Kabinet-Ruijs de Beerenbrouck I (1918-1922)

Dit centrumrechtse kabinet regeert in het laatste jaar van de Eerste Wereldoorlog en in de roerige jaren die daarop volgen. Hoewel ARP, CHU en katholieken, alleen samen met enkele kleine partijen een meerderheid hebben, wordt toch een overwegend christelijk kabinet gevormd onder leiding van de eerste katholieke minister-president, de Limburgse Commissaris van de Koningin Charles Ruijs de Beerenbrouck.

Aanvankelijk is er sprake van voedselschaarste door de blokkade van de handel met Nederland. Daarna zorgt de terugtocht van Duitse troepen en de komst van de Duitse keizer voor spanningen. Door de omwenteling in Duitsland en onrust in het leger ontstaat in november 1918 een revolutionaire situatie. Troelstra roept de arbeiders op tot een omwenteling.

Al deze problemen lost het kabinet grotendeels op en na Troelstra's revolutiepoging worden versneld hervormingen doorgevoerd, zoals de invoering van de achturige werkdag en het vrouwenkiesrecht (via een initiatiefvoorstel). De wankele basis van het kabinet leidt tot enkele ministerscrises en in 1921 tot een tussentijdse kabinetscrisis. Zeer belangrijk is ook de nieuwe Lager-Onderwijswet van minister De Visser.

Bijzonderheden

Belangrijke zaken waarmee het kabinet te maken krijgt, zijn:

de vlucht van de Duitse keizer naar Nederland en de doortocht van terugtrekkende Duitse troepen; de daardoor verslechterde verhouding met België leidt tot claims van dat land op Zeeuws-Vlaanderen en Limburg

de onrust in het Nederlandse leger na het einde van de Eerste Wereldoorlog en de voedselschaarste ten gevolge van de blokkade van Nederland

de mislukte revolutiepoging van Troelstra in november 1918 die wordt gevolgd door een monarchistische demonstratie op het Malieveld in Den Haag

de roep om democratisering (vrouwenkiesrecht), sociale hervormingen (arbeidsduur) en ontwapening

de oprichting van de Volkenbond, een organisatie waar ook Nederland lid van wordt

Op 16 juni 1921 dient het kabinet zijn ontslag in vanwege verwerping van artikel 27 van de ontwerp-Dienstplichtwet. Het kabinet stelt voor het leger samen te stellen uit 'kerntroepen' en 'reservetroepen'. Na de crisis, die 24 dagen duurt, keert het kabinet in gereconstrueerde vorm terug.

Ook de minister van Financiën raakt in politieke problemen door verwerping van zijn wetsontwerp over de grondbelasting.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr.dr. H.A. van Karnebeek (lib.-partijloos)

Justitie
minister: Mr. Th. Heemskerk (arp)

Binnenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (r.k. kiesver.)

Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen
minister: Dr. J.Th. de Visser (chu) (26 september 1918 - 18 september 1922)

Financiën
minister: Mr. S. de Vries Czn. (arp) (9 september 1918 - 28 juli 1921)
minister: Jhr.Mr. D.J. de Geer (chu) (28 juli 1921 - 18 september 1922)

Oorlog
minister: Jhr. G.A.A. Alting von Geusau (r.k. kiesver.) (9 september 1918 - 5 januari 1920)
minister a.i.: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (r.k. kiesver.) (5 januari 1920 - 31 maart 1920)
minister: W.F. Pop (partijloos) (31 maart 1920 - 28 juli 1921)
minister: J.J.C. van Dijk (arp) (28 juli 1921 - 18 september 1922)

Marine
minister: Jhr. G.A.A. Alting von Geusau (r.k. kiesver.) (9 september 1918 - 16 september 1918)
minister: W. Naudin ten Cate (chr. hist., maar partijloos) (16 september 1918 - 20 februari 1919)
minister a.i.: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (r.k. kiesver.) (19 februari 1919 - 19 april 1919)
minister: Mr. H. Bijleveld (arp) (17 april 1919 - 5 januari 1920)
minister a.i.: Ir. H.A. van IJsselsteyn (chr. hist., maar partijloos) (5 januari 1920 - 31 maart 1920)
minister: W.F. Pop (partijloos) (31 maart 1920 - 28 juli 1921)
minister: J.J.C. van Dijk (arp) (28 juli 1921 - 18 september 1922)

Waterstaat
minister: Ir. A.A.H.W. König (r.k. kiesver.)

Arbeid
minister: Mr. P.J.M. Aalberse (r.k. kiesver.) (26 september 1918 - 18 september 1922)

Landbouw, Nijverheid en Handel
minister: Ir. H.A. van IJsselsteyn (chr. hist., maar partijloos) (9 september 1918 - 13 september 1922)
minister a.i.: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (r.k. kiesver.) (13 september 1922 - 18 september 1922)

Koloniën
minister: A.W.F. Idenburg (arp) (9 september 1918 - 13 november 1919)
minister a.i.: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (r.k. kiesver.) (13 augustus 1919 - 13 november 1919)
minister: S. de Graaff (cons. prot.) (13 november 1919 - 18 september 1922)

Mutaties

In februari 1919 treedt minister Naudin ten Cate van Marine af, omdat de Tweede Kamer meer op de Marine wil bezuinigen dan hij verantwoord vindt. Ook de minister van Oorlog, Jhr. Alting von Geusau, stapt een jaar later op vanwege bezuinigingen op zijn departement.

Minister Idenburg van Koloniën treedt in november 1919 af vanwege zijn gezondheid.

De opvolger van Naudin ten Cate, de ARP'er Bijleveld, ziet begin 1920 zijn begroting verworpen worden, omdat een deel van de Kamer meer wil bezuinigen en zijn eigen partijgenoten geen vertrouwen meer in hem hebben.

Na de crisis van 1921 keren de ministers De Vries van Financiën en Pop van Oorlog niet terug.

Formatie

De eerste informateur is de katholieke voorman Nolens. Hij brengt een programma tot stand van de drie christelijke partijen, ARP, CHU en Rooms-Katholieken. Als priester acht hij het echter niet gewenst om minister-president te worden. Dat zouden de protestantse partijen niet accepteren. Er wordt daarom gezocht naar een andere katholieke minister-president.

Die wordt uiteindelijk gevonden in de persoon van de Limburgse Commissaris van de Koningin, Charles Ruijs de Beerenbrouck. Hij weet met de nodige moeite - de kandidaat voor Financiën, Trip, bedankt op het laatste moment - een kabinet samen te stellen.

Kerngegevens

	Tweede Kamer tot 17 september 1918	Tweede Kamer van 17 september 1918 tot 1 oktober 1919	Tweede Kamer van 1 oktober 1919 tot 25 juli 1922	Tweede Kamer vanaf 25 juli 1922
Algemeene Bond (RK)	25	-	29	-
ARP	11	13	13	16
CHU	9	-	-	11
partijloos	-	-	-	-
totaal	45 (45%)	13 (13%)	42 (42%)	27 (27%)

	Eerste Kamer tot 16 september 1919	Eerste Kamer van 16 september 1919 tot 29 juli 1920	Eerste Kamer van 29 juli 1920 tot 25 juli 1922	Eerste Kamer vanaf 25 juli 1922	ministerraad
Algemeene Bond (RK)	16	17	18	21	6
ARP	9	-	-	14	3
CHU	4	4	4	-	1
partijloos	-	-	-	-	2
totaal	29 (58%)	21 (42%)	22 (44%)	35 (70%)

data en feiten formatie

datum	wat	wie	tot en met	dagen
2 juli 1918	Tweede-Kamerverkiezingen
13 juli 1918	benoeming (in)formateur	W.H. Nolens	19 augustus 1918	38
29 augustus 1918	benoeming (in)formateur	Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck	6 september 1918	9
9 september 1918	beëdiging nieuwe bewindslieden	Koningin Wilhelmina	15 juni 1921	1011
16 juni 1921	kabinet demissionair		27 juli 1921	42
28 juli 1921	ontslagaanvraag ingetrokken	Koningin Wilhelmina	17 juli 1922	355
18 juli 1922	kabinet demissionair		17 september 1922	62
18 september 1922	ontslag verleend	Koningin Wilhelmina




	Bijzonderheden

	Samenstelling kabinet

	Mutaties

	Formatie

	Kerngegevens

	data en feiten formatie

	Wetgeving kabinet



Home Route