Het ministerie heeft onder andere de zorg voor het arbeidsvoorwaarden-, inkomens- en vermogensbeleid, de sociale zekerheid, de arbeidsvoorziening en de arbeidsomstandigheden.
Verder coördineert het ministerie het werkgelegenheids- en emancipatiebeleid.
Het departement werd in 1918 ingesteld (onder de naam Arbeid). In 1933 werd de naam gewijzigd in Sociale Zaken. Tussen 1931 en 1971 behoorde ook Volksgezondheid tot het departement.
In 1981 kreeg het ministerie zijn huidige naam. Sinds 1950 is er vrijwel steeds een staatssecretaris benoemd die sociale zekerheid in zijn portefeuille heeft.