Kabinet-De Kempenaer/Donker Curtius (1848-1849)

Dit kabinet 'van burgerlijke zin' is gematigd liberaal. Een nieuwe formatie heeft niet plaatsgevonden; er zijn slechts enkele wijzigingen ten opzichte van het vorige (tijdelijke) kabinet. De grote man van 1848, Thorbecke, ontbreekt. Daarom wordt het kabinet door de Thorbeckianen in de Tweede Kamer fel bestreden.

Erg succesvol is het kabinet niet. Veel kritiek is er op de wetsvoorstellen van minister De Kempenaer, zoals zijn ontwerp-Kieswet en ontwerp-Gemeentewet. Geen van deze voorstellen wordt aangenomen. Na diverse nederlagen en het aftreden van enkele ministers, stapt het kabinet uiteindelijk in september 1849 op.

Belangrijkste ministers in dit kabinet zijn Donker Curtius, De Kempenaer en Van Bosse. Donker Curtius nam in juni 1849 ontslag na een nederlaag. Tot het kabinet behoren ook conservatievere ministers, zoals de katholiek Lightenvelt.

Bijzonderheden

Op 13 februari 1849 komt voor het eerst de direct gekozen Tweede Kamer bijeen. De Thorbeckianen zijn daarin de grootste groep, maar hebben geen meerderheid. De meeste leden zijn gematigd liberaal. In de Kamer zitten verder enkele ultra-conservatieven uit het oude bewind (bijv. oud-minister Van Randwijck) en enkele antirevolutionairen, onder leiding van Groen van Prinsterer. De katholieken zijn in meerderheid liberaal.

Op 17 maart 1849 overlijdt koning Willem II. Na enige aarzeling is zijn zoon Willem bereid het koningschap over te nemen. Hij was als kroonprins tegenstander van de Grondwetsherziening van 1848 en verblijft op het moment van het overlijden van zijn vader in Londen. Een delegatie uit de ministerraad gaat hem daar ophalen. Op 12 mei wordt Willem als koning Willem de derde in Amsterdam ingehuldigd.

Het kabinet lijdt diverse nederlagen. De Tweede Kamer verwerpt het door Donker Curtius verdedigde wetsvoorstel inzake het recht van vereniging en vergadering. Ook zijn wetsvoorstel over de ministeriële verantwoordelijkheid sneuvelt in de Kamer.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. L.A. Lightenvelt (cons. kath)

Justitie
minister: Mr. D. Donker Curtius (liberaal) (21 november 1848 - 4 juni 1849)
minister: Jhr.Mr. H.L. Wichers (liberaal) (4 juni 1849 - 25 augustus 1849)
minister a.i.: Mr. L.A. Lightenvelt (cons. kath) (25 augustus 1849 - 1 november 1849)

Binnenlandse Zaken
minister: Mr. J.M. de Kempenaer (cons. lib.)

Financiën
minister: Mr. P.Ph. van Bosse (liberaal)

Oorlog
minister: J.H. Voet (geen pol. stroming)

Marine
minister: J.C. Rijk (conservatief) (21 november 1848 - 15 september 1849)
minister: E.B. van den Bosch (geen pol. stroming) (15 september 1849 - 1 november 1849)

Koloniën
minister: G.L. Baud (cons. lib.) (21 november 1848 - 18 juni 1849)
minister: E.B. van den Bosch (geen pol. stroming) (18 juni 1849 - 1 november 1849)

Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst
minister a.i.: Mr. L.A. Lightenvelt (cons. kath) (21 november 1848 - 24 november 1848)
minister: Mr. J.A. Mutsaers (cons. kath) (24 november 1848 - 1 november 1849)

Zaken van de Hervormde en andere Erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke
minister a.i.: Mr. S. baron van Heemstra (liberaal)

Mutaties

Naast Donker Curtius treden de ministers Rijk (gezondheidsredenen), Baud (meningsverschil met zijn collega's) en Wichers, de opvolger van Donker Curtius, tussentijds af. Voor Wichers en Rijk werden geen opvolgers gevonden.

data en feiten formatie

datum	wat	wie	tot en met	dagen
21 november 1848	beëdiging nieuwe bewindslieden	Koning Willem II	25 september 1849	309
26 september 1849	kabinet demissionair		31 oktober 1849	36
1 november 1849	ontslag verleend	Koning Willem III




	Bijzonderheden

	Samenstelling kabinet

	Mutaties

	data en feiten formatie

	Wetgeving kabinet



Home Route