Politiek voorman en lange tijd 'het gezicht' van de Socialistische Partij. Voor die partij vanaf 1994 zestien jaar Tweede Kamerlid, waarvan veertien jaar fractievoorzitter. Werd eerder, in 1975, lid van de gemeenteraad van Oss en bleef dat tot 1993 en was in 1987-1989 lid van Provinciale Staten van Noord-Brabant. Fabrieksarbeider - hij was worstmaker bij 'Unox' en constructie-bankwerker/lasser - die altijd duidelijke taal sprak. Goed debater, die een belangrijke factor was bij de groei van zijn partij in de periode tot 2006. Moest in 2008 vanwege gezondheidsproblemen voortijdig zijn leiderschap neerleggen. Hij bleef tot 2015 wel partijvoorzitter; een functie die hij sinds 1988 had.
SP
functie(s) in de periode 1994-2010: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, partijvoorzitter
J.G.Ch.A. Marijnissen Johannes Guillaume Christianus Andreas (Jan)
geboorteplaats en -datum
Oss, 8 oktober 1952
Partij/stroming
partij(en)
KEN-ml (Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland, marxistisch-leninistisch), tot 1972
SP (Socialistische Partij), vanaf 1972
Hoofdfuncties/beroepen
fabrieksarbeider in een ijsfabriek
worstmaker en -ophanger N.V. Zwanenberg te Oss
lasser in de metaal-industrie, van 1974 tot 1985
lid gemeenteraad van Oss, van augustus 1976 tot 1993
lid Provinciale Staten van Noord-Brabant, van 28 april 1987 tot 1989
fractievoorzitter SP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 mei 1994 tot 20 juni 2008
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 mei 1994 tot 17 juni 2010
Partijpolitieke functies
vorige
lid hoofdbestuur KEN ml, van november 1971 tot 1972
voorzitter SP afdeling Oss, van 1972 tot 1985
voorzitter SP district Brabant-Oost, van 1975 tot 1985
fractievoorzitter SP gemeenteraad van Oss, van 1978 tot 1993
fractievoorzitter SP Provinciale Staten van Noord-Brabant, van april 1987 tot 1989
voorzitter SP, van januari 1988 tot 28 november 2015
politiek leider SP, van januari 1988 tot 20 juni 2008
lid bestuur Stichting beheer SP, omstreeks oktober 1994
lid bestuur Stichting personeel SP, omstreeks oktober 1994
lid bestuur Stichting wetenschappelijk bureau SP, vanaf 1 juli 1994
lid bestuur Stichting studiecentrum SP, vanaf 1 juli 1994
lijsttrekkerschappen
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 1989
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 1994, van 11 januari 1994 tot 3 mei 1994
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 1998, van 24 januari 1998 tot 6 mei 1998
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 2002, van 19 januari 2002 tot 15 mei 2002
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 2003, van 23 november 2002 tot 22 januari 2003
lijsttrekker SP Tweede Kamerverkiezingen 2006, van 7 oktober 2006 tot 22 november 2006
Nevenfuncties
vorige
lid bestuur Stichting Midden- en Oost-Europa SP, van 1 juli 1994 tot 1995
lid bestuur Stichting Ons Medisch Centrum
lid Stichting Stop de uitverkoop van de beschaving
lid presidium Nederlands Gesprekscentrum, van 1996 tot 2003
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
ambassadeur Stichting Kunstweek, omstreeks april 2006
lid Comité van Aanbeveling Stichting Tante Lenie, omstreeks april 2006
lid Raad van Aanbeveling Stichting Gered Gereedschap, omstreeks april 2006
lid Comité van Aanbeveling landelijk Congres der Bestuurskunde, omstreeks april 2006
lid Comité van Aanbeveling Voedselbank Zuidoost Brabant, omstreeks april 2006
lid Comité van Aanbeveling Stichting Ster Voedselhulp Etten-Leur, omstreeks juli 2006
lid Comité van Aanbeveling Stichting VanHarte
lid Comité van Aanbeveling Stichting Jongeren van de Witt
lid Comité van Aanbeveling BON (Beter Onderwijs Nederland), omstreeks 2010
Opleiding
primair onderwijs
lagere school te Oss
voortgezet onderwijs
gymnasium en h.b.s., kostschool van de Paters Carmelieten te Oldenzaal, van 1963 tot 1964
voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs "Gymnasium Bernrode" te Heeswijk, van 1964 tot 1966
h.b.s.-a, R.K. "Titus Brandsma Lyceum" te Oss
middelbaar onderwijs te Nijmegen
cursussen
cursus Bemetel
cursus lassen
Activiteiten
als parlementariër
Diende in oktober 1995 een motie van wantrouwen in n.a.v. de door minister Sorgdrager met de ontslagen procureur-generaal Van Randwijck getroffen afvloeiingsregeling. Deze motie werd verworpen, waarbij alleen de SP vóór stemde.
Gaf in 1996 de aanzet voor het bij de verkiezing van een Kamervoorzitter opstellen van een profielschets
Interpelleerde op 12 oktober 2000 minister Borst over de beantwoording van schriftelijke vragen over tabaksreclame (27.437)
Een door hem ingediende (en aanvaarde) motie leidde eind 2002 tot de instelling van een Kamercommissie die onderzoek moest doen naar het integratiebeleid
Diende in 2002 samen met zijn collega-fractievoorzitters Bos (PvdA), Rouvoet (CU), Rosenmöller (GL) en Teeven (LN) een motie van wantrouwen in tegen minister Nawijn vanwege diens uitspraken over het functioneren van de Tweede Kamer. De motie werd met 85 tegen 44 stemmen verworpen. Behalve de fracties van de ondertekenaars stemde ook D66 en VVD'er Frans Weisglas vóór.
In december 2003 debatteerde de Tweede Kamer op zijn voorstel met de minister-president over de georganiseerde solidariteit. Aanleiding was een aangekondigde bezuiniging van 17 miljard.
Nam in 2004 het initiatief voor het houden van een debat met de regering over de publieke moraal
Zette zich in voor de komst van een nationaal historisch museum
Wetenswaardigheden
algemeen
Was in 1969 in Oss medeoprichter van het blad "Krities Onafhankelijk Experimenteel"
Nam in mei 1973 nadat een staking was uitgebroken bij tapijtenfabriek Bergoss ontslag en wierp zich op als actieleider
Was in 1975 één van de jongste gemeenteraadsleden van Nederland
Werd in 2006 uitgeroepen tot politicus van het jaar door het Opiniepanel van EenVandaag
uit de privésfeer
Zijn echtgenote was onderwijzeres
In 2005 en in 2007 enige weken uitgeschakeld door een hernia en was in 2006 enige tijd afwezig vanwege hartklachten.
Zijn vader overleed in januari 1963
anekdotes en citaten
Zei tijdens een interpellatie-Sipkes op 7 oktober 1997 tegen voorzitter Weisglas, die hem vanwege de nog lange avondagenda vroeg kort te interrumperen: "Even dimmen." Het ging om zijn eerste interruptie in een debat van drie uur. Hij voldeed niet aan het verzoek van Weisglas om die woorden terug te nemen.
Introduceerde op 4 november 1997 in een Kamerdebat over de (falende) monitoring van teruggezonden Iraanse vluchtelingen de term 'Sorry-democratie'. De betrokken bewindslieden betuigden namelijk wel spijt over het onvolledig informeren van de Kamer, maar verbonden daaraan geen politieke gevolgen.
Riep in mei 2009 tijdens het vragenuurtje vanaf zijn zitplaats drie keer 'flapdrol' tegen minister Koenders, toen die in zijn ogen 'hautain' zou hebben geantwoord op vragen van SP'er Irrgang. Koenders was ontstemd over het verwijt dat hij te veel voor de banken en te weinig voor ontwikkelingslanden opkwam.
verkiezingen
Was in 1986 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer 3 op de SP-kandidatenlijst
overige onderscheidingen en prijzen
Machiavelli-prijs 2008
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Samenleven kan je niet alleen" (1993)
"Tegenstemmen, een rood antwoord op Paars" (1996)
"Effe dimmen. Een rebel in Den Haag" (Amsterdam/Antwerpen, 1998)
"De laatste oorlog" (samen met Karel Glastra van Loon, 2000)
"Schrale rijkdom. De erfenis van acht jaar Paars" (2002)
"Nieuw optimisme" (2003)
"Waar historie huishoudt" (2005)
"Hoe dan, Jan?" (2005)
"Kijk op deze tijd" (2013)
literatuur/documentatie
Steffie Kouters, "'Ik ben ook voor Formule 1'", "Volkskrant Magazine", 21 april 2007
C. van der Laan en T. Lagas, "Ook straks de absolute baas van de SP", Trouw, 18 juni 2008
