J. Kantelaar

J. Kantelaar

Predikant en verdienstelijk letterkundige. Leidende figuur tijdens de Eerste Nationale Vergadering, waar hij enkele weken het voorzitterschap bekleedde. Werd geroemd om zijn welsprekendheid. Zijn federalistische standpunten zorgden ervoor dat hij in na de staatsgreep van januari 1798 werd gearresteerd. Keerde daarna - ondanks aandringen van zijn prominente bondgenoten - niet terug in de politiek, waarschijnlijk omdat het daggeld onvoldoende was om zijn gezin te onderhouden. Stierf in relatieve armoede. Boezemvriend van de dichter Rhijnvis Feith.

functie(s) in de periode 1796-1798: lid Eerste Nationale Vergadering, lid Tweede Nationale Vergadering

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Wetenswaardigheden
  7. Publicaties van/over
  8. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacobus

titulatuur en naam

J. Kantelaar Jacobus

geboorteplaats en -datum

Amsterdam, 22 augustus 1759

overlijdensplaats en -datum

Zalné (gemeente Zwollerkerspel), 7 juli 1821

levensbeschouwing

Gereformeerd

Partij/stroming

stroming(en)

  • Moderaat (in de Nationale Vergaderingen)
  • federalist

Hoofdfuncties/beroepen

  • hulpprediker te Amsterdam, van 1781 tot 15 oktober 1782
  • predikant te Westwoud en Binnenwijzend, van 15 oktober 1782 tot 31 oktober 1783
  • predikant te Almelo, van 31 oktober 1783 tot 1787
  • ambteloos, van 1787 tot 1795
  • lid bestuur van Kampen, vanaf 1795
  • lid Eerste Nationale Vergadering, van 29 maart 1796 tot 11 november 1796 (voor het district Lochem; plaatsvervanger voor Mr. H.H. Vitringa tijdens diens constitutiecommissieperiode)
  • voorzitter (Eerste) Nationale Vergadering, van 19 september 1796 tot 3 oktober 1796
  • secretaris Raad voor zeezaken, omstreeks november 1796 en nog in juli 1797
  • lid Tweede Nationale Vergadering, van 1 september 1797 tot 22 januari 1798 (voor het district Hengelo)
  • bankier te 's-Gravenhage, van juli 1798 tot 1810

Nevenfuncties

  • voorzitter Maatschappij tot Nut van het Algemeen
  • plaatsvervangend vrederechter, kanton 's-Gravenhage-IV

Opleiding

academische studie

  • theologie (proponentsexamen), Hogeschool te Leiden, van 1 augustus 1776 tot 22 april 1781

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Hij was een zeer actief lid van beide Nationale Vergaderingen en daarin een zeer goed spreker
  • In 1787 met Van Eck en E.M. van Beyma oprichter van de Haagsche gemeenebestgezinde burgersociëteit der moderaten
  • Na de staatsgreep van 22 januari 1798 werd hij gevangen genomen en eerst gevangen gezet op de Voorpoort en vanaf 3 februari 1798 op Huis Ten Bosch. Zijn vrijlating volgde op 14 juli 1798. Na zijn vrijlating trok hij zich terug uit de politiek.

uit de privésfeer

  • dichter

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Amsterdam, van 22 augustus 1759 tot 1 augustus 1776
  • Leiden, vanaf 1 augustus 1776
  • Amsterdam, tot 15 oktober 1782
  • Westwoud, van 15 oktober 1782 tot 31 oktober 1783
  • Almelo, van 31 oktober 1783 tot 1787
  • Amsterdam, van 1787 tot 1792 (tijdens zijn verbanning uit Overijssel)
  • Kampen, van 1792 tot 1792
  • Amsterdam, van 1796 tot 1798
  • 's-Gravenhage, van 1798 tot 1810
  • Amsterdam, van 1810 tot 7 juli 1821 (in de wintermaanden)
  • Zalné, van 1810 tot 7 juli 1821 (buitengoed Landwijk bij Zwolle alleen in de zomermaanden)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid Haagsche gemeenebestgezinde burgersociëteit der moderaten, vanaf 1797
  • lid Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, vanaf 1808
  • lid tweede klasse, Koninklijk Instituut, vanaf 18 juli 1808

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • S. Vuyk, "Kantelaar, Jacob", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 5, 300
  • S. Vuyk, "Jacob Kantelaar. Veelzijdig Verlicht Verliezer 1759-1821" (2005)
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VIII, 941

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
  • biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme

publicaties over en van letterkundigen

biografie

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd (ondertrouw) te Amsterdam, 7 februari 1783 (echtgenote overleden in april 1790)
  • gehuwd (ondertrouw, tweede huwelijk) te Amsterdam, 17 februari 1792

echtgeno(o)t(e)/partner

J. du Sart, Johanna (ook wel Dusart)

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A.G. Reisig, Anna Gesina

kinderen

2 kinderen (uit eerste huwelijk)

vader

N. Kantelaar, Nicolaas

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, mei 1730 (gedoopt 31 mei)

moeder

E. Eisbag, Eva (ook wel IJsbag)

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, maart 1737 (gedoopt 3 maart)