Christen-Democratisch Appèl (CDA)

Het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is een christelijk geïnspireerde partij in het centrum van het politieke spectrum. De partij werd opgericht in oktober 1980 als fusie van Anti-Revolutionaire Partij (ARP), Christelijk-Historische Unie (CHU) en Katholieke Volkspartij (KVP), nadat al in 1973 een federatief verband van die partijen was ontstaan. Sinds 1975 was er een gezamenlijke Tweede Kamerfractie en in 1977 kwamen de drie partijen met één kandidatenlijst.

Het CDA heeft sinds de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010 21 zetels. In de periode 2006-2010 waren dat er nog 41. De partij heeft 21 zetels in de Eerste Kamer.

Vanaf 22 juli 2002 maakt het CDA, na acht jaar oppositie, weer deel uit van de regering. In het huidige kabinet met PvdA en ChristenUnie zitten acht CDA-ministers, onder wie minister-president Balkenende, en vier CDA-staatssecretarissen.

Politiek leider van het CDA was tot en met 9 juni Jan Peter Balkenende. Hij was ook lijsttrekker bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2002, 2003, 2006 en 2010. Na de verkiezingen nam Maxime Verhagen het leiderschap tijdelijk op zich.

meer over het CDA en de verkiezingen van 2010

Beginselen

In het beginselprogramma staat dat het CDA politieke vraagstukken op een christendemocratische wijze wil benaderen. De partij aanvaardt de bijbelse getuigenis van Gods beloften, daden en geboden als de beslissende factoren voor mens, maatschappij en overheid. De overheid is de dienaresse van God.

Belangrijk in de beginselen van het CDA is het uitgangspunt dat de mens de beheerder, de rentmeester, is van de door God geschapen wereld. Ook de overheid dient zich dusdanig te gedragen. De natuur en het natuurlijke leefmilieu moeten gerespecteerd en beschermd worden, zodat 'de vruchten van de schepping aan allen ten goede zullen komen'.

beginselprogramma CDA, 1980

Tweede Kamerverkiezingen

Overzicht met affiches, lijsttrekkers, kandidatenlijsten,verkiezingsprogramma's en -uitslagen per verkiezingsjaar

Eerste Kamerverkiezingen

Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Zetels	Percentage
2007	Jos Werner	EK-lijst 2007	21	26,7
2003	Yvonne Timmerman-Buck	EK-lijst 2003	23	29,0

verkiezingen Europees Parlement

Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Verkiezingsprogramma	Zetels	Percentage
2009	Wim van de Camp			5	20,0
2004	Camiel Eurlings	EP-lijst 2004	Actieprogramma van de Europese Volkspartij (pdf)	7	24,4

Historische ontwikkeling

Als gevolg van de ontzuiling en de ontkerkelijking van de maatschappij, liep de kiezersaanhang van de drie confessionele partijen ARP, CHU en KVP vanaf de tweede helft van de jaren 60 terug. Er gingen daarom stemmen op voor een verregaande samenwerking tussen de partijen. In 1973 werd het CDA daarom als federatie van de drie partijen opgericht, met Prof. Steenkamp als voorzitter. Dit federatieve CDA kende ook zgn. rechtstreekse leden.

In 1977 namen de drie genoemde partijen onder één noemer en met één kandidatenlijst deel aan de landelijke verkiezingen, nadat er eerder al op gemeentelijke en provinciaal niveau gemeenschappelijke lijsten waren. Eerste lijsttrekker werd Dries van Agt, op dat moment vice-premier en minister van Justitie in het kabinet-Den Uyl. Hij koos voor een centrumpositie van het CDA ('Wij buigen niet naar links, en wij buigen niet naar rechts').

In oktober 1980 werd het Christen-Democratisch Appèl definitief als partij opgericht en verdwenen ARP, CHU en KVP.

Lijsttrekker Dries van Agt stelde zich op als de politieke tegenhanger van PvdA-leider Den Uyl. Tijdens het kabinet-Van Agt I (1977 - 1981) had de gecombineerde lijst van het CDA 49 zetels. Bij de verkiezingen van 1981 waaraan het CDA als partij deelnam behaalde de partij 48 zetels en wederom werd Van Agt minister-president. Na de verkiezingen van 1982 stapte Van Agt op als politiek leider.

In de tweede helft van de jaren 80 bleek het CDA, geleid door de pragmatische rooms-katholiek Ruud Lubbers, zijn politieke verdeeldheid te boven te zijn. In de Tweede Kamerverkiezingen van zowel 1986 als 1989 kwam het als grootste partij uit de strijd te voorschijn. Ook niet-kerkelijke kiezers bleken voor de partij te stemmen.

De kabinetten onder Lubbers kenmerkten zich door een no-nonsens-beleid waarin flink bezuinigd werd om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

Bij de landelijke verkiezingen van 1994 kreeg het CDA het grootste verlies uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis te verwerken; de partij ging 20 zetels achteruit. Voor de partij betekende dit dat ze in de oppositie plaats moest nemen. Sinds 1918 was het niet meer voorgekomen dat een christelijke partij niet deel uitmaakte van de regering. Politiek leider Elco Brinkman ruimde enige tijd na de verkiezingen het veld.

Na Lubbers wisselde het partijleiderschap enkele malen. Na Elco Brinkman kwamen Enneüs Heerma (1994-1997), Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001) en sinds 2001 Jan-Peter Balkenende.

Sinds 22 juli 2002 is het CDA, na acht jaar oppositiepartij, weer in het kabinet vertegenwoordigd. Ook op lokaal en op provinciaal niveau draagt het CDA vaak bestuursverantwoordelijkheid.

Kerngegevens

Partijleider	Maxime Verhagen (a.i.)
Partijvoorzitter:	Henk Bleker (a.i.)

Adres secretariaat:	Buitenom 18, Postbus 30453, 2500 GL Den Haag

Opgericht	11 oktober 1980
Oprichter	Prof. P.A.J.M. Steenkamp

Bestuursvorm/invloed leden:	het congres (algemene ledenvergadering) is het hoogste orgaan
Afdelingen	520 gemeentelijke afdelingen; 12 provinciale afdelingen
Burgemeesters	134 van de 403 (25,9%) (10 oktober 2008)
Leden:	hoogste aantal 153.490 (1982); 68.102 (2009)
Contributie:	€48,- per jaar (2009)
Kiezers:	2.653.723 (15 mei 2002), 2.763.480 (22 januari 2003), 2.608.573 (22 november 2006), 1.281.886 (9 juni 2010)
Zetels Tweede Kamer:	21 zetels (9 jun i 2010)

Logo/beeldmerk:	blokletters CDA in groen
Bekendste slogan(s):	'Laat Lubbers z'n karwei afmaken' (1989)

Instituten en organisaties

Instituten:
Scholingsinstituut:	Steenkampinstituut (Stichting Kader- en Vormingswerk CDA)
Wetenschappelijk instituut:	Wetenschappelijk Instituut voor het CDA (WI)
Wetenschappelijk tijdschrift:	maandblad 'Christen Democratische Verkenningen'

Organisaties:
Jongerenorganisatie:	Christen-Democratisch Jongeren Appèl (CDJA)
Vrouwenorganisatie:	CDA-Vrouwenberaad (CDAV)
Europese organisaties:	Europese Volkspartij (EVP)/European People's Party (EPP); Europese Unie van Christen-Democraten (EUCD)/European Union of Christian Democrats (EUCD)
Mondiale organisatie:	Christen-Democratische Internationale/Christian Democratic International (CDI); Eduardo Frei Stichting (EFS)

Bladen

Partijblad:	maandblad 'CDA-Magazine' (voortzetting van 'CDA-Actueel', 1980-1999); 'CDA.nl'
Jongerenblad:	Interruptie (voorheen Perspectief, 1983-1989)
Vrouwenblad:	'Signaal' en kwartaalblad 'Vrouw & Politiek' (als bijlage van de CDA-krant)
Europees blad:	'Euroflits'

Uitgebreide informatie DNPP

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond het CDA is onder meer de volgende informatie online beschikbaar:

	Bestuur, fracties, internationale partijorganisaties en organen
	Nevenorganisaties (jongeren, wetenschap etc.)

	Ledentallen, partijvoorzitters, partijsecretarissen en partijcongressen
	Statuten en reglementen

	Beginselprogramma's
	Verkiezingsprogramma's
	Affiches verkiezingen
	Publicaties

	Jaaroverzichten
	Literatuur over de geschiedenis
	Literatuurcatalogus
	Partijarchief






	Beginselen

	Tweede Kamerverkiezingen

	Eerste Kamerverkiezingen

	verkiezingen Europees Parlement

	Historische ontwikkeling

	Kerngegevens

	Instituten en organisaties

	Bladen

	Uitgebreide informatie DNPP

	Eigen site

	Fractie Eerste Kamer

	Fractie Tweede Kamer

	Politieke leiders

	Nieuws

	Columns

	Agenda



Home Route