Kabinet-Ruijs de Beerenbrouck III (1929-1933)

Tijdens deze kabinetsperiode breekt, na de beurskrach van oktober 1929, een economische wereldcrisis uit. Ook Nederland krijgt hiermee in sterke mate te maken. Het kabinet is genoodzaakt een krachtig bezuinigingsbeleid te voeren en allerlei crisismaatregelen te nemen. De crisis vertaalt zich in groeiende onrust in de samenleving en opkomst van extremistische partijen.

Het kabinet bestaat uit ministers van de RKSP, ARP en CHU met Ruijs de Beerenbrouck net als tussen 1918 en 1925 als kabinetsleider. Na een conflict met de Kamer begin 1933 vervroegt het kabinet de verkiezingen met twee maanden.

Hoewel het kabinet wordt gevormd door ministers van de drie confessionele partijen, is het geen parlementair coalitiekabinet. De partijen kunnen het daarover niet eens worden. Besloten wordt een extra-parlementair kabinet te vormen, zonder directe band met de Kamerfracties.

Bijzonderheden

Het kabinet krijgt te maken met de in 1929 uitgebroken economische wereldcrisis en neemt naar aanleiding daarvan een groot aantal crisismaatregelen (Crisis-Tarwewet, Crisis-Zuivelwet, Crisis-Pachtwet, verhoging van invoertarieven, contingentering van buitenlandse producten). De crisismaatregelen zijn erop gericht de boeren te steunen en de Nederlandse markt te beschermen tegen de import van goedkopere buitenlandse producten.

In oktober 1931 devalueren Groot-Brittannië en Japan hun munt, waardoor de handelspositie van Nederland verder wordt aangetast.

Een door de regering benoemde bezuinigingscommissie-Welter stelt in 1932 drastische bezuinigingen voor op onder meer de ambtenarensalarissen en het onderwijs.

Minister Reymer brengt in 1931 het Zendtijdbesluit tot stand, waarbij de radiozendtijd over de omroepen wordt verdeeld. De vier grote omroepen, AVRO, KRO, NCRV en VARA, krijgen daarbij allemaal evenveel zendtijd, hoewel de AVRO veel meer leden heeft.

In februari 1933 besluit de regering tot het bombarderen van de kruiser 'De Zeven Provinciën' in de Indische wateren, nadat aan boord daarvan muiterij is uitgebroken vanwege salarisverlaging van het marinepersoneel.

Korte tijd later wordt het aan militairen verboden lid te zijn van verenigingen met een revolutionair karakter, waaronder ook begrepen is de SDAP. Tevens worden linkse dagbladen bij het leger en de marine in de ban gedaan: ze mogen daar niet worden gelezen-.

Het kabinet ontbindt op 15 februari 1933 de Tweede Kamer en schrijft vervroegde verkiezingen uit. Aanleiding hiervoor is het ontbreken van bereidheid bij de Tweede Kamer om nog voor de verkiezingen mee te werken aan een bezuiniging bij de rechterlijke macht. Een motie-Boon (liberalen) keert zich tegen het voorstel van minister Donner voor het terugbrengen van het aantal kantongerechten en rechtbanken.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr. F. Beelaerts van Blokland (chu) (10 augustus 1929 - 20 april 1933)
minister a.i.: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (rksp) (20 april 1933 - 26 mei 1933)

Justitie
minister: Mr.dr. J. Donner (arp)

Binnenlandse Zaken
minister: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (rksp) (1 mei 1932 - 26 mei 1933)

Binnenlandse Zaken en Landbouw
minister: Jhr.Mr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (rksp) (10 augustus 1929 - 1 mei 1932)

Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen
minister: Mr. J. Terpstra (arp)

Financiën
minister: Jhr.Mr. D.J. de Geer (chu)

Defensie
minister: Dr.Mr. L.N. Deckers (rksp)

Waterstaat
minister: Mr. P.J. Reymer (rksp)

Arbeid, Handel en Nijverheid
minister: Mr. T.J. Verschuur (rksp) (10 augustus 1929 - 1 mei 1932)

Economische Zaken en Arbeid
minister: Mr. T.J. Verschuur (rksp) (1 mei 1932 - 26 mei 1933)

Koloniën
minister: S. de Graaff (cons. prot.)

Mutaties

Minister Beelaerts van Blokland van Buitenlandse Zaken wordt kort voor het einde van de kabinetsperiode benoemd tot vice-president van de Raad van State, nadat minister De Geer die functie heeft geweigerd. Minister-president Ruijs de Beerenbrouck neemt gedurende vier maanden Buitenlandse Zaken erbij.

In 1932 wordt het departement van Binnenlandse Zaken en Landbouw gesplitst, waarbij Landbouw overgaat naar Arbeid, Handel en Nijverheid, dat als nieuwe naam 'Economische Zaken en Arbeid' krijgt. Volksgezondheid gaat tegelijkertijd over van Arbeid, Handel en Nijverheid naar Binnenlandse Zaken.

Formatie

Hoewel Colijn vanuit de Eerste Kamer terugkeert naar de Tweede Kamer, maakt hij nog niet de stap naar het kabinet. De katholieke Tweede-Kamervoorzitter Ruijs de Beerenbrouck wordt tot formateur benoemd. Hij stuurt aan op herstel van de rechtse coalitie van RKSP, ARP en CHU.

Een door hem opgesteld regeringsprogramma stuit echter af op de onwil van de CHU om zich daaraan te binden. De CHU kiest voor een lossere band tussen kabinet en parlement.

Ruijs stuurt hierna noodgedwongen aan op een extra-parlementair kabinet. Het eerder gesloten regeerakkoord is basis voor dat kabinet, en de ministers zijn vrijwel allen afkomstig uit de drie christelijke partijen. CHU-voorman De Geer behoudt Financiën. De kandidaat voor Onderwijs, professor Woltjer, aarzelt net iets te lang. Nadat de formateur een andere hoogleraar, Gerbrandy, telefonisch niet heeft kunnen bereiken, besluit hij zijn derde kandidaat te vragen, mr. Terpstra.

Kerngegevens

	Tweede Kamer tot 17 september 1929	Tweede Kamer van 17 september 1929 tot 9 mei 1933	Tweede Kamer vanaf 9 mei 1933
Algemeene Bond (RK)	30	-	-
ARP	13	12	14
CHU	11	11	10
RKSP	-	30	28
partijloos	-	-	-
totaal	54 (54%)	53 (53%)	52 (52%)

	Eerste Kamer tot 15 september 1929	Eerste Kamer van 17 september 1929 tot 7 mei 1932	Eerste Kamer vanaf 20 september 1932	ministerraad
Algemeene Bond (RK)	-	-	-	-
ARP	7	6	6	2
CHU	7	7	7	2
RKSP	16	16	16	7
partijloos	-	-	-	1
totaal	30 (60%)	29 (58%)	29 (58%)

data en feiten formatie

datum	wat	wie	tot en met	dagen
12 juli 1929	benoeming (in)formateur	Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck	29 juli 1929	18
3 augustus 1929	benoeming (in)formateur	Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck	9 augustus 1929	7
10 augustus 1929	beëdiging nieuwe bewindslieden	Koningin Wilhelmina	14 mei 1933	1374
15 mei 1933	kabinet demissionair		25 mei 1933	11
26 mei 1933	ontslag verleend	Koningin Wilhelmina




	Bijzonderheden

	Samenstelling kabinet

	Mutaties

	Formatie

	Kerngegevens

	data en feiten formatie

	Wetgeving kabinet



Home Route