Jhr.Mr. F.J.J. (Frans) van Eysinga

foto Jhr.Mr. F.J.J. (Frans) van Eysingavergrootglas Rijke Friese edelman die parlementair recordhouder is wat zittingsduur betreft: liefst 44 jaar maakte hij deel uit van de Eerste Kamer. Was ook acht jaar voorzitter van de Senaat. Naast zijn Kamerlidmaatschap was hij landeigenaar en rechter en bekleedde hij diverse functies op waterstaatkundig gebied. Typische regiovertegenwoordiger, die steeds oog had voor de belangen van Friesland. Speelde in 1868 een belangrijke rol bij de pogingen om de politieke crisis op te lossen nadat voor de derde achtereenvolgende keer het kabinet een parlementaire nederlaag had geleden. Had grote belangstelling voor de Friese geschiedenis en cultuur en was beschermheer van diverse verenigingen op dat gebied.

liberaal
in de periode 1850-1894: lid Eerste Kamer, voorzitter Eerste Kamer, minister van staat

voornamen (roepnaam)

Frans Julius Johan (Frans)

personalia

geboorteplaats en -datum
Wommels (grietenij Hennaarderadeel, Frl.), 31 december 1818

overlijdensplaats en -datum
Leeuwarden, 16 april 1901

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

stroming(en)
liberaal (Thorbeckiaan)

hoofdfuncties

  • advocaat te Leeuwarden, van 8 december 1841 tot 1 april 1844 
  • kantonrechter te Rauwerd, van 1 april 1844 tot 1 augustus 1848 
  • lid Provinciale Staten van Friesland, van 2 juli 1844 tot 24 september 1850 (voor de Ridderschap) 
  • rechter Arrondissementsrechtbank te Leeuwarden, van 1 augustus 1848 tot 1 oktober 1873 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1850 tot 19 september 1873 (voor Friesland) 
  • raadsheer Gerechtshof te Leeuwarden, van 1 oktober 1873 tot 1 januari 1889 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 22 november 1873 tot 11 oktober 1884 (voor Friesland) 
  • voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 mei 1880 tot 11 oktober 1884 (benoemd bij K.B. van 24 april 1880) 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 17 augustus 1887 (voor Friesland) 
  • voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 17 augustus 1887 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor Friesland) 
  • voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 7 juni 1894 (voor Friesland) 

ambtstitel
  • minister van staat, van 5 december 1887 tot 16 april 1901 

nevenfuncties

  • lid Ridderschap van Friesland 
  • lid bestuur Friesch genootschap van geschied-, oudheid- en taalkunde te Leeuwarden, vanaf 1842 (nog in 1870) 
  • secretaris Ridderschap van Friesland, tot 1885 
  • volmacht waterschap De Zeven Grietenijen en de stad Sloten 
  • functies in kerkbesturen in Friesland 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
erelid, erevoorzitter en beschermheer van enkele Friese instellingen en organisaties

opleiding

voortgezet onderwijs
  • Latijnse School te Leeuwarden 
  • opleiding Instituut "Van Wijk" te Kampen 

academische studie
  • rechten, Atheneum Illustre te Franeker 
  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen), Hogeschool te Utrecht, van 16 maart 1837 tot 15 oktober 1841 

activiteiten

als parlementariër
  • Sprak vooral over juridische en Friese zaken 
  • Behoorde in 1860 tot de 20 leden die tegen de (verworpen) ontwerp-wet over aanleg en exploitatie van de Noorder- en Zuiderspoorwegen stemden 
  • Behoorde in 1862 tot de 12 leden die tegen de ontwerp-wet tot afschaffing der slavernij in Nederlands West-Indië stemden 
  • Was in 1868 mede-initiatiefnemer tot het bijeenroepen van de Eerste Kamer, om een adres te kunnen opstellen waarin erbij de koning moest worden aangedrongen de Tweede Kamer niet voor de derde achtereenvolgende maal te ontbinden. 
  • Stemde in 1870 vóór het voorstel tot afschaffing van de doodstraf 
  • Voerde na 1888 nog slechts twee maal het woord in de Eerste Kamer 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Thorbecke wilde hem in 1860 benoemd zien tot raadsheer in de Hoge Raad, maar hij wees die benoeming af 

uit de privésfeer
  • Hij had 2 knechten, 4 meiden, 1 gouvernante, enige werksters, 1 koetsier, boswachter, schipper en enkele opzichters in dienst 
  • Zijn broer was grietman van Hennaardereadeel, een zwager burgemeester van Franeker 
  • Zijn derde zoon was burgemeester van Noordwijkerhout 
  • Zijn vader was grietman te Hennaarderadeel en lid van Provinciale Staten van Friesland 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Wommels, Sminia State 
  • Leeuwarden 

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 15 september 1860 
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 10 maart 1881 (vanwege zijn rol bij de totstandkoming van het Wetboek van Strafrecht) 

inkomenspositie
liet bij zijn dood f. 2.294.224,66 na

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Friesch Genootschap van Geschied-, Oudheid- en Taalkunde

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • W.J.M. van Eysinga, "Parlementaire herinneringen en memoriaal dagboek van F.J.J. van Eysinga", in: De Vrije Fries XXXIV (1937) 
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 859 
  • R.E. van Ditzhuizen, "Jhr.Mr. F.J.J. van Eysinga. lid Eerste Kamer 1850-1894, voorzitter Eerste Kamer 1880-1888", in: A. Postma e.a. (red.), "Aan deze zijde van het Binnenhof" (1990) 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te Leeuwarden, 8 april 1843 (echtgenote overleden 10 januari 1849) 
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Leeuwarden, 1 juni 1853 

echtgeno(o)t(e)/partner
J.H.R. van Boelens, Johanna Henriëtte Reinoudina

2e echtgeno(o)t(e)/partner
Tj.A.W. Camstra van Welderen barones Rengers, Tjallinga Aurelia Wilhelmina

kinderen
  • 4 zoons (uit eerste huwelijk) 
  • 5 dochters en 1 zoon (uit tweede huwelijk; 1 dochter jong gestorven) 

vader
Jhr.Mr. I.F. van Eysinga, Idzerd Frans

geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 24 juni 1794

moeder
Jkvr. W. van Heemstra, Wiskje

geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 16 juli 1796

broers en zusters
1 broer en 4 zussen

beroep grootvader (vaderskant)
  • grietman van Doniawerstal 
  • afgevaardigde ter Landdage van Friesland 
  • gedeputeerde staat 

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.