ARP, CDA, groep-Scholten/Dijkman (ex-CDA), fractie-Scholten (ex-CDA), PvdA
functie(s) in de periode 1970-1999: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jan Nico (Jan Nico)
titulatuur en naam
Mr. J.N. Scholten Jan Nico (Jan Nico)
geboorteplaats en -datum
Dalen, 4 juni 1932
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 21 januari 2026
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
partij(en)
- ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 11 oktober 1980
- CDA (Christen-Democratisch Appèl), van 11 oktober 1980 tot 8 december 1983
- partijloos, van 8 december 1983 tot 9 februari 1986
- PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1986
lid tussentijds gevormde fractie(s)
- groep-Scholten/Dijkman (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 8 december 1983 tot 18 april 1985
- fractie-Scholten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 april 1985 tot 3 juni 1986
Hoofdfuncties/beroepen
- volontair ter secretarie, gemeente Bodegraven, van 1962 tot 16 mei 1964
- burgemeester van Andel (N.Br.), van 16 mei 1964 tot 1 januari 1973
- burgemeester van Giessen (N.Br.), van 16 mei 1964 tot 1 januari 1973
- burgemeester van Rijswijk (N.Br.), van 16 mei 1964 tot 1 januari 1973
- lid Provinciale Staten van Noord-Brabant, van 2 juni 1966 tot februari 1976 (protestants-christelijke fractie)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1970 tot 10 mei 1971
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 augustus 1971 tot 7 december 1972
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 maart 1973 tot 10 juni 1981
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1981 tot 16 september 1982
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 november 1982 tot 3 juni 1986
- fractievoorzitter groep-Scholten/Dijkman, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 december 1983 tot 18 april 1985
- fractievoorzitter fractie-Scholten (eenmansfractie), Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 april 1985 tot 3 juni 1986
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 31 maart 1998 tot 8 juni 1999
Partijpolitieke functies
overzicht
- vicefractievoorzitter Protestants-Christelijke fractie, Provinciale Staten van Noord-Brabant
- lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, tot 1970
- lid bestuur ARP Kamerkring 's-Hertogenbosch
- voorzitter ARP kiesvereniging Heusden
- voorzitter ARP Statenkring Heusden
- voorzitter ARP Kamerkring Noord-Brabant
Nevenfuncties
- voorzitter NSSF (Nederlandse Staatkundige Studenten Federatie), van 1962 tot 1963 (oprichter)
- voorzitter sectie planologie, volkshuisvesting en werkgelegenheid, Stichting "Het Streekorgaan in het Land van Heusden en Altena", vanaf december 1964
- lid bestuur Stichting "De Wijde Alm" (oprichting en exploitatie zwembad), vanaf oktober 1965
- voorzitter Vereniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs, tot juni 1968
- vicevoorzitter Streekgewestraad Land van Heusden en Altena, omstreeks 1969 tot oktober 1970
- voorzitter Streekgewestraad Land van Heusden en Altena, van oktober 1970 tot januari 1973
- lid Nederlandse delegatie naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties
- lid bestuur DAFN (Defence and Aid Fund Nederland), vanaf 1971
- voorzitter Protestantse Stichting voor Bejaardenzorg te Andel, Giessen en Rijswijk (N.Br.), omstreeks 1974 (nog in 1983)
- lid bestuur NOVIB (Nederlandse Organisatie voor Internationale Bijstand)
- voorzitter VVN (Vereniging Vluchtelingenwerk Nederland), van juni 1983 tot april 1998
- voorzitter VOG (Vereniging van ondernemingen in de gepremieerde en gesubsidiëerde sector, later MOgroep (Maatschappelijke Ondernemersgroep), federatie voor werkgevers in de non-profitsector), van 1 mei 1990 tot 1998
- voorzitter Stichting Refugiado
- executive president African European Institute
- president AWEPA (Association of European Parlamentarians for Africa, oorspronkelijk: Association of West-European Parlamentarians for Action against Apartheid), vanaf oktober 1984
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 22 januari 1975 tot 1 januari 1984
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf februari 1975 (nog in 1982)
- voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel bepalingen inzake misleidende reclame (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 oktober 1975 tot september 1979
- voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Wet op de stadsvernieuwing (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 22 juni 1976 tot maart 1983
- ondervoorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 januari 1978 tot 10 juni 1981
- voorzitter werkgroep onderzoek boycot Rhodesië (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1978 tot 6 april 1982
- voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 september 1981 tot 1 december 1982
- ondervoorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 december 1982 tot december 1983
- vicevoorzitter Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie
Opleiding
primair onderwijs
- Prot.Chr. lagere school te Dalerpeel (Dr.)
voortgezet onderwijs
- h.b.s.-b, Openbaar "Gemeentelijk Lyceum" te Coevorden, tot 1951
- gymnasium-a, Openbaar "Gemeentelijk Lyceum" te Coevorden, van 1951 tot 1953
academische studie
- theologie (proponentsexamen), Theologische Hogeschool te Kampen, van 1953 tot 1955
- politicologie (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, tot 1958
- Nederlands recht (doctoraal), Vrije Universiteit te Amsterdam, tot juni 1962
eredoctoraten
- eredoctoraat Universiteit van de Westkaap te Kaapstad (Z.Afr.), 20 september 1997
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder volkshuisvesting en mediazaken van de ARP- en later van de CDA-fractie. Sprak als ARP-Kamerlid ook over justitiële onderwerpen en binnenlands bestuur (herindeling). Hield zich vanaf 1975 ook met buitenlandse zaken bezig (met name Zuidelijk Afrika en mensenrechten).
- Interpelleerde op 29 november 1979 minister Gardeniers en staatssecretaris Smit-Kroes over het eventueel op de Nederlandse kabelnetten brengen van de Luxemburgse commerciële televisie
- Interpelleerde op 12 april 1984 samen met Eveline Herfkens (PvdA) minister Van den Broek over het leggen van mijnen bij havens in Nicaragua
- Hield zich als Eerste Kamerlid vooral bezig met migratiebeleid en buitenlandse zaken
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1971 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel stemde over de mogelijkheid van vervroeging van Prinsjesdag
- In 1974 stemden Van Houwelingen en hij als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Schakel waarin de pijlerdam in de Oosterschelde werd afgewezen
- Behoorde in 1974 tot de vier leden van zijn fractie die vóór een (aangenomen) motie-Tolman stemden waarin om een aanvullende woningbouwprogramma werd gevraagd
- Stemde in 1975 als enige van zijn fractie tegen een motie-Tilanus waarin de regering werd gevraagd geen voorstellen te doen voor een andere benoemingswijze van Commissarissen van de Koningin en burgemeesters
- Behoorde in 1976 tot de vijf christendemocraten die vóór moties-Waltmans en -Dankert/Franssen stemden over een 'no-first-use'-verklaring en het instellen van een kernwapenvrije zone in Europa
- Behoorde in 1978 tot de zes leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Den Uyl stemden over het afzien van een korting op de sociale uitkeringen per 1 januari 1979
- Behoorde in 1978 tot de vijf leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Terlouw stemden over aftopping van de inflatiecorrectie voor inkomens boven de f 45.000
- Behoorde op 6 december 1979 tot de tien leden van zijn fractie die vóór een (aangenomen) motie-Stemerdink/Brinkhorst stemden waarin de Tweede Kamer zich uitsprak tegen plaatsing en productie van kruisraketten
- Behoorde in 1980 tot de zes leden van zijn fractie die vóór een (aangenomen) motie-Buurmeijer/Wessel-Tuinstra stemden over de mogelijkheid voor GAB's om door illegale buitenlandse werknemers vervulde arbeidsplaatsen alsnog te legaliseren
- Behoorde op 27 juni 1980 tot de 13 leden van zijn fractie die vóór een (aangenomen) motie-Ter Beek stemden, waarin de Tweede Kamer zich uitsprak voor een olieboycot van Zuid-Afrika
- Behoorde op 27 juni 1980 tot de zes leden van de CDA-fractie die vóór een (verworpen) motie van afkeuring van de oppositie stemden, wegens niet-uitvoering van de motie-Ter Beek over een olieboycot van Zuid-Afrika
- Behoorde in december 1980 tot de zeven leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Brinkhorst stemden waarin de regering werd gevraagd het verlenen van een exportvergunning voor levering van duikboten aan Taiwan te heroverwegen
- Behoorde in februari 1981 tot de elf leden van zijn fractie die vóór een (aangenomen) motie-Brinkhorst stemden waarin de regering werd gevraagd vanwege de Chinese reactie het verlenen van een exportvergunning voor levering van duikboten aan Taiwan te heroverwegen
- Behoorde op 5 maart 1981 tot de zes leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Dijkman stemden, waarin de regering werd gevraagd af te zien van het voornemen om de huursubsidie voor minimuminkomens te verlagen. Van de CDA-fractie stemden slechts zes leden vóór.
- Behoorde in 1982 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen een wijziging van de Omroepwet over uitbreiding reclamezendtijd stemden
- In 1982 stemden hij en Beinema als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Ter Beek over veroordeling van de militaire steun van de VS aan de Salvoraanse junta
- Behoorde in 1982 tot de elf leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-K.G. de Vries/Ter Beek stemden waarin om een Nederlandse voorstem in de VN werd gevraagd voor een resolutie over bevriezing van kernwapenarsenalen (de zgn. 'Freeze-resolutie')
- In 1982 stemden hij en Dijkman als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Den Uyl over wederzijdse verifieerbare bevriezing van kernwapenarsenalen
- Behoorde in 1983 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Den Uyl stemde over de korting van 2 procent op het wettelijk minimumloon en de sociale uitkeringen
- In 1983 stemden hij en Dijkman als enigen van hun fractie vóór de (verworpen) motie-M.P.A. van Dam over bezuiniging op de individuele huursubsidie
- Behoorde in juni 1983 tot de minderheid van zijn fractie die vóór de (verworpen) motie-Stemerdink/K.G. de Vries stemde betreffende het afzien van de aanwijzing van een lokatie voor kruisraketten
- In november 1983 stemden hij en Dijkman als enigen van de CDA-fractie vóór een (verworpen) motie-Den Uyl over afkeuring van de voorgenomen plaatsing van kruisraketten
- In november 1983 stemden hij en Dijkman als enigen van de CDA-fractie vóór een (verworpen) motie-Wallage waarin het Nederlandse stemgedrag over een VN-resolutie inzake de nieuwe Zuid-Afrikaanse grondwet werd afgekeurd
- Stemde in 1999 als enige van de PvdA-fractie tegen een wetsvoorstel over het uitsluiten van ongedocumenteerden in asielprocedures
Wetenswaardigheden
algemeen
- Als vierde kandidaat op de gezamenlijke lijst van CHU en ARP bij de Statenverkiezingen van Noord-Brabant in 1966 behaalde hij 6141 voorkeurstemmen. De lijst won een zetel.
- Behoorde eind jaren zestig tot de christenradikalen in ARP, KVP en CHU, die aanstuurden op een progressieve koers
- Behoorde in december 1968 tot de vier ARP-leden van het Centraal Comité die tegen samenwerking met KVP en CHU bij de Raads- en Statenverkiezingen van 1970 stemde
- In 1968 werd in de pers gesuggereerd dat Biesheuvel de benoeming tot burgemeester van Kamerlid Kieft had tegengehouden, omdat hij liever niet had dat de als radikaal bekendstaande Scholten hem dan zou opvolgen
- Kwam in 1972 in opspraak toen de voormalige ambtswoning in de gemeente Andel aan hem werd verkocht tegen een veel lager bedrag dan waarvoor het huis was getaxeerd. De verkoop werd later teruggedraaid.
- Behoorde in november 1977 tot de negen CDA-Tweede Kamerleden, die de door formateur Den Uyl voorgestelde kabinetsploeg wilden accepteren
- Na de mislukte formatie met de PvdA (en D66) stemden hij en Sytze Faber in november 1977 als enigen in de CDA-fractie tegen het starten van onderhandelingen met de VVD
- Behoorde tot de zogenaamde "loyalisten" tijdens het eerste kabinet-Van Agt, die zich tegen het met de VVD gesloten regeerakkoord keerden, maar wel bereid waren het kabinet te gedogen.
- Werd in 1980 door de ARP op plaats 9 gezet op de ontwerp-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. Door toedoen van de ARP-afdelingen zakte hij naar plaats 16.
- Had in 1981 en 1982 een door zijn partij erkend gravamen (gewetensbezwaar) tegen plaatsing van kruisraketten in Nederland
- Trad 8 december 1983 met Stef Dijkman n.a.v. een conflict uit de CDA-fractie en vormde met hem de fractie Scholten/Dijkman. Zij vonden dat zij door de fractie monddood waren gemaakt, onder andere door het ontnemen van woordvoerderschappen. De CDA-fractie had op 6 december het vertrouwen in hem en Dijkman opgezegd. In april 1985 stapte Dijkman over naar de PPR-fractie, waarna hij als eenmansfractie bleef opereren.
- Richtte in 1984 AWEPAA (Vereniging van West-Europese parlementariërs voor actie tegen apartheid) op
- Werd op 20 maart 1985 bij een demonstratie tegen de apartheid voor ambassade van Zuid-Afrika in Washington gearresteerd
- Richtte in 1988 het Afrikaans-Europese Instituut op ter bevordering van de dialoog tussen Afrika en Europa
- Binnen Vluchtelingenwerk beschouwden velen hem als een autoritair bestuurder
- Kwam in november 1998 in opspraak door een kritisch rapport over zijn functioneren als voorzitter van twee stichtingen voor de ontwikkeling van Zuid-Afrika, maar zijn fractie zag geen reden om het vertrouwen in hem op te zeggen
uit de privésfeer
- Bracht in 1963, kort na beëindiging van de kwestie-Nieuw-Guinea, een bezoek van drie maanden aan Indonesië in het kader van een studentenuitwisseling
- Zijn echtgenote was tot 1964 werkzaam als staflid op het Nationaal Bureau voor de Kinderzorg en later kandidaat-notaris
anekdotes en citaten
- Beleefde in oktober 1973 tijdens een bezoek aan de toenmalige Portugese kolonie Guinee-Bissau samen met Relus ter Beek in een loopgraaf hachelijke momenten tijdens een bombardement. Dat verklaarde mede de goede band tussen hen beiden.
- Was tijdens de inhuldiging van Koningin Beatrix het enige Kamerlid, dat in ambtskostuum verscheen. Het was het kostuum dat vroeger van zijn schoonvader, Bruins Slot, was geweest.
verkiezingen
- Kandidaat voor de PvdA bij de Eerste Kamerverkiezingen in 1991 en 1995
niet-aanvaarde politieke functies
- staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, december 1977 (geweigerd)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Andel (N.Br.), Julianastraat 4, omstreeks 1970 (nog in 1999)
- Amsterdam
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1983
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 1 juni 1999
overige onderscheidingen en prijzen
- onderscheiding PAIGC (bevrijdingsbeweging Guinee-Buisau en Kaap-Verdische Eilanden, 1973
- onderscheiding Verenigde Naties voor verzet tegen apartheid, 1982
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
rector Studentencorps Vrije Universiteit
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
- "Vrijheid. Het verhaal van een weerbarstige protestant" (autobiografische schets, 1993)
- Mark Kranenburg, "De man die met zijn moralisme CDA-partijgenoten tot het uiterste wist te tergen", NRC, 24 januari 2026
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Bloemendaal, 15 juni 1962
echtgeno(o)t(e)/partner
Mr. A. Bruins Slot, Anna
kinderen
3 zoons, 1 dochter
vader
H. Scholten, Herman
geboorteplaats en/of -datum
Bergentheim (gem. Ambt Hardenberg), 10 april 1899
beroep vader
- onderwijzer
- hoofd van een lagere school
moeder
J. Langkamp, Johanna
geboorteplaats en/of -datum
Rijssen, 6 november 1905
beroep grootvader (vaderskant)
leidinggevende functie vervenerij
beroep grootvader (moederskant)
boer
familierelaties
