945 

partijpolitieke functies

  • lid bestuur ARJA (Anti-revolutionaire Jongerenactie) afdeling Winschoten 
  • lid provinciaal comité Groningen ARP 
  • functies in plaatselijk, provinciaal en landelijk bestuur GPV 
  • lid bestuur Groen van Prinsterer-stichting 
  • politiek leider GPV, van 15 mei 1963 tot 25 mei 1977 

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker GPV Tweede Kamerverkiezingen 1963 
  • lijsttrekker GPV Tweede Kamerverkiezingen 1967 
  • lijsttrekker GPV Tweede Kamerverkiezingen 1971 
  • lijsttrekker GPV Tweede Kamerverkiezingen 1972 

nevenfuncties

  • voorzitter Gereformeerde Jongelings Vereniging te Winschoten 
  • schrijver wekelijkse rubriek in "Nederlands Dagblad" 
  • publicist "Nieuwe Provinciale Groninger Courant" 
  • lid hoofdbestuur NZW (Nederlands-Zuidafrikaanse Werkgemeenschap) 
  • lid hoofdbestuur Bond van Christelijke Oranjeverenigingen 

opleiding

lager onderwijs
  • Gereformeerde lagere school te Winschoten, van 1915 tot 1920 

voortgezet onderwijs
  • Gereformeerde ULO-school te Winschoten, van 1920 tot 1924 (vanwege ziekte beëindigd na de tweede klas) 

hoger beroepsonderwijs
  • Kweekschool voor onderwijzers, tot 1932 (akte L.O.) 
  • hoofdakte, tot 1935 

activiteiten

als parlementariër
  • Diende in 1968 een motie in waarin om erkenning van het van Nigeria afgescheiden Biafra werd gevraagd. De motie kreeg steun van Boerenpartij, PSP en Joekes (VVD). 
  • Interpelleerde op 27 november 1969 minister Luns over West-Irian (voormalig Nederlands Nieuw-Guinea) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was in december 1963 medeondertekenaar van een verzoekschrift aan de regering om overleg met de regering van 'het broedervolk' in Zuid-Afrika te gaan voeren om de vriendschapsbanden te verstevigen 
  • Pleitbezorger voor de rechten van de Papoea's en Zuid-Molukkers 

uit de privésfeer
  • Werd in april 1942 gearresteerd vanwege illegaal werk 
  • Schrijver van ca. 60 jeugdboeken, onder het pseudoniem Piet Prins 
  • Zijn schoonzoon, J.P. de Vries, was parlementair redacteur (later hoofdredacteur) van het Nederlands Dagblad en fractiemedewerker van het GPV 
  • Zijn vader was onderwijzer, hij overleed in juli 1914 
  • Zijn moeder was na het overlijden van haar echtgenoot eigenaar van een kruidenierswinkel 

anekdotes en citaten
  • Toen politieke tegenstanders hem vanwege verzet tegen een wetsvoorstel tot de 'achtergebleven mensen' leken te rekenen, zei hij: "Een mens is nooit te oud om te leren, zeker niet zolang hij nog jongeling is." 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • P. van Akkerwoude (pseudoniem als journalist) 
  • Piet Prins (pseudoniem als schrijver van jeugdboeken) 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Akkerwoude (Frl.), van 1909 tot 1912 
  • Sappemeer (Gr.), vanaf 1912 
  • Berkel (Z.H.), tot 1914 
  • Winschoten, vanaf 1914 
  • Groningen, Jozef Israëlsstraat 86, omstreeks 1963 en nog in 1966 
  • Amersfoort, Jan van der Heijdenstraat 13, omstreeks 1969 en nog in 1977 

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1973

relevante buitenlandse reizen
reis naar Zuid-Afrika, 1972

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid illegale antirevolutionaire kadergroep, van oktober 1941 tot 21 april 1942 (door Duitse bezetter gearresteerd)

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Snuf de hond" (1954) (jeugdboek, later serie) 
  • "Terwille van het koninkrijk" (1956) 
  • "Woord en wandel" (1958) 
  • "Christus en de volken" (1959) 
  • "Wambo de jonge Papoea" (1961) (jeugdboek) 
  • "Beproeft de geesten" (1963) 
  • "Bij de tweesprong" (1967) 
  • "Het vlammend schrift" (1971) 
  • "Veertien jaar in de Tweede Kamer" (1977) 
  • "Het vuur blijft branden", geschiedenis van de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt (1979) (samen met J.P. de Vries en J. Douma) 

literatuur/documentatie
  • G. Puchinger, "Hergroepering der partijen?" (1968), 287 
  • R. Valkenburg, "Jongeling ten voeten uit" (1971) 
  • J.P. de Vries, "Elf jaar lang journalist én parlementariër", Nederlands Dagblad, 30 maart 1974 
  • A.Th. van Deursen, "Jongeling, Pieter (1909-1985)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 310 
  • P. Bergwerff en Tj.S. de Vries, "Geroepen en gegaan. In gesprek met P. Jongeling" (1983) 
  • H. Veenhof, "Zonder twijfel, Pieter Jongeling (1909-1985). Journalist, politicus en Prins" (2009) 
  • G. Harinck, "Pieter Jongeling. Boegbeeld van de vrijgemaakte wereld" (2010) 
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Groningen, 1 februari 1940

echtgeno(o)t(e)/partner
K. Heerema, Klaassina

kinderen
4 zoons en 6 dochters (1 zoon jong overleden)

vader
H. Jongeling, Hermann

geboorteplaats en/of -datum
Bunde (Dld.) (omstreeks 1874)

moeder
H. Niemeijer, Hindrikje

geboorteplaats en/of -datum
Winschoten

broers en zusters
2 zussen (was zelf het middelste kind)

beroep grootvader (vaderskant)
draaier

beroep grootvader (moederskant)
arbeider

familierelaties
Schoonvader van J.P. de Vries, Eerste Kamerlid

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.