Jhr.Mr.dr. H.A. van Karnebeek

Foto Jhr.Mr.dr. H.A. van Karnebeek
Onberispelijke diplomaat en minister, die wel vond dat hij het goed met zichzelf had getroffen. Warm pleitbezorger van de Nederlandse zelfstandigheidspolitiek. Was ambtenaar bij Koloniën en daarna burgemeester van Den Haag. Kreeg in die functie onder meer te maken met massademonstraties op Prinsjesdag voor algemeen kiesrecht. Maakte als conservatieve liberaal deel uit van de rechtse kabinetten-Ruijs de Beerenbrouck I en II en -Colijn I. Trad in 1927 als minister in het kabinet-De Geer af na verwerping door de Eerste Kamer van het Verdrag met België, dat hij als zijn levenswerk beschouwde. Nadien Commissaris der Koningin in Zuid-Holland. Werd door veel tijdgenoten als de beste Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken beschouwd die ons land tot dan had gehad.

partijloze liberaal
in de periode 1918-1942: minister, Commissaris van de Koning(in), burgemeester van 's-Gravenhage, minister van Staat

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Herman Adriaan

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 21 augustus 1874

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 maart 1942

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

stroming(en)
oud-liberaal

partij(en)
partijloos

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   medewerker secretariaat Eerste Haagse Vredesconferentie, van 1899 tot 1901
-   adjunct-commies afdeling Justitie, Onderwijs, Eredienst en Nijverheid, ministerie van Koloniën, van 1901 tot maart 1904
-   commies afdeling Justitie, Onderwijs, Eredienst en Nijverheid, ministerie van Koloniën, van 7 maart 1904 tot 1 augustus 1906
-   hoofdcommies afdeling Justitie, Onderwijs, Eredienst en Nijverheid, ministerie van Koloniën, van 1 augustus 1906 tot februari 1908
-   toegevoegd gedelegeerde tweede Vredesconferentie, vanaf 1907
-   chef afdeling Justitie, Onderwijs, Eredienst en Nijverheid (rang: referendaris), ministerie van Koloniën, van 3 februari 1908 tot 1 augustus 1911
-   burgemeester van 's-Gravenhage, van 1 augustus 1911 tot 9 september 1918
-   minister van Buitenlandse Zaken, van 9 september 1918 tot 1 april 1927
-   Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, van 1 maart 1928 tot 29 maart 1942

ambtstitel
-   minister van Staat, van 25 juli 1927 tot 29 maart 1942

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   lid hoofdbestuur Vereniging "Onze Vloot"
-   kamerjonker Koningin Wilhelmina, vanaf 4 februari 1904
-   kamerheer in buitengewone dienst van Koningin Wilhelmina, van 4 februari 1910 tot 29 maart 1942
-   voorzitter tweede assemblée Volkenbond, van 1921 tot 1922
-   chef Nederlandse delegatie ontwapeningsconferentie te Washington, van 1921 tot 1922
-   voorzitter Vereniging voor Volkenbond en Vrede, van 1930 tot 1932
-   lid Internationale schikkingscommissies
-   lid Permanent Hof van Arbitrage, van 1935 tot 29 maart 1942
-   voorzitter Carnegiestichting, van 1936 tot 29 maart 1945
-   ambassadeur in bijzondere zending, voorzitter handelsmissie naar Zuid-Amerika, 1937

gedelegeerde commissies
ondervoorzitter van de ministerraad, van 8 maart 1926 tot 1 april 1927

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
-   erevoorzitter VNG (Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten)
-   erevoorzitter Koninklijke Nederlandsche Brandweervereeniging

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   Gymnasium Haganum te 's-Gravenhage

academische studie
-   rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen) Rijksuniversiteit Leiden, van 1892 tot 1900
-   staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie) Rijksuniversiteit Utrecht, tot 6 april 1900 (cum laude)

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Reorganiseerde het ministerie van Buitenlandse Zaken; stelde een directie Economische Zaken en een Raad van Bijstand voor Economische Aangelegenheden in
-   Verzette zich tijdens de Vredesconferentie van Parijs in 1919 krachtig tegen de Belgische annexatie-eisen; moest wel instemmen met opening van onderhandelingen met België over het scheidingsverdrag uit 1839 o.a. over de verbinding van de Schelde met Nederland
-   Tijdens zijn ministerschap trad Nederland (in 1920) toe tot de Volkenbond
-   Zette in 1920 het sinds 1915 bestaande tijdelijke gezantschap bij de Paus om in een permanente missie
-   Formuleerde in 1922 de zogenaamde "Zelfstandigheidspolitiek", waarbij Nederland actief moest zijn in de Volkenbond, maar tevens een krachtige defensie moest hebben ter verdediging van de neutraliteit
-   Vertegenwoordigde Nederland in 1921 op de Conferentie van Washington over de vermindering van het aantal oorlogsschepen in de Stille Oceaan
-   Vertegenwoordigde Nederland in 1922 op de Conferentie van Genua
-   Verdedigde in oktober 1923 samen met de ministers Westerveld, De Graaff en Colijn zonder succes de ontwerp-Vlootwet in de Tweede Kamer. Dat ontwerp behelsde de bouw van een marinevloot met een kern van zestien onderzeeboten, twee kruisers, twee onderzeebootmijnenleggers, twaalf jagers en vier flottieljevaartuigen, alsmede honderd vliegtuigen. De kosten hiervan werden over zes jaar verdeeld. Het wetsvoorstel werd met 50 tegen 49 stemmen verworpen.
-   Nam het initiatief om in samenwerking met de Scandinavische landen en Zwitersland een voorontwerp betreffende de oprichting van een Permanent Hof van Internationale Justitie uit te werken
-   Herstelde de relatie met België en sloot in 1925 een Verdrag met dat land

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Pro-Duits
-   Kon in 1925 tijdens de behandeling in de Tweede Kamer van de begroting van Buitenlandse Zaken niet verhinderen dat een amendement werd aangenomen, waardoor de gelden voor het gezantschap bij de Paus werden geschrapt
-   Trad in 1927 af als minister naar aanleiding van de verwerping in de Eerste Kamer van het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het Verdrag met België. Dat verdrag beschouwde hij als zijn levenswerk

uit de privé-sfeer
Eén van zijn zoons was burgemeester van Zwolle

anekdotes
-   Toen hij in 1912 commissaris werd van een dochterbedrijf van het Amerikaanse Standard Oil maakte Wilhelmina hem daarover een verwijt. Zij vond het een onvaderlandslievende daad. Hij mocht in oliekringen nooit laten merken dat hij ook in hofkringen verkeerde
-   Wilhelmina en Emma noemden hem in hun onderlinge correspondentie vanwege zijn Indische uiterlijk 'de neger'

ridderorden
Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 mei 1937 (na beëindiging handelsmissie naar Zuid-Amerika)

overige onderscheidingen en prijzen
Grootkruis Huis van Oranje

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
rector Utrechts Studenten Corps

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "De Costa Rica packet arbitrage" (dissertatie, 1900)
-   "Een brandend neutraliteitsvraagstuk", in: Onze Eeuw 5 (1905) III

literatuur/documentatie
-   C.K. Elout, "Een Europeesch staatsman, Jhr.Mr.Dr. H.A. van Karnebeek" (1942) 114-117
-   C.B. Wels, "Karnebeek, jhr. Herman Adriaan van (1874-1942)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 286
-   R. Schuursma, "De beste van het Interbellum", in: "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken in de twintigste eeuw" (1999)
-   D. Hillenius, "Jhr.mr. H.A. van Karnebeek", in VNG-Magazine, 18 augustus en 8 september 2000
-   Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
-   R. Schuursma, "Het onaannemelijk tractaat, het verdrag met België van 3 april 1925 in de Nederlandse publieke opinie" (dissertatie, 1975)
-   C.B. Wels, "Van Karnebeeks breuk met de traditie", in: "Figuren en Figuraties" (1979) p. 193-221

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 20 november 1902

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A.J.C. barones van Wassenaar van Rosande, Adriana Justine Civile

kinderen
4 zoons

naam vader
Jhr.Mr. A.P.C. van Karnebeek, Abraham Pieter Cornelis

geboorteplaats en/of -datum vader
Amsterdam, 14 september 1836

naam moeder
M.P. Rochussen, Maria Petronella

geboorteplaats en/of -datum moeder
Batavia, 20 juni 1849

broers en zusters
1 broer en 3 zussen (was zelf de oudste)

beroep grootvader (vaderskant)
marineofficier (laatstelijk vice-admiraal)

familierelaties
-   Zoon van jhr. A.P.C. van Karnebeek, minister van Buitenlandse Zaken
-   Schoonzoon van J.D. baron van Wassenaer van Catwijck, Eerste-Kamerlid
-   Zwager van jhr. B.C. de Jonge, minister van Oorlog
-   Neef (oomzegger) van jhr. H.P. van Karnebeek, lid Algemene Rekenkamer
-   Neef (oomzegger) van O.J.E. baron van Wassenaer van Catwijck, Tweede- en Eerste-Kamerlid
-   Kleinzoon van J.J. Rochussen, minister, Gouverneur-Generaal en Tweede-Kamerlid



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route