Kabinet-Mackay (1888-1891)

Dit is het eerste zogenaamde coalitiekabinet, bestaande uit katholieke en antirevolutionaire ministers. Vorming van dit kabinet werd mogelijk door de overwinning van katholieken en ARP  bij de Tweede Kamerverkiezingen. Naast antirevolutionairen en katholieken telt het kabinet twee conservatieve ministers. Voornaam doel van het kabinet-Mackay is regeling van de subsidiëring van het bijzonder onderwijs. Ondanks de liberale meerderheid in de Eerste Kamer weet het kabinet in 1889 hierover een wet tot stand te brengen.

Het kabinet zit de gehele periode (tot en met 1891) uit. Door de liberale meerderheid in de Eerste Kamer halen echter niet alle wetsvoorstellen de eindstreep. Verder kan een wetsvoorstel om de plaatsvervanging bij het leger af te schaffen niet voor de verkiezingen worden afgehandeld, omdat katholieken en liberalen behandeling door de Tweede Kamer vertragen.

Het kabinet treedt op 21 april 1888 aan en wordt op 21 augustus 1891 opgevolgd door het liberale kabinet-Van Tienhoven.
[ V ]

Bijzonderheden

In november 1890 overlijdt koning Willem III op 73-jarige leeftijd. Eerder was hij vanwege zijn gezondheid al twee keer buiten staat verklaard om te regeren. De Raad van State nam in die perioden (april/mei 1889 en oktober/november 1890) het koninklijk gezag waar. Na het overlijden van de koning volgt zijn 10-jarige dochter Wilhelmina hem op, onder het regentschap van Emma, de 32-jarige tweede echtgenote van Willem III.
 
In 1889 brengt minister Ruijs van Beerenbroek een wet tot stand om vrouwen- en kinderarbeid tegen te gaan en om een arbeidsinspectie in te stellen. Deze wet is een direct uitvloeisel van de parlementaire enquête naar arbeidsomstandigheden in fabrieken werkplaatsen (arbeidsenquête).
 
Een wetsvoorstel om bij de Tweede Kamerverkiezingen ook Amsterdam, Den Haag en Rotterdam, die negen resp. vijf en drie Kamerleden afvaardigen, te verdelen in enkelvoudige kiesdistricten, wordt door de Eerste Kamer verworpen. Splitsing van de kiesdistricten is nadelig voor de kansen van de liberalen om in de grote steden alle zetels te halen.
 
De Tweede Kamer blokkeert in 1891 de afhandeling van een wetsvoorstel om de persoonlijke dienstplicht in te voeren en de dienstplichtvervanging af te schaffen. Zowel een deel van de liberalen als de Katholieken voelen weinig voor het voorstel en de behandeling kan door de vele amendementen niet voor de verkiezingen worden afgerond.
[ V ][ ^^ ]

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Jhr. C. Hartsen (conservatief)

Justitie
minister: Jhr.Mr. G.L.M.H. Ruijs van Beerenbroek (r.k.)

Binnenlandse Zaken
minister: Mr. Æ. baron Mackay (arp) (20 april 1888 - 24 februari 1890)
minister: Jhr.Mr. A.F. de Savornin Lohman (arp) (24 februari 1890 - 21 augustus 1891)

Financiën
minister: Jhr.Mr. K.A. Godin de Beaufort (arp)

Oorlog
minister: J.W. Bergansius (r.k.)

Marine
minister: H. Dyserinck (conservatief) (21 april 1888 - 31 maart 1891)
minister: G. Kruys (partijloos) (31 maart 1891 - 21 augustus 1891)

Waterstaat, Handel en Nijverheid
minister: J.P. Havelaar (arp)

Koloniën
minister: Mr. L.W.Ch. Keuchenius (arp) (21 april 1888 - 24 februari 1890)
minister: Mr. Æ. baron Mackay (arp) (24 februari 1890 - 21 augustus 1891)
[ V ][ ^^ ]

Mutaties

In februari 1890 treedt minister Keuchenius van Koloniën af, vanwege de verwerping van zijn begroting door de Eerste Kamer. Minister van Binnenlandse Zaken Mackay volgt hem op. Die wordt op zijn beurt opgevolgd door het Tweede Kamerlid De Savornin Lohman.
 
In maart 1891 brengt de Tweede Kamer minister Dyserinck ten val. Hij had zonder goede motivering geweigerd S.T. Land, liberaal Tweede Kamerlid en tevens luitenant-ter-zee, te bevorderen tot kapitein-luitenant ter zee. De Kamer neemt met 66 tegen 17 stemmen een motie van treurnis over dat besluit aan.
[ V ][ ^^ ]

data en feiten formatie

datumwatwietot en metdagen
30 maart 1888benoeming (in)formateurÆ. baron Mackay20 april 188822
21 april 1888beëdiging nieuwe bewindsliedenKoning Willem III8 juli 18911174
9 juli 1891kabinet demissionair 20 augustus 189143
21 augustus 1891ontslag verleendKoningin-weduwe Emma  



Bijzonderheden
Samenstelling kabinet
Mutaties
data en feiten formatie
Wetgeving kabinet
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route