W. Kok

Foto W. Kok
Minister-president die acht jaar lang een coalitie leidde met daarin de politieke tegenvoeters PvdA en VVD (de paarse kabinetten). Was van betrekkelijk eenvoudige komaf en klom via de vakbond op tot minister. Volgde in 1986 Den Uyl op als partijleider en was minister van Financiën in het derde kabinet-Lubbers. Voerde een stringent ombuigingsbeleid. Dat beleid werd onder zijn premierschap voortgezet en leidde tot groei van de werkgelegenheid. Kreeg als minister-president te maken met het debacle in Srebrenica en de bijna-crisis rond het huwelijk van de kroonprins. Zijn tweede kabinet was vooral in de laatste periode minder succesvol door problemen in de zorg en het onderwijs en dat leidde mede tot een verkiezingsnederlaag van de PvdA. Sinds 11 april 2003 minister van Staat. Integere, resultaatgerichte en meer op samenbinden dan op bezielen ingestelde rasbestuurder. Internationaal gerespecteerd. Kon soms wat nors zijn als er in zijn ogen onterechte kritiek was.

PvdA
in de periode 1986-2002: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, minister-president, vice-minister-president, minister van Staat

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Willem (Wim)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Bergambacht (Z.H.), 29 september 1938

opmerkingen over de naam en/of titel
Dr. W. Kok, vanaf 2 september 2003 (nadat aan hem door de Universiteit Nijenrode een eredoctoraat was verleend)

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1 januari 1961

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   commercieel medewerker handelskantoor Sembodja Malaja te Amsterdam, van 1959 tot 1961
-   assistent internationaal medewerker Bouwbond NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 1961 tot 1965
-   economisch medewerker en lid bestuur Bouwbond NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 1965 tot 1967
-   secretaris Bouwbond NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 1967 tot augustus 1969
-   secretaris NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van augustus 1969 tot september 1972
-   vicevoorzitter NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 1972 tot 20 september 1973
-   voorzitter NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 20 september 1973 tot 1 januari 1976 (gekozen in februari 1973)
-   voorzitter FNV (Federatie Nederlandse Vakbeweging), van 1 januari 1976 tot 11 september 1985
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 6 november 1989
-   fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 juli 1986 tot 5 november 1989
-   minister van Financiën en viceminister-president, van 7 november 1989 tot 22 augustus 1994
-   fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 mei 1994 tot 22 augustus 1994
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 mei 1994 tot 22 augustus 1994
-   minister-president en minister van Algemene Zaken, van 22 augustus 1994 tot 22 juli 2002
-   tijdelijk belast met coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen en Aruba betreffend en met de zorg voor aan de Nederlandse Antillen en Aruba te verlenen hulp en bijstand, van 22 augustus 1994 tot 24 augustus 1994
-   fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 mei 1998 tot 14 mei 1998
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 mei 1998 tot 22 augustus 1998
-   voorzitter van verschillende 'high level groups' in opdracht van de Europese Raad en de Europese Commissie, vanaf 2003

ambtstitel
-   minister van Staat, vanaf 11 april 2003

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 mei 1986 tot 21 juli 1986
-   politiek leider PvdA, van 21 juli 1986 tot 15 december 2001
-   lid partijbestuur PvdA, van juli 1986 tot november 1989
-   voorzitter Zuidelijk Afrika commissie van het bureau van de Socialistische Internationale, vanaf 12 mei 1988
-   vice-voorzitter Socialistische Internationale, vanaf 23 juni 1989
-   lijsttrekker PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1989, van 7 juli 1989 tot 6 september 1989
-   lijsttrekker PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1994
-   lijsttrekker PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1998

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   lid bestuur ICMP (Internationale Commissie voor vermiste personen in voormalig Joegoslavië), vanaf 2002
-   lid Raad van Toezicht Rijksmuseum te Amsterdam, vanaf januari 2003
-   voorzitter Raad van Toezicht Stichting AGO (dagbesteding voor mensen met een (verstandelijke) beperking in de regio Amsterdam), vanaf maart 2003
-   lid Raad van Commissarissen ING Bank, vanaf 15 april 2003
-   lid Raad van Commissarissen TPG Post, vanaf april 2003
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Nederlandse Petroleum Maatschappij (Koninklijke/Koninklijke Shell Groep), vanaf 1 juli 2003
-   lid Raad van Commissarissen KLM (Koninklijke Luchtvaart Maatschappij), vanaf juni 2003
-   lid bestuur Stichting Start Foundation, vanaf april 2004
-   voorzitter Raad van Toezicht Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, vanaf september 2005
-   lid Raad van Commissarissen Stork N.V., vanaf januari 2007 (aangewezen door de Ondernemerskamer van het Gerechtshof te Amsterdam)

vorige
-   vicevoorzitter SER (Sociaal-Economische Raad), van 1972 tot 1986
-   werknemersvoorzitter Stichting van de Arbeid
-   lid (vicevoorzitter) Bankraad, van mei 1973 tot 1986
-   voorzitter Europees verbond van vakverenigingen, van 1979 tot 1979
-   president Raad van Commissarissen "De Centrale" verzekeringsmaatschappij te 's-Gravenhage
-   voorzitter EVV (Europees Verbond van Vakverenigingen), 1979
-   gastdocent ISS (Institute of Social Studies)
-   lid FNV Raad van Advies inzake arbeid en technologie
-   informateur, van 6 juli 1994 tot 29 juli 1994
-   kabinetsformateur, van 29 juli 1994 tot 22 augustus 1994
-   informateur (samen met de heer Zalm en mevrouw Borst), van 14 mei 1998 tot 20 juli 1998
-   kabinetsformateur, van 20 juli 1998 tot 3 augustus 1998
-   adviseur Europese Commissie over de uitbreiding van de Europese Unie
-   voorzitter werkgroep over hervormingen van de Europese arbeidsmarkten, vanaf maart 2003
-   lid Raad van Toezicht Nederlands Kanker Instituut/Antonie van Leeuwenhoek-Ziekenhuis, van 22 september 2003 tot oktober 2005
-   voorzitter E.U.-werkgroep over de europese economie, van maart 2004 tot november 2004
-   voorzitter Adviescommissie Versterking Randstad, van september 2006 tot 17 januari 2007

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
lid Comité van Aanbeveling United Netherlands, vanaf 2005

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   Openbare lagere school te Bergambacht

voortgezet onderwijs
-   m.u.l.o.-b Openbare MULO-school te Schoonhoven
-   h.b.s.-b Openbare Hogere Burgerschool te Gouda tot juni 1956

hogerberoepsonderwijs
-   bedrijfskunde Nederlands Opleidingsinstituut voor het buitenland "Nijenrode" te Breukelen tot juli 1958

eredoctoraten
-   eredoctoraat Universiteit Nijenrode te Breukelen, 2 september 2003
-   filosofie Universiteit van Münster, 10 december 2003

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als minister-president
-   Leidde twee kabinetten (Paars I en II) waarin de vroegere opponenten PvdA en VVD samenwerkten. Deze kabinetten voerden een succesvol werkgelegenheidsbeleid en wist de overheidsfinanciën verder te saneren. Daarnaast kregen burgers en bedrijven lastenverlichtingen. Door de sterke economische groei kwam er onder het tweede kabinet-Kok krapte op de arbeidsmarkt. Bovendien ontstonden er personeelstekorten in de zorg en het onderwijs. De problemen in de zorg leidden tot wachtlijsten.
-   Belangrijke beleidspunten van zijn kabinetten lagen op immaterieel gebied. Zo werd een euthanasie verder geliberaliseerd en werd het homohuwelijk ingevoerd. Verder werden op economisch gebied liberaliseringen doorgevoerd (energiesector, winkeltijden, vestigingseisen).
-   Speelde tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie (januari-juni 1997) een belangrijke rol bij de totstandkoming van het Verdrag van Amsterdam. Dat op 2 oktober 1997 ondertekende verdrag versterkt de bevoegdheden van de Europese Unie op terreinen als justitie, het vrije verkeer van personen, buitenlands beleid en gezondheidszorg. Het Europees Parlement krijgt meer wetgevende bevoegdheden.
-   Kreeg in 2001 veel waardering voor de wijze waarop hij de kwestie-Zorreguieta had opgelost. Hij schakelde onder andere minister van Staat Van der Stoel in bij onderhandelingen met de a.s. schoonvader van de prins van Oranje. De vader van Máxima Zorreguieta besloot uiteindelijk, vanwege de commotie die in Nederland was ontstaan over zijn rol tijdens het bewind-Videla, niet aanwezig te bij de huwelijksplechtigheid van zijn dochter.

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Zette als minister van Financiën het beleid van zijn voorganger(s) voort, dat gericht was op terugdringing van het financieringstekort en stabilisering van de collectieve lastendruk. Door tegenvallers in de begroting voor 1990 waren extra bezuinigingen nodig.
-   Had een groot aandeel bij het opstellen van de ombuigingsoperatie in 1990 ("de Tussenbalans"), waarbij voor een bedrag van f 17 miljard aan extra ombuigingen werd afgesproken. De bezuinigingen worden bereikt door vermindering van overheidssubsidies, een huurverhoging van 5,5%, tariefsverhogingen in het openbaar vervoer, verhoging van accijnzen en motorrijtuigenbelasting en door een grote-efficiency operatie. Beperking van het ziekteverzuim moet f 1 miljard opleveren. Ook in de gezondheidszorg, bij defensie en in de welzijnssector wordt bezuinigd. Een voorgenomen verlaging van de btw gaat niet door.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1992 samen met de ministers Van den Broek en Lubbers en staatssecretaris Dankert de wet tot Goedkeuring van het in Maastricht gesloten verdrag inzake de Europese Unie tot stand
-   Bracht in 1993 wetten tot stand inzake identificatie bij financiële dienstverlening en inzake melding van ongebruikelijke transacties
-   Bracht in 2001 samen met minister Van Aartsen en staatssecretaris Benschop de wet tot Goedkeuring van het Verdrag van Nice in het Staatsblad. Dit in februari 2001 gesloten verdrag bereidt de Europese Unie voor op de uitbreiding conform de besluiten van de Europese Raad van Helsinki. In verband met die aanstaande uitbreiding zijn hervormingen nodig ten aanzien van de besluitvorming in de Unie en de stemmenweging in de Europese Raad. Door de hervormingen moeten eind 2002 nieuwe lidstaten kunnen toetreden. Daarnaast heeft het verdrag betrekking op het Hof van Justitie en het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid.

op het gebied van de EU
-   Presenteerde in maart 2003 het rapport "Uitbreiding van de Europese Unie. Wat is bereikt en wat is nu nodig?" aan de Europese Commissie
-   Presenteerde als voorzitter van de Taskforce Werkgelegenheid in november 2003 het rapport "Jobs, jobs, jobs. Creating more employment in Europe" aan de Europese Commissie
-   Presenteerde als voorzitter van een 'high level group inzake de Lissabon-strategie' in november 2004 het rapport "Facing the Challenge"; dit rapport waarschuwde Europese regeringsleiders over de stagnatie van de economische, sociale en milieudoelstellingen van de Lissabonagenda die de Europese Unie in 2010 tot de meest concurrerende en kennisintensieve regio ter wereld moet maken.
-   Lid van de Action Committee for European Democracy inzake de toekomst van de Europese Grondwet; de groep staat onder leiding van de voormalige Italiaanse premier Amato, vanaf oktober 2006

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Speelde, samen met NKV-voorzitter Wim Spit, een belangrijke rol bij en was een warm pleitbezorger van de fusie van NVV en NKV die in 1976 uitmondde in FNV
-   Was in het najaar van 1982 samen met werkgeversvoorzitter Ch. van Veen architect van het 'Akkoord van Wassenaar', waarbij de vakbeweging afzag van loonsverbetering in ruil voor bevordering van de werkgelegenheid (arbeidstijdverkorting, scholingsplaatsen)
-   Werd in 1991 vanuit onder meer zijn eigen partij ernstig bekritiseerd voor het voornemen van het kabinet om de WAO-regeling drastisch te herzien om zo een einde te maken aan het toenemend aantal mensen dat een beroep op die regeling deed
-   Vroeg op 28 september 1991 tijdens een buitengewoon PvdA-congres nadrukkelijk steun voor dit beleid en kreeg (ruim) het gevraagde vertrouwen
-   Verklaarde op 11 december 1995 tijdens de Den Uyl-lezing dat "een werkelijke vernieuwing van de PvdA begint (...) met een definitief afscheid van de socialistische ideologie; met een definitieve verbreking van de ideologische banden met andere nazaten van de traditionele socialistische beweging."
-   Maakte op 29 augustus 2001 bekend dat hij na de verkiezingen van 2002 zou terugtreden als politiek leider van de PvdA In zijn ogen zou Ad Melkert zijn opvolger moeten worden. Het PvdA-congres wees Melkert op 15 december 2001 aan als lijsttrekker en als politieke leider van de PvdA
-   Diende op 16 april 2002 zijn ontslag in. Op die wijze nam hij de politieke verantwoordelijkheid voor de mislukte (door Nederlandse militairen uitgevoerde) V.N.-missie in de enclave Srebrenica (een zgn. 'safe area). In 1995 werd die enclave door de Bosnische Serven ingenomen, waarna de mannelijke bevolking (7000 man) werd weggevoerd en vermoord. Directe aanleiding voor de ontslagaanvrage waren de bevindingen van een door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumenatie (NIOD) uitgevoerd onderzoek naar de gang van zaken tussen het moment van uitzenden van de missie 1993 en de afhandeling van de affaire in 1998. De overige ministers zagen in het besluit van Kok reden om ook hun ontslag in te dienen.
-   Bracht in juni 2002 samen met minister Herfkens een bezoek aan Bosnië om nabestaanden van de massamoord in Srebrenica te ontmoeten. Wilde daarmee jegens hen een verzoenend gebaar maken.

uit de privé-sfeer
Zijn vader was timmerman

verkiezingen
-   Kreeg bij de Tweede-Kamerverkiezingen van 1986 als 'lijstduwer' (nummer 2 op de lijst) 570.000 voorkeurstemmen

woonplaats
Amsterdam

ridderorden
Ridder Grootkruis Orde van Oranje-Nassau, 10 december 2002

buitenlandse onderscheidingen
Orde van de Drie Sterren van Letland, november 2004 (vanwege inzet voor een Verenigd Europa)

militaire dienst
-   dienstplichtig militair, van 1958 tot 1959

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   F. Nypels en K. Tamboer, "Wim Kok, vijftien jaar vakbeweging" (Amsterdam 1985)
-   De Volkskrant, 14 mei 1988
-   P. Klein en R. Kooistra, "Wim Kok. Het taaie gevecht van een polderjongen" (Amsterdam, 1998)
-   J.J. Lindner, "Wim Kok. Met veel tegenwind naar de ereloge", in: P. Brill (red.), "Kopstukken van het Laagland. Een eeuw Nederland in honderd portretten" (1999)
-   J. Tromp en B. Verhoeff, "De lange mars van Wim Kok" (2002)
-   P. de Rooij en H. te Velde, "Met Kok" (2005) (verschenen tezamen met een CD-rom met daarop een gelijknamige documentaire van Ireen van Ditshuyzen)
-   Gijs Herderscheê, "Levenslang leren", De Volkskrant, 17 november 2007
-   Trouw, 23-06-1989
-   Wie is Wie in de Tweede Kamer? 1988

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 1965

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.L. Roukema, Margrietha (Rita)

kinderen
3 kinderen

naam vader
W. Kok, Willem

naam moeder
N. de Jager, Neeltje



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route