Dr.Mr. B. de Gaay Fortman

Foto Dr.Mr. B. de Gaay Fortman
Voorman en later senator van de PPR en deskundige op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Stapte in 1970 als één van de weinige ARP-spijtstemmers over naar de PPR. Hoogleraar in Afrika en daarna jarenlang hoogleraar aan het Institute voor Social Studies. In 1971 Tweede Kamerlid. Was als enigszins geaffecteerd sprekende wetenschapper op het eerste gezicht een wat a-typisch PPR-lid. Wist in 1972 mede dankzij zijn populariteit onder de jeugd zijn partij naar verkiezingswinst en regeringsdeelname te leiden. Verruilde in 1977 de Tweede Kamer voor de Eerste Kamer, waarvan hij steeds meer een verdediger zou worden. Zoon van ARP-senator en minister W.F. de Gaay Fortman.

PPR, GroenLinks
in de periode 1971-1991: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK
[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Bastiaan (Bas)
[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 6 november 1937

levensbeschouwing
Gereformeerd
[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 1970
-   PPR (Politieke Partij Radikalen), van 1970 tot 16 februari 1991
-   GroenLinks, vanaf 20 juni 1989

lid tussentijds gevormde fractie(s)
fractie GroenLinks (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 februari 1990 tot 1 februari 1991
[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   repetitor burgerlijk recht, handelsrecht en staathuishoudkunde, van 1960 tot 1963
-   wetenschappelijk medewerker sociale faculteit, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1965 tot 1967
-   senior lector (hoofd economische faculteit), Universiteit van Zambia te Lusaka, van 1967 tot 1971
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 mei 1971 tot 8 juni 1977
-   buitengewoon hoogleraar ontwikkelingseconomie, ISS (Institute of Social Studies) te 's-Gravenhage, van 1971 tot 1977
-   fractievoorzitter PPR Tweede Kamer der Staten Generaal, van 30 november 1972 tot 25 mei 1977
-   hoogleraar politieke economie, ISS (Institute of Social Studies) te 's-Gravenhage, van 1977 tot 1 december 2002
-   lid Eerste Kamer der Staten Generaal, van 20 september 1977 tot 1 februari 1991
-   fractievoorzitter PPR Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1977 tot 12 februari 1990 (in 1981-1986 en vanaf 1987 een eenmansfractie)
-   hoogleraar politieke economie van de rechten van de mens, Universiteit Utrecht, vanaf 2000
[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

overzicht
-   politiek leider PPR, van 9 september 1972 tot 25 mei 1977

lijsttrekkerschap etc.
-   lijstaanvoerder PPR Tweede Kamerverkiezingen 1971 (kieskringen Arnhem, Nijmegen, Leiden, Leeuwarden, Zwolle, Groningen en Assen)
-   lijsttrekker PPR Tweede Kamerverkiezingen 1972, van 9 september 1972 tot 29 november 1972
[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   lid permanente commissie Ontwikkelingssamenwerking AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken), vanaf 1 januari 2002

vorige
-   lid bestuur SNV (Stichting Nederlandse Vrijwilligers)
-   lid commissie Ontwikkelingssamenwerking Gereformeerde Kerken in Nederland
-   lid Adviesraad Defensie-aangelegenheden
-   lid redactieraad weekblad "Hervormd Nederland"
-   voorzitter NOVIB (Nederlandse Organisatie voor Internationale Ontwikkelingssamenwerking (was 'Bijstand'), van 1977 tot 23 maart 1984
-   voorzitter Stichting Toneelgroep "Theater", van 1979 tot 1989
-   lid bestuur NIZA (Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika)
-   deputaat voor evangelisatie van de Gereformeerde Kerken in Nederland
-   voorzitter Commissie Mondiale Aktiviteiten Jeugdbeleid, vanaf 1 november 1990
-   afgevaardigde Gereformeerde Kerken op de assemblée van de Wereldraad van Kerken te Canberra, vanaf februari 1990 (trad om deze reden af als Eerste-Kamerlid)
-   voorzitter Pugwash Nederland, van 1995 tot 2004
-   lid Raad voor de Journalistiek, vanaf 2001
-   vicevoorzitter Prins-Clausleerstoel Universiteit van Utrecht en ISS (Institute for Social Studies), van 6 maart 2003 tot oktober 2008

afgeleide functies, presidia etc.
-   ondervoorzitter vaste commissie voor Defensie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 juni 1973 tot september 1975
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Wet op de Vermogensaanwasdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 juni 1976 tot 8 juni 1977
-   plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Justitie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 5 oktober 1977 tot 16 september 1980
[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   Openbare lagere school

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-b, "Christelijk Gymnasium" te 's-Gravenhage, tot 1956

academische studie
-   Nederlands recht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1956 tot september 1963 (cum laude)
-   economie, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1956 tot januari 1963 (cum laude)

promotie
-   economische wetenschappen, Vrije Universiteit te Amsterdam, 16 december 1966
[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Hield zich in de Tweede Kamer in het bijzonder bezig met ontwikkelingssamenwwerking, justitie, buitenlandse zaken, economische zaken en defensie
-   Interpelleerde op 2 december 1971 minister De Koster over vrijheid van meningsuiting in de krijgsmacht
-   Interpelleerde op 14 juni 1972 samen met Voogd (PvdA) en Goudsmit (D'66) de ministers Van Agt en Stuyt over het drugsbeleid
-   Diende in 1972 een initiatiefvoorstel inzake het invoeren van cassatie, van cassatie in het belang der wet en tot herziening van het militair strafrecht in. Dit voorstel werd in 1973 door de Eerste Kamer verworpen. Een tweede, enigszins aangepast, in 1975 door Jurgens ingediend voorstel werd wel aanvaard.
-   Wijzigde in 1974 samen met zijn fractiegenoot Jurgens via een initiatiefwetsvoorstel de Wet gewetensbezwaren militaire dienst, waardoor tewerkstelling van gewetensbezwaarden werd overgeheveld van Defensie naar Sociale Zaken.
-   Diende in 1976 als initiatiefwetsvoorstel een novelle in op het in 1975 aanvaarde voorstel inzake de herziening van het militair strafrecht. Dit voorstel werd in 1977 wet.
-   Interpelleerde op 23 juni 1982 samen met mevrouw Bischoff van Heemskerck minister-president Van Agt over het kasplafond bij ontwikkelingssamenwerking
-   Interpelleerde op 15 november 1988 samen met Vis (D66) minister Deetman over de gang van zaken rond de Harmonisatiewet WO/HBO

opvallend stemgedrag
-   Stemde in 1976 als enige van zijn fractie tegen het initiatiefwetsvoorstel-Geurtsen/Lamberts/Veder-Smit/Roethof inzake afbreking zwangerschap
-   Stemde in 1981 als Eerste Kamerlid, anders dan de Tweede Kamerfractie, tegen een voorstel in eerste lezing tot herziening van de grondwettelijke bepaling over het voorzitterschap van de Verenigde Vergadering
[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Behoorde in maart 1967 tot de zogenoemde "spijtstemmers". Dat waren enkele jonge, progressieve ARP-leden die het Centraal Comité per brief liet weten verontrust te zijn over de samenwerking met de VVD in het kabinet-De Jong.
-   Behoorde in 1967-1968 tot de Américan Groep, een informeel overleg van christen-radicalen uit KVP, ARP en CHU, waarvan onder anderen Van Hulten, Jurgens, Boukema en prof. Alting von Geusau deel uitmaakte
-   Was in april 1971 in het alternatieve kabinet-Den Uyl/Van Mierlo/Aarden minister voor Ontwikkelingssamenwerking
-   Voerde in 1972 een geïmproviseerde, maar ook succesvolle campagne met enkele stunts. Zo verbleef hij een nacht in een gekraakt slooppand.

uit de privésfeer
Zat enige tijd tegelijkertijd met zijn vader in de Eerste Kamer

verkiezingen
-   Werd in 1977 en 1981 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Leendert Lagendonk (pseudoniem)

woonplaats
Ermelo

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1984
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 januari 1991

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, vanaf 1980

militaire dienst
-   dienstplichtig militair: commandant peloton stoottroepen, van 1963 tot 1965
[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Theory of competition policy" (dissertatie, 1966)
-   "Christendom en Oorlog" (samensteller met J. v.d. Berg (1966))
-   "Christen-radikaal" (samensteller met W. in 't Veld (1967))
-   "After mulungushi, the economics of Zambian humanism" (1969)
-   "Op weg naar de ontknoping" (samensteller met W. in 't Veld (1970))
-   "Derde wereld in beweging", bericht uit Zambia (1972)
-   "De winst van een democratische economie' (samensteller met H. Thomas (1976))
-   "Help, wij zijn ontwikkeld!" (samensteller met W. van Dieren en H. Thomas (1978))
-   "De kunst van het ivoordraaien" (1979)
-   "Onderweg genoteerd" (1981)
-   "Nieuwe vooruitgang" (1984) (samen met Bouma en Van Dieren)
-   "De politieke pendukle (1987) (met W. van Dieren)
-   "Het smalle pad tussen macht en moraal" (1989)
-   "Internal conflicts, security and development, RAWOO (Advisory Council for Scientific Research in Development Problems)", Publication No.14, (1997) (redactie met Marijke Veldhuis)
-   "God and the Goods. Global Economy in a Civilizational Perspective", (Geneva: World Council of Churches publications, 1998) (met Berma Klein Goldewijk)
-   "Where Needs Meet Rights. Economic, Social and Cultural Rights in a New Perspective", (Geneva: World Council of Churches Publications, 1999) (met Berma Klein Goldewijk)
-   "Globalization and Its New Divides: Malcontents, Recipes, and Reform", (Amsterdam: Dutch University Press & West Lafayette (Ind.) Purdue University Press, 2003) (met Paul van Seters and Arie de Ruijter)
-   "From Warfare to Welfare. Human Security in a Southern African Context" (Assen, 2004) (met Marie Muller)

literatuur/documentatie
H. van der Werf, "Bas de Gaay Fortman: Profiel van een politicus" (Baarn 1973)
[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

vader
Mr. W.F. de Gaay Fortman, Wilhelm Friederich

moeder
M.T.H. Woltjer, Margaretha Titia Hillegonda

beroep grootvader (vaderskant)
rechter

familierelaties
-   Zoon van W.F. de Gaay Fortman, Eerste Kamerlid en minister
-   Kleinzoon van R.H. Woltjer, Eerste Kamerlid

De gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was, met de nadruk op activiteiten in de landelijke politiek.

Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw reactie per email sturen aan info@biografieen.com.



voornaam (roepnaam)
personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route