Centrumpartij, fractie-Janmaat (ex-CP), CD
functie(s) in de periode 1982-1998: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johannes Gerardus Hendrikus (Hans)
titulatuur en naam
Drs. J.G.H. Janmaat Johannes Gerardus Hendrikus (Hans)
geboorteplaats en -datum
Nes aan de Amstel (gem. Nieuwer-Amstel), 3 november 1934
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 9 juni 2002
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- KVP (Katholieke Volkspartij), van 1972 tot 1979
- DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970) (omstreeks 1980)
- CP (Centrum Partij), van 1981 tot 1 november 1984 (geroyeerd)
- CD (Centrumdemocraten), vanaf 1984
lid tussentijds gevormde fractie(s)
fractie-Janmaat (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 november 1984 tot 3 juni 1986
Hoofdfuncties/beroepen
- loonarbeider in Duitsland, van oktober 1962 tot 1964
- directeur kleine meubelfabriek, van 1964 tot 1966
- parttime leraar maatschappijleer, R.K. "Lodewijk Makeblijde College" te Rijswijk en R.K. "Sint Jans College" te 's-Gravenhage, van 1972 tot 1984
- parttime fiscaal-economisch adviseur van kleine bedrijven
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 3 juni 1986
- fractievoorzitter Centrumpartij, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1982 tot 1 november 1984 (eenmansfractie)
- fractievoorzitter fractie-Janmaat (eenmansfractie), Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 november 1984 tot 3 juni 1986
- fractievoorzitter Centrumdemocraten, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 september 1989 tot 19 mei 1998 (tot mei 1994 eenmansfractie)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 september 1989 tot 19 mei 1998
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter Centrum Partij
- voorzitter Centrum Democraten
lijsttrekkerschappen
- lijsttrekker Centrumpartij Tweede Kamerverkiezingen 1981
- lijsttrekker Centrumpartij Tweede Kamerverkiezingen 1982
- lijsttrekker lijst-Janmaat/CD Tweede Kamerverkiezingen 1986
- lijsttrekker lijst-Janmaat/CD Tweede Kamerverkiezingen 1989
- lijsttrekker CD Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland 1991
- lijsttrekker CD gemeenteraadsverkiezingen 's-Gravenhage 1994
- lijsttrekker CD gemeenteraadsverkiezingen Amsterdam 1994
- lijsttrekker CD Tweede Kamerverkiezingen 1994
- lijsttrekker CD Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland 1995
- lijsttrekker CD Tweede Kamerverkiezingen 1998
Opleiding
primair onderwijs
voortgezet onderwijs
- h.b.s.-b, R.K. "Sint Antonius College" te Gouda, tot 1954
academische studie
- vliegtuigbouwkunde, Technische Hogeschool te Delft (2 jaar)
- politicologie, Universiteit van Amsterdam, van september 1966 tot 24 juni 1972
Activiteiten
als parlementariër
- Diende in 1983 een groot aantal amendementen in op naturalisatiewetsvoorstellen, omdat de betrokken personen in zijn ogen onvoldoende waren ingeburgerd of vanwege eerdere veroordelingen. Stemde daar als enige voor.
- Interpelleerde op 17 mei 1984 de ministers Rietkerk en Korthals Altes over ongeregeldheden bij het jaarcongres van de Centrumpartij in Boekel
- Interpelleerde op 24 maart 1992 de ministers Hirsch Ballin en Van den Broek over de aanwezigheid van illegalen in Amsterdam-Zuid-Oost
- In 1994 werd een door hem ingediend amendement ontoelaatbaar verklaard. Het beoogde bij een wetsvoorstel tot wijziging van de Vreemdelingenwet een stelsel van 'veilig land van herkomst' te wijzigen in een stelsel van 'onveilig land van herkomst'.
- Interpelleerde op 10 februari 1998 staatssecretaris Kohnstamm over ondersteuningsverklaringen bij kandidaatstelling
Wetenswaardigheden
algemeen
- Verzorgde voor DS'70 enkele radio-uitzendingen
- Vroeg na de verkiezingen van 26 mei 1981 om nieuwe Tweede Kamerverkiezingen, omdat in zijn ogen zijn partij was benadeeld. Zo waren in sommige kieskringen lijsten van de Centrumpartij afgekeurd. De Kamer legde deze bezwaren ter zijde.
- De Tweede Kamervoorzitter ontnam hem op 10 april 1983 het woord toen hij zich bij de stemverklaringen over moties inzake het minderhedenbeleid niet hield aan het verklaren van zijn eigen stem
- Op 22 oktober 1984 werd de arbeidsovereenkomst tussen hem en het Lodewijk Makeblijde College (Rijswijk) en het Sint Janscollege (Den Haag) door de rechter ontbonden tegen schadevergoeding van f 25.000
- Op 2 januari 1994 werd beslag op zijn huis gelegd, omdat door het ministerie van Binnenlandse Zaken ten onrechte subsidie was uitgekeerd aan het wetenschappelijke bureau van de CD. Dit bureau, de Stichting Wetenschappelijke Onderbouwing Centrumdemocratische Ideologie, had het subsidiegeld niet volgens de geldende regels bestemd. Janmaat werd persoonlijke aansprakelijk gesteld. Hij voldeed de vordering, maar spande wel een procedure aan tegen de Staat.
- De splitsing in de Centrumpartij in 1984 was een gevolg van een ruzie tussen hem en het (nieuwe) partijbestuur onder voorzitterschap van N. Konst. Dat bestuur schorste in juli 1984 Janmaats vertrouweling secretaris Giesen. Janmaat werd er ook van beschuldigd financiële chaos in de partij te hebben veroorzaakt. In oktober werd Janmaat geroyeerd, nadat hij een partijvergadering had belegd met alleen maar geestverwanten. Hij bleef daarna als zelfstandig lid in de Kamer.
- Werd op 28 maart 1995 door het Gerechtshof te 's-Gravenhage veroordeeld tot een boete van f 2.000 (waarvan de helft voorwaardelijk) of 35 dagen gevangenisstraf (waarvan 15 dagen voorwaardelijk) vanwege belediging en aanzetten tot haat tegen of discriminatie van vreemdelingen
- Trouwde in juni 1996 met zijn fractiegenote Wil Schuurman
- Werd op 23 december 1996 door het Gerechtshof in Amsterdam veroordeeld tot een geldboete van f 3.000 of veertig dagen vervangende hechtenis wegens discriminatie en het aanzetten tot haat tegen buitenlanders
- Werd op 28 maart 1997 door de rechtbank te Zwolle veroordeeld tot vier weken gevangenisstraf (waarvan twee voorwaardelijk) vanwege het aanzetten tot discriminatie tijdens een demonstratie in Zwolle. Dit vonnis werd op 29 december 1997 door het gerechtshof in Arnhem omgezet in twee weken voorwaardelijk en een boete van f 7.500. Een herzieningsverzoek bij de Hoge Raad werd afgewezen.
- Werd in de Tweede Kamer op 12 juni 2002 herdacht door de Voorzitter, waarbij werd volstaan beknopt zijn levensloop te schetsen en 'de nabestaanden kracht werden toegewenst om met de herinnering aan de overledene verder te gaan'. Tijdens deze herdenking waren slechts enkele Kamerleden in de zaal aanwezig.
uit de privésfeer
- Zijn eerste echtgenote was een Duitstalige Belgische
- Zijn tweede echtgenote was gemeenteraadslid in 's-Gravenhage en in 1994-1998 Tweede Kamerlid
woonplaats(en)/adres(sen)
- Gouda, vanaf 1938
- 's-Gravenhage, Van Merlenstraat 54, 2518 TG, omstreeks 1982 (nog in 1995)
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
- Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1995)
- Teun Lagas, "Een wilde politieke carrière. In memoriam Hans Janmaat 1934-2002", Trouw, 10 juni 1992
- C. Hoetink, "Boegbeeld van een sektarische partij. Hans Janmaat (1934-2002)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2002, 140
- C. Hoetink, "Janmaat, Johannes Gerardus Hendrikus (1934-2002)", in Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
- J. Niemöller, "De verschrikkelijke Janmaat. Nederland en de Centrumpartij" (2015)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Janmaat, IISG
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te 's-Gravenhage, 21 maart 1966 (huwelijk ontbonden 9 februari 1979)
- gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 21 juni 1996
echtgeno(o)t(e)/partner
J.K. Hock, Josepha Katharina (Evi)
2e echtgeno(o)t(e)/partner
W.B. Schuurman, Wilhelmina Berendina (Wil)
beroep 2e echtgeno(o)t(e)/partner
- winkelbediende
- fractiemedewerker CD Tweede Kamer der Staten-Generaal
kinderen
kinderloos (beide huwelijken)
vader
H. Janmaat, Hendrikus (Henk)
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 16 augustus 1905
beroep vader
- vertegenwoordiger bij Gulf Oil
- verzekeringsmakelaar
- verspreider leesportefeuilles
moeder
E.G. Wansink, Elisabeth Geertruida
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 12 oktober 1907
broers en zusters
8 broers en/of zussen
familierelaties
