Dit ministerie is belast met de zorg voor de volkshuisvesting en de stadsvernieuwing, de verbetering van de kwaliteit van onze woon- en leefomgeving en de ruimtelijke inrichting.
Het ministerie ontstond in 1945 als ministerie van Wederopbouw en volkshuisvesting. Later werd die naam gewijzigd in Volkshuisvesting en Bouwnijverheid en in 1965 in Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. In 1982 kwam daar het directoraat-generaal milieuhygiëne van het ministerie van Volksgezondheid en Milieubeheer bij. Het ministerie kreeg toen zijn huidige naam.
Voor 1945 viel de zorg voor de volkshuisvesting onder de minister van Binnenlandse Zaken, tussen 1918 en 1937 onder de minister van Arbeid (later Sociale Zaken) en daarna wederom onder Binnenlandse Zaken.