SDAP
functie(s) in de periode 1922-1935: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Florentinus Marinus (Floor)
titulatuur en naam
Dr. F.M. Wibaut Florentinus Marinus (Floor)
wijziging in naam en/of titulatuur
- F.M. Wibaut, van 23 juni 1859 tot 17 september 1928
- Dr. F.M. Wibaut, vanaf 17 september 1928 (nadat aan hem door de Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)
opmerkingen over de naam en/of titel
Roepnaam ook wel Florent
geboorteplaats en -datum
Vlissingen, 23 juni 1859
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 29 april 1936
begraafplaats en -datum
Westerveld, 2 mei 1936 (gecremeerd)
levensbeschouwing
- Rooms-Katholiek, tot 1875
- geen godsdienst
Partij/stroming
stroming(en)
vooruitstrevend liberaal, tot 1897
partij(en)
SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf oktober 1897
Hoofdfuncties/beroepen
- medewerker houthandelsfirma "G. Alberts Lzn. & Co." te Middelburg, van 1877 tot 1881
- firmant houthandelsfirma "G. Alberts Lzn. & Co." te Middelburg, van 1881 tot 1899
- directeur en aandeelhouder, N.V. Houthandel v/h "G. Alberts Lzn. & Co." te Middelburg, van 1899 tot 1914 (vanaf 1904 parttime)
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 9 juli 1907 tot juli 1922 (1907-1919 voor het kiesdistrict Amsterdam III)
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 3 september 1907 tot 1 september 1931 (in 1907-1919 gekozen in district IX)
- wethouder (van levensmiddelenvoorziening, volkshuisvesting en arbeidszaken) van Amsterdam, van 25 maart 1914 tot 2 september 1919
- wethouder (van financiën en volkshuisvesting) van Amsterdam, van 2 september 1919 tot 17 juni 1921
- wethouder (van financiën en gemeentebedrijven; vanaf 1923 ook kunstzaken) van Amsterdam, van 17 juni 1921 tot 5 september 1927
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 juli 1922 tot 17 september 1935 (in 1922-1923 voor Noord-Holland)
- fractievoorzitter SDAP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1922 tot 17 september 1935
- wethouder (van financiën en gemeentebedrijven) van Amsterdam, van 18 september 1929 tot 1 september 1931
Partijpolitieke functies
overzicht
- propagandist voor SDAP te Amsterdam (na 1905)
- voorzitter SDAP, van september 1905 tot april 1906
- fractievoorzitter SDAP gemeenteraad van Amsterdam, van september 1907 tot maart 1914
- secretaris/penningmeester Vereniging van Sociaal-Democratische gemeenteraadsleden, vanaf 1907
- redacteur, maandblad voor sociaal-democratische gemeenteraadsleden "De Gemeente", van 1907 tot 1924
- tweede secretaris SDAP, tot 1913
- lid partijbestuur SDAP, van 1913 tot 1934
- voorzitter Vereniging van Sociaal-Democratische gemeenteraadsleden, van 1919 tot 1924
- lid partijcommissie ter bestudering van de huwelijkswetgeving, vanaf mei 1926
- lid bestuur Socialistische Arbeiders Internationale, vanaf 1925
Nevenfuncties
- medewerker "De Nieuwe Gids", van 1890 tot 1893
- medewerker liberale weekblad "Sociaal Weekblad", van 1892 tot 1898
- medewerker "De Kroniek", van december 1894 tot 1907
- correspondent dagblad "De Telegraaf" bij het Congres van de Socialistische Internationale te Londen, omstreeks 1896
- voorzitter Vereeniging Centraal Bureau voor Sociale Adviezen
- redacteur "De Nieuwe Tijd", van 1907 tot 1909
- medewerker "Het Weekblad", van 1909 tot 1918
- lid Anti-oorlogsraad, omstreeks 1915
- voorzitter Levensmiddelencommissie te Amsterdam, omstreeks 1917
- lid Staatscommissie inzake de duurte van levensbehoeften (Staatscommissie-Bruins), van augustus 1919 tot oktober 1919
- lid Hoge Raad van Arbeid, vanaf 1920 (nog in 1928)
- lid Staatscommissie inzake het Socialisatie-vraagstuk (Staatscommissie-Nolens), van 11 maart 1920 tot 2 april 1927
- medewerker "De Socialistische Gids", van 1920 tot 1928
- medewerker "Het Haagsch Maandblad", van 1924 tot 1929
- lid Nationaal Steuncomité tot leniging van de nood (stormramp in de Achterhoek), 1925
- lid VNG-commissie onderzoek wetsontwerp tot herziening van de financieele verhouding, 1929
- voorzitter Union International des Villes te Brussel
- voorzitter Internationaler Verband für Wohnungswesen
- voorzitter Raad van Commissarissen drukkerij "Vooruitgang"
- lid commissie van beheer dagblad "Het Volk"
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 19 juni 1924 tot 16 september 1924
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 september 1930 tot 16 december 1930
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 december 1931 tot 15 maart 1932
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1932 tot 21 maart 1933
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 19 maart 1935 tot 25 juni 1935
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erelid Genootschap "Architectura et Amicitia", vanaf juni 1932
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Vlissingen
voortgezet onderwijs
- h.b.s., R.K. kostschool te Rolduc, van 1871 tot 1873
- Openbare Handelsschool te Amsterdam, van 1873 tot 1876 (eindexamen)
cursussen
eredoctoraten
- handelswetenschappen, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 17 september 1928
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich als Eerste Kamerlid onder meer bezig met financiën, binnenlandse zaken, buitenlandse zaken, volkshuisvesting en sociale zaken
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1927 vóór het (verworpen) wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
- Behoorde in 1929 tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Financiële-Verhoudingswet stemde. Was in de Eerste Kamer de voornaamste opposant, omdat hij vreesde voor aantasting van de gemeentelijke autonomie.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Oprichter van het Honger- en Schrikcomité (financiële bijstand aan arbeiders op Friese platteland)
- Was in 1913 tegenstander van regeringsdeelname door de SDAP
- Was als wethouder van Amsterdam verantwoordelijk voor de levensmiddelenvoorziening tijdens de Eerste Wereldoorlog
- Bevorderde als wethouder van volkshuisvesting de bouw van goede, betaalbare woningen
- Kreeg alom waardering voor zijn sobere financiële beleid als wethouder van financiën
- Werd enige malen (met name voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog) genoemd als mogelijk socialistisch minister
uit de privésfeer
- Hij was in 1887 in Gotha aanwezig bij de crematie van Multatuli
- Ontmoette in Middelburg P.L. Tak en F. van der Goes
- Was op den duur zeer welgesteld
- Zijn zoon Johan Pieter was hoogleraar scheikunde in Amsterdam
- Voorafgaande aan de crematie in Westerveld werd in Concertgebouw te Amsterdam een massaal bezochte herdenkingsbijeenkomst gehouden
- In Amsterdam staat een door Han Wezelaar vervaardigd standbeeld van hem. Dat stond van 1967 tot 2007 in het Wibauthuis en kwam daarna op de brug over de Singelgracht.
- Zijn vader was lid van de gemeenteraad van Vlissingen
anekdotes en citaten
- Zei in 1929 bij de behandeling van het wetsvoorstel Financiële-Verhoudingswet: "Gehuld in een mantel van de regeling der financieele verhouding, brengt het wetsontwerp een noodlottige omwenteling in het gemeentelijk belastingwezen". Slechts drie fractiegenoten deelden die mening.
verkiezingen
- Werd in 1905 bij de Tweede Kamerverkiezingen in het district Leeuwarden na herstemming verslagen door L.W.J.K. Thomson (lib.)
- Werd in 1913 in het district Almelo verslagen door P.J.M. Aalberse (r.k.)
- Werd in 1916 bij een tussentijdse verkiezing in het district Almelo verslagen door A.H.J. Engels (r.k.)
- Versloeg in 1922 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland in de derde stemmingsronde J. Douwes (arp) met 32 tegen 31 stemmen. Na de tweede stemmingsronde was D.J. van Houten (lib.) afgevallen.
- Werd in 1923, 1929 en 1935 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Wibaut de Machtige (bijnaam die de Amsterdammers hem gaven)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Vlissingen, van 1859 tot februari 1877
- Middelburg, van februari 1877 tot 1904
- Middelburg, Lange Noordstraat, vanaf 1885
- Amsterdam, Weesperzijde 32, vanaf 1904
- Amsterdam, Waldeck Pyrmontstraat 11, omstreeks 1923 (nog in 1930)
overige onderscheidingen en prijzen
gouden eremedaille van de stad Amsterdam, 28 augustus 1931
relevante buitenlandse reizen
- zakenreis naar Rusland, 1879
- zakenreis naar de Verenigde Staten, 1894
- zakenreis naar de Verenigde Staten, 1896
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid propagandaclub voor algemeen kies- en stemrecht te Middelburg, omstreeks 1888
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- vertaling van Fabian Essays in Socialism (1891)
- "Levensbouw, memoires" (1936)
- "Trusts en Kartels" (1903)
- "Wordend Huwelijk" (samen met echtgenote, 1932)
literatuur/documentatie
- G.W.B. Borrie, "F.M. Wibaut, mens en magistraat. Ontstaan en ontwikkeling der socialistische gemeentepolitiek" (1968)
- G.W.B. Borrie, "Wibaut, Florentinus Marinus (1859-1936)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 655
- A.F. Mellink, "Wibaut, Florentinus Marinus", in Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel II, 173
- W. Ellenbroek, "Florentius Marinus Wibaut. Magistraat van het proletariaat", in: P. Brill (red.), "Kopstukken van het Laagland. Een eeuw Nederland in honderd portretten" (1999)
- D. Hillenius, "Internationalisme", in: VNG-Magazine, 23 februari 2001
- J.C. Dekker, "F.M. Wibaut en de houthandel Alberts, 1876-1914. Een socialist als ondernemer in Middelburg", in: "Archief. Mededelingen van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen", 2002, 5-68
- H. de Liagre Böhl, "Wibaut de Machtige. Een biografie" (2013)
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- Wie is dat? 1938
Biografisch Woordenboek(en)
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia
archief-Wibaut, IISG
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Middelburg, 6 mei 1885
echtgeno(o)t(e)/partner
M. Berdenis van Berlekom, Mathilde
kinderen
2 zoons en 2 dochters
vader
F. Wibaut, Florentinus
geboorteplaats en/of -datum
Vlissingen, 1 maart 1817
beroep vader
- winkelier in levensmiddelen
- groothandelaar in steenkolen
- reder
moeder
W.M. Slaat, Wilhelmina Maria (Mijntje)
geboorteplaats en/of -datum
Zierikzee, 27 augustus 1823
broers en zusters
4 broers en/of zusters (vijf andere kinderen stierven vroeg)
beroep grootvader (vaderskant)
winkelier in levensmiddelen en brandstoffen
familierelaties
