Dr.Ir. J.M.M. Ritzen

Foto Dr.Ir. J.M.M. Ritzen
Limburgse econoom en hoogleraar onderwijsplanning en -economie, die ruim negen jaar onderwijsminister was. Behoorde tot de ideologen van de PvdA en was adviseur van Den Uyl. Als minister van Onderwijs en Wetenschappen in het kabinet-Lubbers III zette hij het beleid voort waarbij studenten meer moesten bijdragen aan de studie en de studieduur werd verkort. Voerde de OV-jaarkaart voor studenten in. Behield, nadat Cohen had geweigerd, als één van de weinigen in het kabinet-Kok I de zelfde post als in Lubbers III. Wetenschapper, die aanvankelijk zijn weg in de politiek moest vinden. Schuwde de dialoog met studenten niet. Na zijn ministerschap adviseur van de Wereldbank en bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht.

PvdA
in de periode 1989-1998: minister

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Jozef Marie Mathias (Jo)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Heerlen, 3 oktober 1945

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   PSP (Pacifistisch-Socialistische Partij)
-   PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1970

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   adviseur regering van Oost-Pakistan, van 1970 tot 1971
-   lecturer University of California te Berkeley (V.S.), van 1972 tot 1975
-   medewerker SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau), van 1975 tot 1976
-   hoofd afdeling systeemanalyse SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau), van 1976 tot 1981
-   hoogleraar onderwijsplanning en -economie, Katholieke Universiteit Nijmegen, van mei 1981 tot 1983
-   hoogleraar economie van de publieke sector, Erasmus Universiteit Rotterdam, van 1983 tot november 1989
-   minister van Onderwijs en Wetenschappen, van 7 november 1989 tot 22 augustus 1994
-   minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, van 16 juli 1994 tot 22 augustus 1994
-   minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, van 22 augustus 1994 tot 3 augustus 1998
-   speciaal adviseur bij de Wereldbank voor onderwijsbeleid, gezondheidszorg en armoedebestrijding, van oktober 1998 tot 1 februari 2003
-   voorzitter College van Bestuur Universiteit Maastricht, vanaf 1 februari 2003

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   voorzitter EVS (Evert Vermeer Stichting), vanaf 1 januari 2005

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   lid Board of Trustees Educational Testing Service te Princeton (Verenigde Staten), vanaf 1 oktober 1999
-   lid Raad van Toezicht Higher Education Sub-Board (HESB) in Budapest/Hongarije, vanaf 1 oktober 2002
-   lid Raad van Advies van het KIVI-Debat, vanaf oktober 2003
-   voorzitter bestuur Bonnefantenmuseum te Maastricht, vanaf 1 januari 2005
-   voorzitter Internationale Adviesraad voor Nigeria/UNESCO Project for Reform of the Science, Technology and Innovation System of Nigeria, vanaf 2005
-   lid Erasmus Mundus Selection Board (EU-programma voor samenwerking EU-rest van de wereld op gebied van hoger onderwijs), vanaf december 2006
-   lid Board of Trustees Educational Development Center Bilim - Central Asia, vanaf september 2007
-   lid Programmacommissie Zuidoost-Nederland "Pieken in de delta", vanaf december 2007

vorige
-   adviseur minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en projectleider werkgelegenheidsplan, van 1982 tot 1983
-   lid Raad van Commissarissen Westhaven Amsterdam n.v. te Amsterdam
-   lid adviescommissie Uitbouw Technologiebeleid, van augustus 1986 tot 1989
-   gasthoogleraar La Folette Institute of Public Affairs, University of Wisconsin, van 1988 tot 1988
-   lid Raad van Commissarissen Industriële Maatschappij
-   lid Raad van Commissarissen Verolme Scheepswerf Heusden
-   lid Raad van Commissarissen "Van Wijk en Heringa"
-   bestuursvoorzitter Transnationale Universiteit Limburg, vanaf 1 februari 2003
-   lid OECD Country Review Teams on Higher Education Policy te Parijs, Denemarken (2003) en Ierland (2004)
-   lid algemeen bestuur WCFS (Wageningen Centre for Food Sciences), van 1 januari 2004 tot 1 september 2005
-   voorzitter Stichting Eurandom, van 1 januari 2004 tot 1 januari 2008
-   voorzitter Governing Board van het Institute for Statistics UNESCO te Montreal, tot 1 januari 2005
-   voorzitter Grand Jury Marie Curie Excellence Awards 2006

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-b, R.K. jongensgymnasium "Bernardinus College" te Heerlen, vanaf 1963

academische studie
-   economie (niet voltooid) Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, omstreeks 1966
-   natuurkunde Technische Hogeschool te Delft, tot 1970

promotie
-   economische wetenschappen, Erasmus Universiteit Rotterdam, 1977

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

takenpakket (bewindspersoon)
-   Hield zich tijdens het eerste kabinet-Kok tot juni 1993 vooral bezig met wetenschappelijk onderwijs en hoger beroepsonderwijs; daarna met basis- en voortgezet onderwijs. Hield wel de verantwoordelijkheid voor de studiefinanciering.

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Bereikte in 1990 overeenstemming met de NS over invoering van de Openbaar-Vervoerjaarkaart voor studenten per 1 januari 1991
-   Bereikte in 1991 overeenstemming met de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten en de HBO-raad over een nieuw bekostigingsstelsel voor het hoger onderwijs. In het wetenschappelijk onderwijs wordt het aantal ingeschreven studenten norm voor de bekostiging. Bij afstuderen ontvangt de universiteit nogmaals de jaarvergoeding. Er komt hierbij differentiatie naar dure en goedkope opleidingen. In het HBO is het aantal onderwijsvragende studenten, eveneens gedifferentieerd naar goedkope en dure opleidingen norm.
-   Gaf in 1994 samen met staatssecretaris Nuis aanzetten voor een stelselherziening in het hoger onderwijs, die verschillen tussen en binnen opleidingen naar aard, duur en niveau mogelijk moest maken. Tevens moest er meer vrijheid komen voor de selectie. De gemiddelde verblijfsduur in het hoger onderwijs moest afnemen en het hoger onderwijs diende meer gericht te worden op de maatschappelijke behoeften. Doel was mede een aanzienlijke besparing.
-   Bracht in 1997 samen met staatssecretais Netelenbos de nota 'Investeren in voorsprong' uit over informatie- en communicatietechnologie in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1990 samen met staatssecretaris Simons een wet (Stb. 535) tot stand die academische ziekenhuizen een grotere zelfstandigheid verleende
-   Bracht in 1991 een wet inzake de regeling van de bestuursoverdacht rijksscholen (Stb. 226) tot stand
-   Bracht in 1991 diverse wijzigingen (Stbb. 280-285) van de Wet op de studiefinanciering tot stand. Hierdoor wordt onder meer de studiefinanciering na de cursusduur en 1 jaar in de vorm van een lening verstrekt.
-   Bracht in 1991 de Invoeringswet Kaderwet volwasseneneducatie 1991 (KVE) (Stb. 709) tot stand. Deze wet had een looptijd van vier jaar en voerde de in 1985 als initiatiefvoorstel-Van Kemenade c.s. tot stand gekomen KVE in. Het wetsvoorstel was in 1988 ingediend door minister Deetman.
-   Bracht in 1992 de Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) (Stb. 593) tot stand, die universiteiten, hogescholen, de Open Universiteit, academische ziekenhuizen en instellingen voor wetenschappelijk onder één wet brengt. Instellingen krijgen grotere vrijheid, waardoor zij sneller kunnen inspelen op maatschappelijke veranderingen. De hogescholen in Delft, Eindhoven, Enschede, Tilburg en Wageningen worden universiteit.
-   Bracht in 1992 de Wet voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (VAVO) (Stb. 336) en de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs (WCBO) (Stb. 337) tot stand.
-   Bracht in 1993 een wet (Stb. 185) tot stand waardoor de basisbeurs voor leerlingen in voortgezet onderwijs van boven de 18 jaar wordt verlaagd tot het niveau van de kinderbijslag.
-   Bracht in 1993 een wet (Stb. 403) inzake het meten van studievoortgang in het hoger en wetenschappelijk onderwijs tot stand, die een verband legt tussen het verstrekken van studiefinanciering en studievoortgang.
-   Bracht in 1994 de Algemene wet erkenning EG-hoger-onderwijsdiploma's (Stb. 29) tot stand
-   Bracht in 1994 een wijziging (Stb. 742) van de Wet op de studiefinanciering tot stand, tot onder meer invoering van ouderinkomensonafhankelijk lenen, alsmede tot verlaging van de basisbeurs ('student op eigen benen')
-   Bracht in 1995 de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) (Stb. 501) tot stand, die regelingen bevat over de inrichting en financiering van alle vormen van beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Er komen Regionale Opleidingscentra (ROC's) voor beroepsonderwijs. De KVE, WCBO, VAVO en de SVM-wet (sectorvorming en modernisering beroepsonderwijs) worden in de nieuwe wet geïntegreerd.
-   Bracht in 1996 een wet (Stb. 227) tot invoering van de prestatiebeurs in het wetenschappelijk onderwijs tot stand. Studenten moeten in het eerste jaar van hun studie 70 procent van hun jaarlijkse studiepunten halen om voor een beurs in aanmerking te komen. Om voor het tweede, derde en vierde studiejaar een studiebeurs te krijgen, moeten studenten binnen zes jaar hun einddiploma halen. Als zij daaraan niet voldoen, behouden zij alleen een lening. De kinderbijslag voor studerende jongeren van 18 jaar en ouder wordt afgeschaft. In 1995 verwierp de Eerste Kamer een eerder voorstel over de prestatiebeurs.
-   Bracht in 1996 een wijziging (Stb. 434) van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek tot stand over bevordering van de kwaliteit en studeerbaarheid in het onderwijs. Er komen afstudeerfondsen, waaruit projecten om de kwaliteit te verbeteren kunnen worden gefinancierd. Belemmeringen om een studie daadwerkelijk in vier jaar te kunnen afronden, moeten worden weggenomen. Voor het wegwerken van knelpunten wordt extra geld uitgetrokken (f 200 miljoen voor universiteiten en f 300 miljoen voor HBO's). Studenten krijgen aan het begin van hun studie een studentenstatuut over hun rechten en plichten.
-   Bracht in 1997 de Wet tot modernisering van de universitaire bestuursorganisatie (Stb. 117) tot stand, waarbij faculteiten grotere verantwoordelijkheid kregen voor de inrichting van het onderwijs en de positie van het College van Bestuur werd versterkt
-   Bracht in 1997 een wet inzake decentralisatie van huisvestings- en bestedingsbeslissingen in het beroepsonderwijs (Stb. 402) tot stand. De huisvestingskosten worden toegevoegd aan de bedragen die lump-sum aan regionale en agrarische opleidingscentra worden gegeven voor personele en materiële kosten. Hierdoor moet de zelfstandigheid en doelmatigheid met betrekking tot de inzet van collectieve middelen worden vergroot.
-   Bracht in 1998 een wet decentralisatie wachtgeldregelingen beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (Stb. 431) tot stand. De 'eigenwachtgelderbepalingen' worden afgeschaft, evenals de verplichting voor de instellingen in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie om aan te sluiten bij het participatiefonds wachtgelden.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Baarde aan het begin van zijn ministerschap opzien toen hij leek te pleiten voor het invoeren van Engels als voertaal in het academische onderwijs. Het bleek echter te gaan om een wat ongelukkig uitgevallen uitspraak tijdens een interview.

overige onderscheidingen en prijzen
Winkler Prins-prijs (voor dissertatie)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid katholieke studentenvereniging "Sanctus Virgilius" te Delft

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Methodology for planning technical education: with a case study of polytechnics in Bangladesh" (1975)
-   "Ontwikkelingslijnen leerlingen, onderwijzend personeel en schoolgebouwen tot 2050" (SCP-rapport, 1975)
-   "Leeftijdsstructuur bevolking en rijksoverheids- en sociale verzekeringsuitgaven, 1975-2000" (SCP-rapport, 1975)
-   "Education, economic growth and income distribution" (dissertatie, 1977)
-   "Wat is onderwijs ons waard?: een sociaal-economische benadering" (1983)
-   "Bevolking, publieke sector en economie" (inaugurele rede, 1983)
-   "Human capital and economic cycles" (1986)
-   "The economic consequences of selective immigration policies" (1988)
-   "Onderwijs, bestel en beleid" (mede-auteur)
-   "De ideale universiteit als horizon. Koersen is kiezen" (1996) (met L.E.H. Vredevoogd)
-   "De minister. Een handboek" (1998)

literatuur/documentatie
-   Staatscourant, 8 november 1989
-   De Volkskrant, 11 november 1989

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

kinderen
4 kinderen



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route