Kabinet-Colijn I (1925-1926)

Dit eerste kabinet onder leiding van Hendrik Colijn, die bij de verkiezingen als sterke man was geafficheerd, nadat hij als minister van Financiën in het vorige kabinet een op bezuinigingen gericht financieel beleid had gevoerd, houdt het slechts kort uit. Het komt in november 1925 na de 'Nacht van Kersten' ten val.

Het kabinet is een 'rechts' kabinet: het bestaat uit ministers van ARP, CHU en katholieken, alsmede de partijloze liberaal Van Karnebeek.

Tot enige beleidsdaad van betekenis is het kabinet niet kunnen komen.

Bijzonderheid

Kort na de algemene beschouwingen over de begroting voor 1926 wordt in de late avond van 10 november 1925 bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken door de SGP'ers Kersten en Zandt een amendement ingediend, dat tot doel heeft de gelden voor het gezantschap bij de Paus te schrappen. De katholieke voorman Nolens waarschuwt dat aanneming tot ontslagaanvrage van de katholieke ministers zal leiden. Die avond voorafgaande aan de crisis gaat de geschiedenis in als de 'Nacht van Kersten'.

Een dag later, op 11 november 1925, wordt 'het vonnis' geveld. Met steun van de gehele oppositie en van regeringspartij CHU wordt het SGP-amendement aangenomen. Opvallend is dat CHU-fractievoorzitter De Visser en twee antirevolutionairen afwezig zijn. De aanwezige leden van de ARP-fractie stemmen, met die van de RKSP, tegen.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr.dr. H.A. van Karnebeek (lib.-partijloos)

Justitie
minister: Mr. J. Schokking (chu)

Binnenlandse Zaken en Landbouw
minister: Jhr.Mr. D.J. de Geer (chu)

Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen
minister: Mr. V.H. Rutgers (arp)

Financiën
minister: H. Colijn (arp)

Oorlog
minister: J.M.J.H. Lambooy (r.k. kiesver.)

Marine
minister a.i.: J.M.J.H. Lambooy (r.k. kiesver.)

Waterstaat
minister: Ir. M.Ch.E. Bongaerts (r.k. kiesver.)

Arbeid, Handel en Nijverheid
minister: Mr.dr. D.A.P.N. Koolen (r.k. kiesver.)

Koloniën
minister a.i.: H. Colijn (arp) (4 augustus 1925 - 26 september 1925)
minister: Ch.J.I.M. Welter (r.k. kiesver.) (26 september 1925 - 8 maart 1926)

Formatie

Na twee periodes onder leiding van een katholieke minister-president wordt aangestuurd op een kabinet dat geleid wordt door een protestant. Colijn, sinds 1923 minister van Financiën, komt daarvoor volgens velen het meest in aanmerking. Aan hem wordt op 15 juli dan ook de formatie-opdracht verleend.

Het gezantschap bij de Paus is het grootste geschilpunt tussen de drie rechtse partijen, omdat met name de CHU vindt dat er een einde aan moet komen. Het gezantschap is tijdens de Eerste Wereldoorlog namelijk aanvankelijk met een tijdelijk karakter ingesteld. Bij gebrek aan alternatieven gaan de drie partijen toch met elkaar in zee. Op 1 augustus is de formatie voltooid. Voor de CHU komen twee vooraanstaande leiders, De Geer en Schokking, in het kabinet.

Kerngegevens

	Tweede Kamer tot 15 september 1925	Tweede Kamer vanaf 15 september 1925	Eerste Kamer	ministerraad
Algemeene Bond (RK)	32	30	16	4
ARP	16	13	8	2
CHU	11	11	7	2
partijloos	-	-	-	1
totaal	59 (59%)	54 (54%)	31 (62%)

data en feiten formatie

datum	wat	wie	tot en met	dagen
1 juli 1925	Tweede-Kamerverkiezingen
15 juli 1925	benoeming (in)formateur	H. Colijn	1 augustus 1925	18
4 augustus 1925	beëdiging nieuwe bewindslieden	Koningin Wilhelmina	10 november 1925	99
11 november 1925	kabinet demissionair		7 maart 1926	117
8 maart 1926	ontslag verleend	Koningin Wilhelmina




	Bijzonderheid

	Samenstelling kabinet

	Formatie

	Kerngegevens

	data en feiten formatie



Home Route