Partij van de Arbeid (PvdA)

De Partij van de Arbeid (PvdA) is een sociaaldemocratische partij. De partij werd opgericht in 1946 als een voortzetting van de vooroorlogse Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP), de Vrijzinnig-Democratische Bond (VDB) en de Christelijk-Democratische Unie (CDU).

De PvdA heeft bij de Tweede Kamerverkiezingen 9 juni 2010 dertig zetels behaaald. In de periode 2006-2010 waren dat er 33. De partij heeft 14 zetels in de Eerste Kamer.

Van februari 2007 tot februari 2010 was de PvdA regeringspartij na een periode van vierenhalf jaar oppositie. De partij had in het vierde kabinet-Balkenende zes ministers en zes staatssecretarissen.

Politiek leider van de PvdA is sinds 25 april 2010 Job Cohen. Hij was lijsttrekker bij de verkiezingen van 2010.

meer over de PvdA en de verkiezingen van 2010

Beginselen

De PvdA is een sociaaldemocratische partij. In haar Beginselmanifest uit 2005 staan het recht op een fatsoenlijk bestaan en volwaardige deelname aan de samenleving centraal.

Belangrijke beginselen zijn verder het streven naar gelijke kansen, spreiding van macht en inkomens en een duurzame ontwikkeling. Ook internationale solidariteit en een democratisch en sterk Europa zijn voorname uitgangspunten.

De PvdA is voor het opnemen van politieke vluchtelingen, maar wil geen onbeperkte instroom van vreemdelingen. Immigranten moeten integreren, maar hebben wel recht op een eigen cultuur.

Beginselmanifest (definitief concept 2005) (pdf-bestand)

PvdA en Tweede Kamerverkiezingen sinds 1946

Overzicht met affiches, lijsttrekkers, kandidatenlijsten, verkiezingsprogramma's en -uitslagen per verkiezingsjaar.

PvdA en Eerste Kamerverkiezingen sinds 2003

Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Zetels	Percentage
2007	Han Noten	EK-lijst 2007	14	19,0
2003	Johan Stekelenburg	EK-lijst 2003	19	25,1

PvdA en verkiezingen Europees Parlement

Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Verkiezingsprogramma	Zetels	Percentage
2009	Thijs Berman			3	12,0
2004	Max van den Berg	EP-lijst 2004	Een sterk en sociaal Europa (pdf)	7	23,6

Historische ontwikkeling

De Partij van de Arbeid werd op 9 februari 1946 opgericht. Zij streefde ernaar een volkspartij te worden, met niet alleen ruimte voor het socialistische gedachtegoed, maar ook ruimte voor liberale, gelovige en humanistische ideeën.

Tot een echte doorbraak van het vooroorlogse partijenstelsel kwam het niet, doordat de confessionelen na de oorlog verder gingen in aparte partijen en de conservatieven geen eenduidig evenwicht tegen de PvdA boden. Bovendien vonden de liberalen dat zij te weinig aan bod kwamen. Zij stapten uit de PvdA en richtten de VVD op.

De PvdA heeft wortels in de socialistische beweging uit de jaren '70 en '80 van de 19e eeuw. De Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP), opgericht in 1894, zette zich volgens de theorie van Engels en Marx in voor de klassenstrijd in Nederland en de 'internationale strijd der arbeidende klasse'. De Vrijzinnig-Democratische Bond was de vooroorlogse progressief liberale partij. De Christelijk-Democratische Unie was een pacifistische en progressieve christelijk-sociale partij.

In de jaren 1946-1958 waren de PvdA en de katholieke KVP de grootste politieke partijen en vormden in die periode de zogeheten 'brede-basiskabinetten' (rooms-rode coalitie), vanaf 1948 onder leiding van de PvdA'er Drees. Deze kabinetten legden de basis voor de sociale voorzieningen van de verzorgingsstaat zoals we die nu kennen. Verder speelden tijdens deze kabinetten de wederopbouw en de dekolonisatie van Indonesië een belangrijk rol.

Vanaf het begin van de jaren '60 liep het aantal kiezers voor de PvdA steeds verder terug. Dit leidde eind jaren '60 tot een initiatief van PvdA-jongeren om de koers en de organisatie van de partij te wijzigen. De beweging noemde zich 'Nieuw Links' en tornde, geheel in de geest van die tijd, aan de gevestigde macht binnen de partij.

Om aan te sluiten bij de actiegroepen die sinds de tweede helft van de jaren '60 sterk in opkomst waren, werd besloten dat de partij een 'aktiepartij' moest worden. Dat betekende dat er een grotere rol weggelegd werd voor jongeren en vrouwen en dat er meer aandacht kwam voor thema's als milieubescherming, feminisme en solidariteit met de Derde Wereld.

Uit protest tegen de toenemende invloed van Nieuw Links verliet een aantal prominente leden de partij, onder wie Drees jr., en richtte DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970) op. Van een negatief electoraal effect voor de PvdA was echter nauwelijks sprake.

Den Uyl was één van de weinige van de 'oude garde' die de vernieuwingen van Nieuw Links in de partijtop overleefde. In deze tijd steeg ook het aantal leden van de partij tot ruim 120.000 en domineerde de PvdA het politieke debat.

Er werd tussen 1970 en 1977 nauw samengewerkt met PPR en D66. Met de PvdA kwamen deze 'progressieve drie' voor de verkiezingen van 1971 met een alternatief kabinet, waarvan Den Uyl de beoogde leider was. Voor de verkiezingen van 1972 werd een ploeg van kandidaat-bewindslieden (deel-kabinet) samengesteld. In 1972 brachten de drie partijen een gezamenlijk verkiezingsprogramma uit onder de naam 'Keerpunt 72'.

Na een moeizame formatie werd in 1973 het kabinet-Den Uyl geformeerd, waarin de progressieve drie de meerderheid hadden (het 'meest linkse kabinet aller tijden').

Traumatisch voor vele PvdA'ers was dat de partij na de verkiezingen van 1977, ondanks 10 zetels winst, in de oppositiebanken terecht kwam en dat Van Agt, van het nieuwgevormde CDA, premier werd.

In een vernieuwde partij werd in de jaren '80 afstand genomen van de vroegere 'akties'. In 1986 volgde oud-FNV-voorzitter Wim Kok Den Uyl op als politiek leider. Na de val van kabinet-Lubbers II kwam de PvdA in 1989 weer in de regering.

In 1994 werd de PvdA'er Wim Kok minister-president van het eerste paarse kabinet. Tijdens dit kabinet werdt de sociale zekerheid hervormd en werd het asiel- en minderhedenbeleid steeds meer onderwerp van discussie. Veel 'traditionele' PvdA-leden verweten de partij te veel te verrechtsen. In 1998 werd 'Paars II' gevormd, met opnieuw Kok als minister-president. Na de verkiezingen van 2002 kwam de PvdA weer in de oppositie.

Kerngegevens

Partijleider	dr. Job Cohen
Partijvoorzitter:	drs. Lilianne Ploumen

Adres secretariaat:	Herengracht 54, Postbus 1310, 1000 BH Amsterdam

Opgericht:	9 februari 1946 (fusie)
Oprichter:	J.J. Vorrink, M. van der Goes van Naters, W. Drees, A.M. Joekes, P.J. Oud, W. Banning, W. Schermerhorn, R. van der Brug, J.M. Willems, G. Ruygers, G.E. van Walsum e.a.

Bestuursvorm/invloed leden:	hoogste orgaan is het Congres, bestaande uit afgevaardigden van de afdelingen; een lid is automatisch lid van de lokale afdeling in zijn of haar gemeente
Afdelingen:	500+ afdelingen (gemeenten) en 12 gewesten (provincies)
Burgemeesters:	108 van de 403 (26,8%) (10 oktober 2008)
Leden:	hoogste aantal 147.047 (1959); 56.507 (2009)
Contributie:	naar inkomen (vanaf € 24,- per jaar; 2009)
Kiezers:	1.436.023 (15 mei 2002), 2.631.363 (22 januari 2003), 2.085.077 (22 november 2006), 1.848.805 (9 juni 2010)
Zetels Tweede Kamer:	30 zetels (9 juni 2010)

Logo/beeldmerk:	gestyleerde rode roos met in het centrum een vuist
Bekendste slogan(s):	'Kies de minister-president' (1977); 'Sterk en sociaal' (1998)

Instituten en Organisaties

Instituten:
Scholingsinstituut:	Opleidings Instituut PvdA (OIP)
Wetenschappelijk instituut:	Wiardi Beckman Stichting (WBS)
Wetenschappelijk tijdschrift:	'Socialisme & Democratie'

Organisaties:
Jongerenorganisaties:	Jonge Socialisten in de PvdA (JS), aangesloten bij de European Community Organisation of Socialist Youth (ECOSY) en de International Union of Socialist Youth (IUSY) en Jong WBS (jongerenclub van het wetenschappelijk instituut)
Vrouwenorganisatie:	PvdA-vrouwen netwerk (PVN) en het Multi-etnisch Vrouwennetwerk (MEV); Socialist International Women (SIW)
Europese organisaties:	Partij van Europese Socialisten (PES); de PvdA-Eurodelegatie in de PES-fractie is verenigd in de Anne Vondeling Stichting
Oost-Europa-organisatie:	Alfred Mozer Stichting (AMS)
Derde Wereldorganisatie:	Evert Vermeer Stichting (EVS) voor internationale solidariteit
Mondiale organisatie:	Socialist International (SI)

Bladen

Partijblad:	'Rood' (8x per jaar)
Jongerenblad:	'Lava'
Vrouwenblad:	geen
Europees blad:	geen

Uitgebreide informatie DNPP

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond de PVDA is onder meer de volgende informatie online beschikbaar:

	Bestuur, fracties, internationale partijorganisaties en organen
	Nevenorganisaties (jongeren, wetenschap etc.)

	Ledentallen, partijvoorzitters, partijsecretarissen
	Statuten en reglementen

	Beginselprogramma's
	Verkiezingsprogramma's
	Affiches verkiezingen
	Publicaties

	Jaaroverzichten
	Literatuur over de geschiedenis
	Literatuurcatalogus
	Partijarchief






	Beginselen

	PvdA en Tweede Kamerverkiezingen sinds 1946

	PvdA en Eerste Kamerverkiezingen sinds 2003

	PvdA en verkiezingen Europees Parlement

	Historische ontwikkeling

	Kerngegevens

	Instituten en Organisaties

	Bladen

	Uitgebreide informatie DNPP

	Eigen site

	Fractie Eerste Kamer

	Fractie Tweede Kamer

	Politieke leiders

	Nieuws

	Columns

	Agenda



Home Route