partijloos, PvdA
functie(s) in de periode 1945-1947: lid Tweede Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johann Heinrich Adolf (Johann)
titulatuur en naam
Dr. J.H.A. Logemann Johann Heinrich Adolf (Johann)
geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 19 januari 1892
overlijdensplaats en -datum
Noordwijkerhout, 12 november 1969
levensbeschouwing
- Hervormd (opgevoed)
- geen godsdienst
Partij/stroming
partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946
Hoofdfuncties/beroepen
- administratief ambtenaar toegevoegd aan de assistent-resident te Blora (Nederlands-Indië), van 1912 tot 1913
- aspirant-controleur te Blora (Ned.-Indië), van 1913 tot 1913
- controleur te Blora (Ned.-Indië), van 1913 tot 1914
- controleur te Bodjonegara (Ned.-Indië), van 1914 tot 1915
- ambtenaar, dienst pestbestrijding te Soerakarta (Ned.-Indië), van 1915 tot 1921
- waarnemend inspecteur woningververbetering, dienst pestbestrijding te Soerakarta (Ned.-Indië), van 1921 tot 1923
- waarnemend inspecteur, Generale Thesaurie te Batavia (Ned.-Indië), van 1924 tot 1924
- hoogleraar staats- en administratiefrecht Rechtshogeschool te Batavia (Ned.-Indië), van oktober 1924 tot 1939
- minister van Overzeese Gebiedsdelen, van 25 juni 1945 tot 3 juli 1946
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 8 oktober 1947
- hoogleraar staats- en administratief recht van Nederlands-Indië, Suriname en Curaçao, later tevens in de algemene staatsleer, Rijksuniversiteit Leiden, van 31 oktober 1947 tot 1 september 1962
gevangenschap/internering
- geïnterneerd gijzelaarskamp te Buchenwald, van juli 1940 tot november 1941
- geïnterneerd gijzelaarskamp te Haaren, van november 1941 tot mei 1942
- geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van mei 1942 tot september 1944
Nevenfuncties
- plaatsvervangend Gouverneur, Javasche Bank, van 1924 tot 1928
- Gouverneur Javasche Bank, van 1928 tot 1939
- lid Agrarische Commissie in Nederlands-Indië, vanaf 1928
- voorzitter/lid Commissie ter bestudeering van het vraagstuk der stadsvorming (Nederlands-Indië), vanaf maart 1934 (nog in 1939)
- lid Staatscommissie onderzoek wijziging procedure Grondwetsherziening (Staatscommissie-Beel), van 1 maart 1946 tot 1 april 1946
- lid Staatscommissie onderzoek Grondwetsherziening vanwege hervorming van de staatkundige structuur van het Koninkrijk (Staatscommissie-Beel), van 29 september 1947 tot maart 1948
- voorzitter Stichting Culturele Samenwerking tussen Oost en West, vanaf 26 februari 1948
- lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), van april 1950 tot 1954
- lid bestuur Stichting Radio Nederland Wereldomroep, tot 1 januari 1956
Opleiding
primair onderwijs
- Openbare lagere school te Rotterdam, van 1898 tot 1904
voortgezet onderwijs
- vijfjarige h.b.s., Openbare Hogere Burgerschool te Rotterdam, van 1905 tot 1909
hoger beroepsonderwijs
- opleiding Indisch ambtenaar (grootambtenaarsexamen), Rijksinstelling voor onderwijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-Indië te Leiden, van 22 september 1909 tot 3 juni 1912
academische studie
- Indologie, Rijksuniversiteit Leiden, van 1921 tot 25 juni 1923
promotie
- rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 7 december 1923 (cum laude)
Activiteiten
als parlementariër
- Voerde in december 1946 namens zijn fractie het woord in het debat over het Akkoord van Linggadjati
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Was in september 1945 de initiatiefnemer van het kabinetsbesluit om categorisch onderhandelingen met Soekarno af te wijzen vanwege diens steun aan de As-mogendheden tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië
- Legde op 16 oktober 1945 een verklaring af over de toestand in Nederlands-Indië, met name op militair gebied. Tevens kondigde hij voorbereiding van een rijksconferentie aan, waarin over een toekomstige zelfstandige positie van de rijksdelen binnen het koninkrijksverband moest worden gesproken. Het uitroepen van de Republiek Indonesia werd een onberaden avontuur genoemd. Op 21 december 1945 legde hij een aanvullende verklaring af, met name over de bescherming van de Europese bevolking in Nederlands-Indië.
- In april 1946 had hij een belangrijk aandeel in de onderhandelingen tijdens de Hoge Veluwe-conferentie op het jachtslot Sint Hubertus
- Streefde naar een federatief verband in Indonesië waarvan de Republiek Indonesia slechts een onderdeel zou zijn en verzette zich tegen erkenning van de Republik Indonesia als die dat federatieve verband niet wilde aanvaarden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Maakte vanaf juli 1942 in het gijzelaarskamp deel uit van de 'Heren XVII', een uit diverse stromingen bestaande groep intellectuelen die nadachten over het naoorlogse Nederland. Tot de groep behoorden onder anderen A.A.M. Struycken en E.M.J.A. Sassen (RKSP), P. Lieftinck (CHU), W. Banning en M. van der Goes van Naters (SDAP), A.M. Joekes en W. Schermerhorn (VDB) en de historicus P. Geyl.
- Dankte zijn ministerschap vooral aan zijn contacten als gijzelaar in Sint-Michielsgestel. Gaf daar aan medegeïnterneerden 'colleges' over Nederlands-Indië.
- Tijdens zijn ministerschap vond de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië plaats (17 augustus 1945)
- Legde op 2 mei 1946 in de Tweede Kamer een verklaring af over de (mislukte) onderhandelingen tijdens de Hoge Veluwe Conferentie
woonplaats(en)/adres(sen)
- Nederlands-Indië, van 1912 tot 1921
- Nederland, van 1921 tot 1923 (met verlof)
- Weltevreden (Ned.-Indië), van 1923 tot 1939
- Nederland, vanaf 1939 (met verlof)
- 's-Gravenhage, Van Alkemadelaan 54, omstreeks 1947 (nog in 1955)
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1930
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid "De Stuw", vereniging van progressieve bestuursambtenaren en hoogleraren in Nederlands-Indië
- lid Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, vanaf 1929
- lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), vanaf 22 mei 1945
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De grondslagen der vennootschapsbelasting in Nederland en Indië" (dissertatie, 1923)
- "Het staatsrecht van Nederlands-Indië" (1947)
- "Over de theorie van een stellig staatsrecht" (1948)
- "Het staatsrecht van Indonesië" (1954)
- "Nieuwe gegevens over het ontstaan van de Indonesische Grondwet van 1945" (1962)
literatuur/documentatie
- C. Fasseur, "Logemann, Johann Heinrich Adolf (1892-1969)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 316
- Wie is dat? 1931, 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
collectie-Logemann, Nationaal Archief
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 19 januari 1917
echtgeno(o)t(e)/partner
A.J. van Gogh, Alida Johanna
kinderen
2 zoons
vader
J.H. Logemann, Johann Heinrich
geboorteplaats en/of -datum
Hoofdplaat (Zld.), 15 augustus 1848
beroep vader
boekhouder van het Parc vaccinogene te Rotterdam
moeder
E.S. Arnold, Elisabeth Sophia
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 25 december 1857
beroep grootvader (vaderskant)
opzichter Rijkswaterstaat
beroep grootvader (moederskant)
winkelier
