Prinsjesdag

Foto Prinsjesdag (klik voor grote versie) De derde dinsdag van september is het Prinsjesdag. De koningin rijdt op die dag in de Gouden Koets naar het Binnenhof en leest in de Ridderzaal de troonrede voor. In de troonrede staan de plannen van de regering voor het komende jaar.

Later op de dag gaat de minister van Financiën naar de Tweede Kamer. Daar overhandigt hij de Miljoenennota en de Rijksbegroting voor het volgend jaar aan de voorzitter van de Tweede Kamer. In de Miljoenennota en de Rijksbegroting staat hoe de regering aan het geld denkt te komen om de voorgenomen plannen uit te voeren en hoeveel geld voor elk plan beschikbaar is.

In de week na Prinsjesdag debatteert de Tweede Kamer tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen met de minister-president over de belangrijkste onderwerpen. De politieke partijen in de Kamer zeggen dan waar ze het mee eens zijn of doen zelf andere voorstellen.
[ V ]

De troonrede in de Ridderzaal
Foto Troonrede (klik voor grote versie) Na haar rit in de Gouden Koets stapt de koningin uit voor de deur van de Ridderzaal op het Binnenhof. Begeleid door een 'commissie van in- en uitgeleide', bestaande uit Eerste en Tweede Kamerleden, gaat ze de Ridderzaal in en leest daar om 13:15 uur de troonrede voor.

Nadat de koningin de troonrede heeft voorgelezen roept de voorzitter van de Eerste Kamer: 'Leve de koningin!'. Dominee Donner, de overovergrootvader van de huidige minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, begon daar in 1897 mee, vermoedelijk omdat het de eerste keer was dat de toen nog minderjarige Koningin Wilhelmina bij het voorlezen van de troonrede aanwezig was. Deze hulde is daarna een traditie geworden.

De koningin trekt zich na de hulde even terug in een kamertje en rijdt dan in de Gouden Koets naar Paleis Noordeinde.

Meer over

* de koningin
* de Eerste Kamervoorzitter
* 'Leve de koningin!'
* De troonrede in historisch perspectief
[ V ][ ^^ ]

Wie schrijft de troonrede?
Foto Rutte (klik voor grote versie) De koningin leest de troonrede voor omdat ze staatshoofd is en lid van de regering, maar ze schrijft hem niet zelf. Dat doen de ministers. Opzet is er een begrijpelijk en aansprekend verhaal van te maken.

Iedere minister levert een tekst aan voor zijn of haar beleidsterrein. De minister-president en zijn ambtenaren op het ministerie van Algemene Zaken schrijven dan een concept-troonrede. Dit concept wordt in de weken voor Prinsjesdag in de wekelijkse vergadering van de ministerraad besproken en op basis daarvan zonodig aangepast.

Het is onbekend in hoeverre de Koningin invloed heeft op de tekst.

Meer over

* regering, kabinet, koningin, ministers, minister-president en ministerraad
[ V ][ ^^ ]

Wie zitten in de Ridderzaal?
Foto Ridderzaal (klik voor grote versie) In de Ridderzaal zitten de leden van de Eerste en Tweede Kamer. Officieel gebeurt het voorlezen van de troonrede namelijk in een gezamenlijke vergadering van de Eerste en Tweede Kamer. Dit heet de 'Verenigde vergadering'. Er zijn wel eens enkele Kamerleden die expres wegblijven bij het voorlezen van de troonrede omdat ze het er principieel niet mee eens zijn dat Nederland een koningin heeft en geen president of omdat ze vinden dat de minister-president de troonrede zou moeten voorlezen.

De Verenigde vergadering op de derde dinsdag van september vormt tegelijkertijd het begin van het nieuwe parlementaire vergaderjaar. De voorzitter van de Eerste Kamer treedt op als voorzitter van deze vergadering. Daarom is zij ook degene die 'Leve de koningin!' roept.

In de Ridderzaal zitten niet alleen de koningin en de Eerste en Tweede Kamerleden. Ook andere leden van de koninklijke familie en natuurlijk de ministers en staatssecretarissen zijn bij de plechtigheid aanwezig. Daarnaast zijn er gasten, zoals leden van de Raad van State en de Algemene Rekenkamer. Er zijn ook enkele plaatsen beschikbaar voor de pers en 'gewone' burgers.

De laatste jaren proberen de aanwezige vrouwelijke politici elkaar te overtreffen in het dragen van opvallende hoeden (en vaak ook met de rest van hun kleding). Jan Pronk baarde ooit als minister van het kabinet-Kok II opzien door voor het oog van de televisiecamera in te dommelen terwijl koningin Beatrix de troonrede voorlas.

* Welke prinsen en prinsessen zijn erbij op Prinsjesdag? Lees meer hierover

Meer over

* de Eerste Kamer
* de Tweede Kamer
* de Verenigde vergadering
* het voorzitterschap van de Verenigde vergadering
* de Raad van State
* de Algemene Rekenkamer
[ V ][ ^^ ]

Hoe rijdt de Gouden Koets?
Foto Prinsjesdag (klik voor grote versie)
De koninklijke stoet met de Gouden Koets vertrekt op Prinjesdag om ongeveer 13:00 uur in optocht vanuit het Haagse paleis Noordeinde via het Lange Voorhout en de Korte Vijverberg naar het Binnenhof.

Rond 14:00 uur keert de koninklijke stoet terug naar het paleis Noordeinde. De koninklijke familie verschijnt daar op het balkon.

Langs de route van de Gouden Koets, op het Binnenhof en voor het paleis Noordeinde komen ieder jaar weer veel mensen het spektakel bekijken.

[ V ][ ^^ ]

Het koffertje
Foto Koffertje (klik voor grote versie) Halverwege de middag op Prinsjesdag biedt de minister van Financiën de Rijksbegroting aan in de Tweede Kamer. De minister doet dat door de stukken mee te nemen in een speciaal koffertje.

Op het koffertje staat aan één kant de tekst 'derde dinsdag in september'. Op de andere kant staat 'Je maintiendrai' (Frans voor 'ik zal handhaven'), de lijfspreuk van Nederland. Het koffertje is een geschenk van de Staatsdrukkerij. Het is gemaakt van geitenperkament. Van binnen is het bekleed met blauwe zijde.

Omdat de Rijksbegroting zo groot is dat niet alle stukken in het koffertje passen, zitten er in werkelijkheid maar een paar stukken in. De rest krijgt de Tweede Kamer per post toegestuurd. Minister Zalm heeft een aantal jaren geleden in de Tweede Kamer voor de grap ook wel eens een CD-rom met begrotingen uit het koffertje gehaald.

Minister Lieftinck was in 1946 de eerste die het koffertje gebruikte, maar minister Hofstra schafte dat in 1956 af en nam de stukken gewoon in een aktentas mee. In 1965 herstelde minister Witteveen de traditie in ere en sindsdien nemen alle ministers van Financiën het koffertje op Prinsjesdag mee naar de Tweede Kamer.

* Meer over de begroting
[ V ][ ^^ ]

Geschiedenis van Prinsjesdag
Foto Troonrede (klik voor grote versie) Het voorlezen van de troonrede op Prinsjesdag gebeurt sinds 1814, maar dat vond de eerste jaren niet op de derde dinsdag in september plaats. Dat is 'pas' sinds 1887 het geval. De Gouden Koets is er sinds 1903 maar is ook niet ieder jaar gebruikt.

Er zijn ook jaren geweest dat de troonrede niet door de koning(in) werd voorgelezen, maar door de minister-president. Dat was voor het laatst het geval in 1947.

Meer over

* de geschiedenis van Prinsjesdag
* 100 jaar troonrede in de Ridderzaal
[ V ][ ^^ ]

Prinsjesdag in...
* 2010
Dinsdag 21 september 2010 was het Prinsjesdag. De de troonrede was geschreven door het demissionaire kabinet Balkenende IV, dat ook zijn laatste begroting indiende. Bijzonder aan de troonrede was dat de beginletters van de eerste 15 zinnen de woorden 'Willem van Nassav'  vormen, waarmee gerefereerd wordt aan het Wilhelmus.
 

* 2009
Dinsdag 15 september 2009 was het Prinsjesdag. De Koningin las de troonrede voor en de minister van Financiën bood de Miljoenennota 2010 en de begrotingen voor 2010 aan de Tweede Kamer aan. Daarmee maakte de regering het beleid voor 2010 en volgende jaren bekend. De begroting voor volgend jaar is de derde van het kabinet-Balkenende IV.
 

* 2008
Dinsdag 16 september 2008 was het Prinsjesdag. De Koningin las de troonrede voor en de minister van Financiën bood de Miljoenennota 2009 en de begrotingen voor 2009 aan de Tweede Kamer aan. Daarmee maakte de regering het beleid voor 2009 bekend. De begroting voor 2009 is de tweede van het kabinet-Balkenende IV.
 

* 2007
Dinsdag 18 september 2007 was het Prinsjesdag. De Koningin las de troonrede voor en de minister van Financiën bood de Miljoenennota 2008 en de begrotingen voor 2008 aan de Tweede Kamer aan. Daarmee maakte de regering het beleid voor 2008 bekend.
 

* 2006
Dinsdag 19 september 2006 was het Prinsjesdag. De Koningin las in een onlangs gerestaureerde Ridderzaal de troonrede voor en de minister van Financiën bood de miljoenennota 2007 en de begrotingen voor 2007 aan de Tweede Kamer aan. Daarmee maakte de regering het beleid voor 2007 bekend.
 

* 2005
Op 20 september 2005 was het Prinsjesdag. Koningin Beatrix werd met veel ceremonieel in de Gouden Koets van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal gereden. Daar las zij in een Verenigde vergadering van de Staten-Generaal de troonrede voor. Ook het kabinet was daarbij aanwezig en vele andere genodigden.
 

* 2004
Prinsjesdag 2004 was in een aantal opzichten bijzonder. Het was honderd jaar geleden dat de troonrede voor het eerst in de Ridderzaal werd voorgelezen, koningin Beatrix las voor de vijfentwintigste keer de troonrede voor en de minister-president was afwezig. Premier Balkenende had een ernstige infectie aan zijn rechtervoet en was opgenomen in het ziekenhuis. Hij moest Prinsjesdag vanaf het ziekbed op de televisie volgen. De algemene politieke beschouwingen, die normaliter de woensdag en donderdag na Prinsjesdag worden gehouden, werden een week uitgesteld.
 

* 2003
Op Prinsjesdag leest de koningin de troonrede voor, waarin de regering haar plannen voor het komende jaar bekendmaakt. Hieraan voorafgaand rijdt de koningin in de Gouden Koets naar het Binnenhof.
 

* 2002
Op Prinsjesdag leest de koningin de troonrede voor, waarin de regering haar plannen voor het komende jaar bekendmaakt. Hieraan voorafgaand rijdt de koningin in de Gouden Koets naar het Binnenhof.
 

* 2001
In verband met terroristische aanslagen in de Verenigde Staten besloot het kabinet om Prinsjesdag 2001 niet uitbundig te vieren. Premier Kok maakte bekend dat deze dag een 'sober en ingetogen karakter' zou krijgen.
 


De troonrede in de Ridderzaal
Wie schrijft de troonrede?
Wie zitten in de Ridderzaal?
Hoe rijdt de Gouden Koets?
Het koffertje
Geschiedenis van Prinsjesdag
Prinsjesdag in...
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route