Dr. E. Borst-Eilers

Foto Dr. E. Borst-Eilers
Minister van Volksgezondheid in de kabinetten-Kok en bij de verkiezingen 1998 lijsttrekker van D66. Werd na een loopbaan als arts, ziekenhuisdirecteur, hoogleraar en vicevoorzitter van de Gezondheidsraad minister in het kabinet-Kok I. Tijdens haar ministerschap werden medisch-ethische kwesties geregeld zoals euthanasie, medisch-wetenschappelijk onderzoek en onderzoek met embryo's. Kreeg als minister te maken met de problematiek van wachtlijsten in de zorg en het tekort aan medisch personeel en werd hierover fel aangevallen door de oppositie van links en rechts. Deskundige minister die veel wetgeving tot stand bracht. Riep door haar liberale opvattingen in medisch-ethische kwesties in sommige kringen echter veel weerstand op.

D66
in de periode 1994-2002: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Else (Els)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 22 maart 1932

levensbeschouwing
onkerkelijk (ouders waren Nederlands Hervormd)

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
D66 (Democraten 1966), vanaf 1968

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   arts-assistent "Onze Lieve Vrouwe Gasthuis" te Amsterdam
-   wetenschappelijk medewerker immunothematologie, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1965 tot 1969
-   hoofd Bloedbank, Academisch Ziekenhuis te Utrecht, van 1969 tot 1976
-   medisch directeur, Academisch Ziekenhuis te Utrecht, van 1976 tot 1985
-   bijzonder hoogleraar "evaluatie-onderzoek van het klinisch handelen", Universiteit van Amsterdam, van 1992 tot augustus 1994
-   minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van 22 augustus 1994 tot 22 juli 2002
-   fractievoorzitter D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 mei 1998 tot 14 mei 1998
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 mei 1998 tot 3 augustus 1998
-   (tweede) viceminister-president, van 3 augustus 1998 tot 22 juli 2002

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

overzicht
-   politiek leider D66, van 15 februari 1998 tot 14 mei 1998
-   erelid D66, vanaf 8 februari 2003

lijsttrekkerschap etc.
-   lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 1998, van 15 februari 1998 tot 6 mei 1998

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   voorzitter Board of the International Partnership for Microbicides, vanaf 2002
-   voorzitter Programmacommissie Vraagsturing in de Zorg (ZON/MW), vanaf 2002
-   lid Raad van Toezicht CBO (Nederlands Kwaliteitsinstituut Gezondheidszorg), vanaf 2002
-   voorzitter NFK (Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten Organisaties), vanaf 2002
-   voorzitter algemeen bestuur Nivel (Nationaal instituut voor wetenschappelijk onderzoek in de gezondheidszorg), vanaf november 2002
-   lid Nationaal Comité 4 en 5 mei, vanaf april 2003
-   voorzitter NPRD (Nationaal Platform voor overleg en samenwerking tegen racisme en discriminatie), vanaf februari 2004
-   lid adviescommissie Code Goed Bestuur voor Goede Doelen van de brancheorganisatie van landelijk wervende goede doelen VFI, vanaf juli 2004
-   voorzitter College van Advies Hersenstichting Nederland, vanaf juli 2004
-   lid Raad van Toezicht Stivoro (Stichting Volksgezondheid en Roken), vanaf 2006

vorige
-   voorzitter College voor de Bloedtransfusie
-   voorzitter Kerncommissie Ethiek Medisch Onderzoek
-   lid Adviesraad voor Wetenschap en Technologie
-   lid redacties wetenschappelijke tijdschriften op medisch gebied
-   vicevoorzitter Gezondheidsraad, van 1 januari 1986 tot augustus 1994
-   voorzitter beraadsgroep Immunisatie Gezondheidsraad
-   voorzitter beraadsgroep Genetica Gezondheidsraad
-   voorzitter beraadsgroep Gezondheidsethiek en Gezondheidsrecht Gezondheidsraad
-   informateur, van 14 mei 1998 tot 20 juli 1998 (samen met Kok en Zalm)
-   voorzitter commissie chronisch vermoeidheidssyndroom, van 2004 tot januari 2005
-   voorzitter Regiegroep Toekomst Antidiscriminatiebureaus, van 2005 tot februari 2006

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   Openbaar "Barlaeus Gymnasium" te Amsterdam, tot 1950

academische studie
-   geneeskunde (artsexamen) Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1950 tot 1958

promotie
-   geneeskunde Universiteit van Amsterdam, 1972

post-academisch onderwijs
-   opleiding kindergeneeskunde, van 1958 tot 1960
-   opleiding immunothematologie, van 1960 tot 1965

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Bracht in 1995 samen met minister Sorgdrager en staatssecretaris Kohnstamm de Nota "Het Nederlandse drugbeleid. Continuïteit en verandering" uit. Er is geen reden om het Nederlandse drugbeleid drastisch te veranderen; de resultaten daarvan steken gunstig af bij andere Europese landen. Uitgangspunten daarvan blijven het belang van de volksgezondheid en decriminalisering. Wel komt er meer aandacht voor overlast door drugsgebruik, de rol van de misdaad bij drugshandel en voor de internationale aspecten. Het legaliseren van (hard-)drugs wordt afgewezen.
-   Bracht in 1996 samen met minister Wijers de Nota Tabaksontmoedigingsbeleid
-   Zette in 1996 samen met staatssecretaris Terpstra plannen uiteen voor modernisering van de thuiszorg. Het gaat daarbij om verbetering van de martktwerking (concurrentie), grotere doelmatigheid, geïntegreerde financiering van langdurende thuiszorg, een geharmoniseerde (inkomensafhankelijke) eigen-bijdrageregeling en het onder de Ziekenfondsverzekering brengen van kortdurende, aan ziekenhuiszorg gerelateerde thuiszorg. Per 1 januari 1997 zal een nieuw systeem van onafhankelijke indicatiestelling in de thuiszorg worden ingevoerd.
-   Voerde per 1 januari 1997 een systeem in van eigen bijdragen voor Ziekenfondsverzekerden
-   Bracht in 1997 met staatssecretaris Terpstra de Nota "Thuiszorg en zorg thuis, kansen voor de toekomst" en de notitie "Verkenningen Ouderenzorg" uit. Bevorderen van het zo lang mogelijk zelfstandig wonen staat centraal. Daartoe moet de extramurale zorg worden ondersteund, onder andere door zorgcentra in de wijk. Kruiswerk en gezinsverzorging worden geïntegreerd, zowel wat financiering als indicering betreft.
-   Bracht in 1997 de Nota Informatievoorziening in de zorg uit
-   Reorganiseerde in 1997 haar ministerie; secretaris-generaal mevrouw De Maat-Koolen nam ontslag.
-   Bracht in 1998 de Nota 'Nederland goed gevoed?' over gezondheid en voeding uit
-   Bracht in 2000 de Nota Alcoholbeleid uit. Hierin wordt een intensivering van het beleid gericht op het terugdringen van overmatig alcoholgebruik aangekondigd. Daartoe wordt een pakket van maatregelen ingezet: voorlichting en preventie, wetgeving en zelfregulering, accijnsheffing en zorg- en hulpverlening. Het beleid richt zich vooral op daling van het aantal probleemdrinkers. Om overmatig drinken onder jongeren tegen te gaan, komt er meer geld voor voorlichting en lesmaterialen, onder meer in het basisonderwijs. Er komt tevens meer nadruk op handhaving van wetgeving en op sanctionering.
-   Bracht in 2001 samen met staatssecretaris Vliegenthart de Nota Patiëntenbeleid/consumentenbeleid "Met zorg kiezen" uit. Uitgangspunt van deze nota is dat, uitgaande van een vraaggerichte zorg, gebruikers van zorg meer instrumenten moeten krijgen. Het gaat daarbij om verbetering van de rechtspositie, betere informatievoorziening, onafhankelijk advies en begeleiding, individuele en collectieve 'inkoopmacht' (de mogelijkheid om zorgproducten in te kopen), en een (representatieve) collectieve onderhandelingsmacht om met verzekeraars en aanbieders te onderhandelen.
-   Bracht in 2001 samen met staatssecretaris Vliegenthart de nota "Vernieuwing van het zorgstelsel" uit waarin de plannen voor een nieuw stelsel van ziektekostenverzekering worden ontvouwd. Er moet één algemene verzekering curatieve zorg komen, die geïntegreerd wordt met de AWBZ en de sturing van de zorg moet worden herzien.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1994 samen met minister Sorgdrager de Wet inzake de geneeskundige-behandelingsovereenkomst (WGBO) (Stb. 837) tot stand. Hierdoor wordt de rechtspositie van patiënten verbeterd. Zij krijgen een toestemmingsrecht voor behandelingen, recht op informatie en betere bescherming van privacy. Het wetsvoorstel was in 1990 ingediend en in 1994 in de Tweede Kamer verdedigd door minister Hirsch Ballin en staatssecretaris Simons.
-   Bracht in 1995 samen met staatssecretaris Terpstra de Wet klachtrecht cliënten zorgsector (WKCZ) (Stb. 308) en de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ) (Stb. 204) tot stand. Hierdoor wordt de rechtspositie van ziekenhuispatiënten en van bewoners van zorginstellingen versterkt. In instellingen komt een klachtcommissie en een vertrouwenscommissie. Het wetsvoorstel was in 1991 ingediend door staatssecretaris Simons.
-   Bracht in 1996 de Kwaliteitswet zorginstellingen in het Staatsblad (Stb. 80), die globale eisen stelt aan zorg om zo een wettelijk kader te bieden aan een structureel kwaliteitsbeleid. Het wetsvoorstel was in 1994 ingediend door minister d'Ancona
-   Bracht in 1996 de Wet geneesmiddelenprijzen (Stb. 90) tot stand, die de minister de bevoegdheid geeft prijzen van medicijnen vast te stellen. Voerde op grond van deze wet een drastische verlaging van de prijzen van medicijnen door.
-   Bracht in 1996 de Wet op de orgaandonatie (Stb. 370) tot stand, die het doneren van organen ten behoeve van geneeskundige behandelingen moet bevorderen. Nederlanders van 18 jaar en ouder moeten aangeven of zij donor willen zijn en voor welke organen. Het wetsvoorstel was in 1991 ingediend door staatssecretaris Simons.
-   Bracht in 1996 de Overgangswet verzorgingstehuizen (Stb. 478) tot stand, waarbij bejaardenoorden onder de werking van de AWBZ kwamen. De Wet op de bejaardenoorden wordt ingetrokken.
-   Bracht in 1996 samen met minister De Boer de Wet op het RIVM (Stb. 560) tot stand. Hiermee krijgt het sinds 1984 (na fusie van het uit 1934 daterende Rijksinstituut voor Volksgezondheid met twee andere instituten) bestaande Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne een wettelijke basis, met regels over de taakuitoefening.
-   Bracht in 1997 de Wet bijzondere medische verrichtingen (Stb. 515) tot stand, waardoor naast het bestaande vergunningenstelsel een mogelijkheid wordt geschapen om bepaalde medische verrichtingen te verbieden.
-   Bracht in 1997 een wet (Stb. 777) tot herstructurering van de Ziekenfondswet tot stand. Ziekenfondsverzekerden die 65 jaar worden kunnen in het Ziekenfonds blijven, particulier verzekerden van 65 jaar en ouder onder een bepaalde inkomensgrens kunnen vrijwillig toetreden tot het ziekenfonds. Bij het bepalen van de inkomensgrens wordt ook inkomen uit vermogen en lijfrente meegerekend.
-   Bracht in 1998 samen met minister Sorgdrager de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Stb. 161) tot stand, die bepaalt onder welke voorwaarden zulk onderzoek mag plaatsvinden. Er vindt toetsing plaats door een medisch-ethische commissie. Het wetsvoorstel was in 1992 ingediend door staatssecretaris Simons en minister Hirsch Ballin.
-   Bracht in 1997 met de wettelijke instelling van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorggerelateerde dienstverlening een herziening van de adviesstructuur in de volksgezondheid tot stand
-   Bracht in 1998 de Infectieziektenwet (Stb. 394) tot stand, die de verouderde Wet bestrijding infectieziekten en opsporing ziekteoorzaken vervangt. Er komende betere waarborgen tegen dwingende op individuele personen gerichte maatregelen van de overheid.
-   Bracht in 1999 een wet tot stand die zelfstandigen de mogelijkheid geeft om toe te treden tot het Ziekenfonds
-   Bracht in 1999 een wet tot stand waardoor adviserende en beheersmatige taken van uitvoeringsorganen in de volksgezondheid beter worden gescheiden. De Ziekenfondsraad wordt omgevormd tot College voor Zorgverzekeraars.
-   Bracht in 2000 een wijziging (Stb. 184) van de Drank- en Horecawet tot stand, waarbij onder meer de minimumleeftijd voor de verkoop van alcoholische drank werd verhoogd van 16 naar 18 jaar.
-   Bracht in 2001 samen met minister Korthals de Wet toetsing levensbeëindiging en hulp bij zelfdoding (Stb. 194) tot stand, waardoor euthanasie niet langer strafbaar is, mits de arts zich aan zorgvuldigheidseisen houdt.
-   Bracht in 2001 de Wet foetaal weefsel (Stb. 573) tot stand. Deze wet regelt de voorwaarden waaronder het ter beschikking stellen van foetaal weefsel voor wetenschappelijke en geneeskundige doeleinden toelaatbaar is. Zo moet toestemming van de betrokkene zijn verkregen. Weefsel mag alleen afkomstig zijn na afbreking van een zwangerschap of na een miskraam.
-   Bracht in 2002 een wijziging (Stb. 201) van de Tabakswet tot stand, waardoor de verkoop van tabaksproducten aan een leeftijdsgrens van 16 jaar wordt verbonden. Verder worden onder meer maatregelen genomen om niet-rokers beter te beschermen en om tabaksreclame te beperken. Vanaf 1 januari 2004 hebben werknemers recht op een rookvrije werkplek. Er gaat tevens per 1 januari 2004 een rookverbod gelden in het openbaar vervoer.
-   Bracht in 2002 een wijziging (Stb. 263) van de Wet bijzondere medische verrichtingen tot stand, waardoor xenotransplantatie (medische verrichtingen met levende bestanddelen van dieren) wordt verboden zolang er onzekerheid is over de risico's voor mensen
-   Bracht in 2002 de Embryowet (Stb. 338) tot stand. Deze wet maakt het gebruik van embryo's voor andere doeleinden dan om daarmee een zwangerschap tot stand te brengen op beperkte schaal mogelijk. Uit respect voor het menselijk leven worden bepaalde handelingen met menselijke geslachtscellen en embryo's verboden. Verder wordt geregeld onder welke voorwaarden andere handelingen met menselijke geslachtscellen en embryo's ter verbetering van de medische zorg toelaatbaar zijn en worden regels gesteld met betrekking tot de zeggenschap over geslachtscellen en embryo's.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Werd op 31 mei 1997 door partijleider Van Mierlo en partijvoorzitter Kok aangewezen als kandidaat-lijsttrekker van D66 bij de Tweede-Kamerverkiezingen van 1998
-   In het rapport van de enquêtecommissie-Bijlmerramp werd ernstige kritiek geuit op de wijze waarop was omgegaan met gezondheidsklachten van bewoners van de Bijlmermeer
-   Na een 18 uur durend debat werd op 3 juni 1999 een motie van afkeuring van dit beleid echter verworpen
-   Deed kort na aanvaarding van deze Euthanasiewet uitspraken in NRC Handelsblad over levensbeëindiging-op-verzoek door hoogbejaarden en werd hierover geïnterpelleerd. In orthodox-protestantse kring had men zich er vooral aangestoord dat zij n.a.v. het totstandkomen van de wet de woorden 'Es ist vollbracht' had gebezigd. Zij bood hiervoor haar excuses aan. Een tegen haar gerichte motie van afkeuring werd verworpen.

uit de privé-sfeer
-   Haar vader was adjunct-directeur van een matrassenfabriek
-   VVD-fractieleider Bolkestein zat op dezelfde middelbare school al zij, één klas lager
-   Werd in maart 1945 op weg naar school door de Duitsers gedwongen getuige te zijn van een executie van gevangenen in het Weteringplantsoen in Amsterdam

woonplaats
Bilthoven

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1989
-   Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 10 december 2002

overige onderscheidingen en prijzen
WHO-prijs 2003

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid Amsterdamsch Studentencorps (tijdens studie)
-   lid Amsterdamsche Studenten Roeivereeniging "Nereus" (tijdens studie)
-   lid Institute of Medicine te Washington
-   Fellow Royal College of Physicians of Edinburgh, vanaf 11 oktober 1997

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
"Ontstaan en preventie van rhesus immunisatie" (dissertatie, 1972)

literatuur/documentatie
-   Trouw, 7 juni 1997
-   De Volkskrant, 7 juni 1997
-   Arjan Paans en Othon Zimmerman, "Els Borst: Ik ben geen prima donna", in: Algemeen Dagblad, 5 juni 1999

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
weduwe (echtgenoot overleden in 1989)

kinderen
3 kinderen



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route