Partij van de Arbeid (PvdA)

De Partij van de Arbeid (PvdA) is een sociaal-democratische partij. De partij werd opgericht in 1946 als een voortzetting van de vooroorlogse Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP), de Vrijzinnig-Democratische Bond (VDB) en de Christelijk-Democratische Unie (CDU).

De PvdA heeft bij de verkiezingen 22 november 2006 33 zetels behaald. In de periode 2003-2006 waren dat er 42 en in de jaren 2002-2003 23. De partij heeft 14 zetels in de Eerste Kamer.

Sinds februari 2007 is de PvdA regeringspartij na een periode van vierenhalf jaar oppositie. De partij heeft zes ministers en zes staatssecretarissen.

Politiek leider van de PvdA is Wouter Bos. Hij was ook lijsttrekker bij de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2006.

Beginselen

De PvdA is een sociaal-democratische partij. In haar Beginselmanifest uit 2005 staan het recht op een fatsoenlijk bestaan en volwaardige deelname aan de samenleving centraal.

Belangrijke beginselen zijn verder het streven naar gelijke kansen, spreiding van macht en inkomens en een duurzame ontwikkeling. Ook internationale solidariteit en een democratisch en sterk Europa zijn voorname uitgangspunten.

De PvdA is voor het opnemen van politieke vluchtelingen, maar wil geen onbeperkte instroom van vreemdelingen. Immigranten moeten integreren, maar hebben wel recht op een eigen cultuur.

Beginselmanifest (definitief concept 2005) (pdf-bestand)

PvdA en Tweede Kamerverkiezingen sinds 1946

Overzicht met affiches, lijsttrekkers, kandidatenlijsten, verkiezingsprogramma's en -uitslagen per verkiezingsjaar.

PvdA en Eerste Kamerverkiezingen sinds 2003



Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Zetels	Percentage
2007	Han Noten	EK-lijst 2007	14	19,0
2003	Johan Stekelenburg	EK-lijst 2003	19	25,1

PvdA en verkiezingen Europees Parlement 2004



Jaar	Lijsttrekker	Kandidaten	Verkiezingsprogramma	Zetels	Percentage
2004	Max van den Berg	EP-lijst 2004	Een sterk en sociaal Europa (pdf)	7	23,6

Historische ontwikkeling

De Partij van de Arbeid werd op 9 februari 1946 opgericht. Zij streefde ernaar een volkspartij te worden, met niet alleen ruimte voor het socialistische gedachtegoed, maar ook ruimte voor liberale, gelovige en humanistische ideeën.

Tot een echte doorbraak van het vooroorlogse partijenstelsel kwam het niet, doordat de confessionelen na de oorlog verder gingen in aparte partijen en de conservatieven geen eenduidig evenwicht tegen de PvdA boden. Bovendien vonden de liberalen dat zij te weinig aan bod kwamen. Zij stapten uit de PvdA en richtten de VVD op.

De PvdA heeft wortels in de socialistische beweging uit de jaren '70 en '80 van de 19e eeuw. De Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP), opgericht in 1894, zette zich volgens de theorie van Engels en Marx in voor de klassenstrijd in Nederland en de 'internationale strijd der arbeidende klasse'. De Vrijzinnig-Democratische Bond was de vooroorlogse progressief liberale partij. De Christelijk-Democratische Unie was een pacifistische en progressieve christelijk-sociale partij.

In de jaren 1946-1958 waren de PvdA en de katholieke KVP de grootste politieke partijen en vormden in die periode de zogeheten 'brede-basiskabinetten' (rooms-rode coalitie), vanaf 1948 onder leiding van de PvdA'er Drees. Deze kabinetten legden de basis voor de sociale voorzieningen van de verzorgingsstaat zoals we die nu kennen. Verder speelden tijdens deze kabinetten de wederopbouw en de dekolonisatie van Indonesië een belangrijk rol.

Vanaf het begin van de jaren '60 liep het aantal kiezers voor de PvdA steeds verder terug. Dit leidde eind jaren '60 tot een initiatief van PvdA-jongeren om de koers en de organisatie van de partij te wijzigen. De beweging noemde zich 'Nieuw Links' en tornde, geheel in de geest van die tijd, aan de gevestigde macht binnen de partij.

Om aan te sluiten bij de actiegroepen die sinds de tweede helft van de jaren '60 sterk in opkomst waren, werd besloten dat de partij een 'aktiepartij' moest worden. Dat betekende dat er een grotere rol weggelegd werd voor jongeren en vrouwen en dat er meer aandacht kwam voor thema's als milieubescherming, feminisme en solidariteit met de Derde Wereld.

Uit protest tegen de toenemende invloed van Nieuw Links verliet een aantal prominente leden de partij, onder wie Drees jr., en richtte DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970) op. Van een negatief electoraal effect voor de PvdA was echter nauwelijks sprake.

Den Uyl was één van de weinige van de 'oude garde' die de vernieuwingen van Nieuw Links in de partijtop overleefde. In deze tijd steeg ook het aantal leden van de partij tot ruim 120.000 en domineerde de PvdA het politieke debat.

Er werd tussen 1970 en 1977 nauw samengewerkt met PPR en D66. Met de PvdA kwamen deze 'progressieve drie' voor de verkiezingen van 1971 met een alternatief kabinet, waarvan Den Uyl de beoogde leider was. Voor de verkiezingen van 1972 werd een ploeg van kandidaat-bewindslieden (deel-kabinet) samengesteld. In 1972 brachten de drie partijen een gezamenlijk verkiezingsprogramma uit onder de naam 'Keerpunt 72'.

Na een moeizame formatie werd in 1973 het kabinet-Den Uyl geformeerd, waarin de progressieve drie de meerderheid hadden (het 'meest linkse kabinet aller tijden').

Traumatisch voor vele PvdA'ers was dat de partij na de verkiezingen van 1977, ondanks 10 zetels winst, in de oppositiebanken terecht kwam en dat Van Agt, van het nieuwgevormde CDA, premier werd.

In een vernieuwde partij werd in de jaren '80 afstand genomen van de vroegere 'akties'. In 1986 volgde oud-FNV-voorzitter Wim Kok Den Uyl op als politiek leider. Na de val van kabinet-Lubbers II kwam de PvdA in 1989 weer in de regering.

In 1994 werd de PvdA'er Wim Kok minister-president van het eerste paarse kabinet. Tijdens dit kabinet werdt de sociale zekerheid hervormd en werd het asiel- en minderhedenbeleid steeds meer onderwerp van discussie. Veel 'traditionele' PvdA-leden verweten de partij te veel te verrechtsen. In 1998 werd 'Paars II' gevormd, met opnieuw Kok als minister-president. Na de verkiezingen van 2002 kwam de PvdA weer in de oppositie.

Kerngegevens

Opgericht: 9 februari 1946 (fusie)
Oprichters: J.J. Vorrink, M. van der Goes van Naters, W. Drees, A.M. Joekes, P.J. Oud, W. Banning, W. Schermerhorn, R. van der Brug, J.M. Willems, G. Ruygers, G.E. van Walsum e.a.
voorzitter: drs. Lilianne Ploumen
Adres secretariaat: Herengracht 54, Postbus 1310, 1000 BH Amsterdam

Bestuursvorm/invloed leden: hoogste orgaan is het Congres, bestaande uit afgevaardigden van de afdelingen; een lid is automatisch lid van de lokale afdeling in zijn of haar gemeente
Afdelingen: 500+ afdelingen (gemeenten) en 12 gewesten (provincies)
Leden: hoogste aantal 147.047 (1959); 62.000 (2004)
Contributie: naar inkomen (vanaf € 2,- per maand; 2002)

Partijblad: 'Rood' (8x per jaar)
Scholingsinstituut: Opleidings Instituut PvdA (OIP)
Wetenschappelijk instituut: Wiardi Beckman Stichting (WBS)
Wetenschappelijk tijdschrift: 'Socialisme & Democratie'
Jongerenorganisatie: Jonge Socialisten in de PvdA (JS), aangesloten bij de European Community Organisation of Socialist Youth (ECOSY) en de International Union of Socialist Youth (IUSY)
Jongerenblad: 'Lava'
Vrouwenorganisatie: PvdA-vrouwen netwerk (PVN) en het Multi-etnisch Vrouwennetwerk (MEV); Socialist International Women (SIW)
Europese organisatie: Partij van Europese Socialisten (PES); de PvdA-Eurodelegatie in de PES-fractie is verenigd in de Anne Vondeling Stichting
Oost-Europa-organisatie: Alfred Mozer Stichting (AMS)
Derde Wereldorganisatie: Evert Vermeer Stichting (EVS) voor internationale solidariteit
Mondiale organisatie: Socialist International (SI)

Logo/beeldmerk: gestyleerde rode roos met in het centrum een vuist
Bekendste slogans: 'Kies de minister-president' (1977); 'Sterk en sociaal' (1998)

Burgemeesters: 106 van de 401 (26,4%) (14 december 2007)
Kiezers: 1.436.023 (15 mei 2002), 2.631.363 (22 januari 2003), 2.085.077 (22 november 2006)






	Beginselen

	PvdA en Tweede Kamerverkiezingen sinds 1946

	PvdA en Eerste Kamerverkiezingen sinds 2003

	PvdA en verkiezingen Europees Parlement 2004

	Historische ontwikkeling

	Kerngegevens

	Eigen site

	Fractie Eerste Kamer

	Fractie Tweede Kamer

	Kandidatenlijst TK 2006

	Politieke leiders

	Nieuws

	Columns

	Agenda



Home Route