H. Wiegel

Foto H. Wiegel
Raspoliticus en voorman van de VVD in de periode 1971-1981. Zorgde als jeugdig leider van de VVD door een op de middengroepen en geschoolde arbeiders gerichte koers voor een sterke groei van zijn partij. Uitstekend debater en ook een gewiekst politicus die optimaal gebruikmaakte van de media. Kon het goed vinden met CDA-leider Van Agt en werd in diens kabinet in 1977 vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken. Bleef vanaf 1982 als Commissaris van de Koningin in Friesland op de achtergrond een vooraanstaande rol spelen in zijn partij. Stapte later over naar de organisatie van zorgverzekeraars en werd senator. Zijn tegenstem in de Eerste Kamer tegen het correctief referendum veroorzaakte in 1999 een korte kabinetscrisis. Hoffelijke man, die feitelijk vrij verlegen is. Houdt van relativeren en geniet graag van een goed glas en goede maaltijd.

VVD
in de periode 1967-2000: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in)

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Hans (Hans)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 16 juli 1941

levensbeschouwing
geen godsdienst

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 1 januari 1963

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 april 1967 tot 19 december 1977
-   fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 juli 1971 tot 19 december 1977
-   minister van Binnenlandse Zaken en vice-minister-president, van 19 december 1977 tot 11 september 1981
-   fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 20 april 1982
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1981 tot 1 mei 1982
-   Commissaris van de Koningin in Friesland, van 16 juni 1982 tot 1 februari 1994
-   voorzitter KLOZ (Kontaktorgaan Landelijke Organisaties van Ziektekostenverzekaars), van 1 februari 1994 tot 1 januari 1995
-   voorzitter Zorgverzekeraars Nederland, vanaf 1 januari 1995 (ontstaan door fusie van KLOZ en VNZ)
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 1 april 2000

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   erelid VVD, vanaf 14 mei 1982

vorige
-   voorzitter JOVD (Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie") afdeling 't Gooi, van 1962 tot 1963
-   lid hoofdbestuur JOVD, van 1962 tot 1965
-   vicevoorzitter JOVD, van 1965 tot 1966
-   voorzitter JOVD, van 1 november 1965 tot 1 november 1966
-   lid hoofdbestuur VVD, van 1966 tot 1977
-   redacteur "Liberaal Reveil"
-   politiek leider VVD, van 7 juli 1971 tot 20 april 1982
-   lijsttrekker VVD Tweede-Kamerverkiezingen 1972, van 23 september 1972 tot 29 november 1972
-   lijsttrekker VVD Tweede-Kamerverkiezingen 1977, van 11 december 1976 tot 25 mei 1977
-   lijsttrekker VVD Tweede-Kamerverkiezingen 1981, van 24 januari 1981 tot 26 mei 1981
-   lid hoofdbestuur VVD, van 1981 tot 28 augustus 1981

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   voorzitter Centraal Brouwerij Kantoor, vanaf 1 januari 1984
-   lid Raad van Commissarissen bouwbedrijf Bruil-Arnhem Beheer, vanaf september 1988
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Bols/Wessanen N.V., vanaf december 1990
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Grontmij
-   lid Raad van Commissarissen Meyn B.V. te Oostzaan, vanaf oktober 1992
-   lid Raad van Commissarissen Van Gansewinkel B.V.
-   adviseur Burger's Verwarming en Airconditioning B.V.
-   lid bestuur Coöperatieve Achmea Verzekeringsgroep
-   lid bestuur Stichting Administratiekantoor Douwe Egberts Sara Lee, vanaf 14 februari 1991
-   vice-voorzitter Stichting Maatschappij en Politie
-   lid Raad van Commissarissen NOB (Nederlands Omroep Bedrijf), vanaf juli 1996
-   voorzitter administratiekantoor Deerm b.v.
-   voorzitter Raad van Commissarissen Copaco N.V.
-   voorzitter Raad van Commissarissen De Meeuw B.V.
-   lid Raad van Commissarissen Newconomy, vanaf mei 2001
-   voorzitter Nationale-Vacaturebank.nl, vanaf mei 2002
-   lid Raad van Toezicht Pim Fortuyn Foundation, vanaf oktober 2002
-   lid Raad van Advies Ronald McDonald Kinderfonds
-   lid comité van aanbeveling Ronald McDonald Huis Arnhem
-   adviseur Otto Uitzend Kracht, vanaf december 2004
-   lid Raad van Commissarissen H.R. van Triest B.V. te Hoogeveen, vanaf 1 februari 2005
-   voorzitter bestuur ECN (Energie Onderzoek Centrum Nederland) te Petten, vanaf 2005
-   lid curatorium VNO-NCW, vanaf september 2005
-   voorzitter Raad van Toezicht Staatsbosbeheer, vanaf mei 2006
-   columnist dagblad "De Pers", vanaf 23 januari 2007

vorige
-   secretaris Liberaal Beraad
-   columnist "Algemeen Dagblad"
-   voorzitter 'ultiem overleg' (bijzonder overleg met belangenverenigingen militairen), vanaf januari 1986
-   lid Raad van Toezicht SEP (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven)
-   vice-president Raad van Commissarissen S.E.P. (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven)
-   lid Raad van Commissarissen Vereniging "Hendrick de Keyser"
-   voorzitter Provinciaal Anjerfonds te Friesland (als Commissaris van de Koningin)
-   voorzitter ETIF (Economisch Technisch Instituut voor Friesland) (als Commissaris van de Koningin)
-   voorzitter PPC (Provinciale Planologische Commissie) te Friesland (als Commissaris van de Koningin)
-   voorzitter Stichting Noordelijke Hogeschool te Leeuwarden
-   voorzitter Bestuurscommissie Noorden des Lands, vanaf 1 januari 1983 (nog in 1987)
-   voorzitter RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening), van 1 januari 1983 tot 1 januari 1991 (bezoldigd)
-   voorzitter Nederlandse School voor openbaar bestuur, tot maart 1993
-   voorzitter Ultiem Overleg voor Militairen
-   lid Raad van Adviseurs Stichting Nederland-Amerika
-   voorzitter Raad van Commissarissen SEP (Samenwerkende Electriciteits-produktiebedrijven)
-   lid Nationaal Comité Europees jaar van het toerisme, van juli 1989 tot 1990
-   lid Raad van Commissarissen EGKO Beheer B.V.
-   lid Commissie van Goede Diensten inzake een conflict over de graanprijzen, van 12 maart 1990 tot 29 maart 1990
-   voorzitter externe commissie Tweede Kamer inzake herindeling ministeries en bezinning overheidstaken, van 27 januari 1992 tot 1993
-   lid bestuur Nederlandse School voor openbaar bestuur
-   lid Raad van Commissarissen De Meeuw B.V. (nog in 1998)
-   voorzitter ANVR (Algemeen Nederlands Verbond van Reisondernemingen), van december 2003 tot november 2004
-   voorzitter Raad van Toezicht Staatsbosbeheer, van 1 januari 2002 tot 1 januari 2008

gedelegeerde commissies
-   voorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van de leden Voogd en Visser inzake de filmkeuring (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1971 tot 1973
-   ondervoorzitter bijzondere commissie Grondwet/Kieswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1971 tot december 1977
-   plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1971 tot september 1971
-   voorzitter vaste commissie voor Algemene Zaken en Huis der Koningin (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van juni 1999 tot 1 april 2000

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
-   beschermheer Vereniging van oud-leerlingen der Zeevaartschool Terschelling (als Commissaris van de Koningin)
-   beschermheer voetbalvereniging LAC (Leeuwarder Athletiek Vereeniging) "Frisia" (als Commissaris van de Koningin)
-   erevoorzitter Nederlands Rode Kruis kring te Friesland (als Commissaris van de Koningin)
-   beschermheer Bond van Nederlandse oorlogs- en dienstslachtoffers
-   lid Comité van aanbeveling Stichting "Vrienden van Bronbeek"
-   erevoorzitter JOVD, vanaf 1999

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   Openbare lagere Potgieterschool te Amsterdam

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-b, "Gemeentelijk Gymnasium" te Hilversum, van 1953 tot 1959

academische studie
-   rechten (niet voltooid) Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 1959 (enkele maanden)
-   politieke wetenschappen (kandidaats) (Gemeentelijke) Universiteit van Amsterdam, van 1959 tot 1965

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Was aanvankelijk woordvoerder voor volkshuisvesting en binnenlandse zaken van de VVD-Tweede-Kamerfractie
-   Diende in 1971 samen met zijn fractiegenoot Geurtsen een initiatiefwetsvoorstel in om de leeftijd voor het passief kiesrecht gelijk te stellen aan die waarop de meerderjarigheid aanving. Dit voorstel werd in 1971 door de Tweede Kamer verworpen.
-   Interpelleerde in 1974 minister Lubbers en staatssecretaris Hazekamp over het niet-uitvoeren van de motie-Schouten over het uitzonderen van de detailhandel bij de voorgenomen verscherping van het prijsbeleid
-   Interpelleerde in 1975 minister-president Den Uyl en minister Boersma over de scherp gestegen werkloosheid
-   Interpelleerde in 1976 minister Duisenberg over het uitblijven van de nota inzake ombuigingen in het structurele uitgavenbeleid
-   Interpelleerde in 1977 minister-president Den Uyl over het uitstel van de behandeling van de wetsvoorstellen inzake de grondpolitiek
-   Was woordvoerder binnenlandse zaken van de VVD-Eerste-Kamerfractie

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in februari 1968 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Van der Stoel stemde, waarin werd de regering werd gevraagd aan te dringen op stopzetting van de bombardementen in Vietnam en op het starten van onderhandelingen
-   In 1969 stemden hij en Vonhoff als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Singer-Dekker waarin aan de minister van Justitie werd gevraagd het COC rechtspersoonlijkheid te verlenen
-   Behoorde in 1970 tot de minderheid van de VVD-fractie die vóór afschaffing van de opkomstplicht was
-   Stemde in mei 1999 als enige van zijn fractie zowel in eerste als tweede lezing tegen de Grondwetsherziening met betrekking tot het correctief referendum. Mede hierdoor haalde dit wetsvoorstel in tweede lezing geen tweederde meerderheid.

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Voerde als minister verschillende kortingen door op de ambtenarensalarissen. Daardoor ontstonden enkele conflicten met de ambtenarenbond, waarvan ABVA-voorzitter Jan Dutman de voornaamste woordvoerder was.
-   Stelde een Directie Minderheden in en was in 1981 eerste ondertekenaar van de Nota Minderhedenbeleid. Uitgangspunt daarvan was het totstandkomen van een samenleving waarin de in Nederland verblijvende leden van minderheidsgroepen afzonderlijk en als groep een gelijkwaardige plaats en volwaardige ontplooiingskansen hebben. Om dat te bereiken komt er een achterstandsbeleid, anti-discriminatiebeleid en beleid met betrekking tot participatie, emancipatie en cultuurbeleving (onder meer behoud van eigen cultuur en taal).
-   Diende in 1981 samen met minister De Ruiter een voorstel voor een nieuwe Politiewet in. Dit voorstel werd in 1985 ingetrokken.
-   Diende in 1981 een wetsvoorstel in tot splitsing van de provincie Zuid-Holland. Dit voorstel werd in 1984 ingetrokken.
-   Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Vonhoff (VVD, Commissaris van de Koningin in Groningen), Van Dijke (CDA, Commissaris van de Koningin in Utrecht), Borrie (PvdA, burgemeester van Eindhoven), Vos-van Gortel (VVD, burgemeester van Utrecht), Goekoop (VVD, burgemeester van Leiden) en Scholten (CDA, vice-president van de Raad van State)

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1978 een wijziging van de Provinciewet in het Staatsblad, waardoor het maximum aantal leden van Gedeputeerde Staten wordt uitgebreid tot acht
-   Bracht in 1978 wetten in het Staatsblad tot vereniging van de gemeenten Egmond aan Zee en Egmond-Binnen en tot gemeentelijke herindeling van Oostelijk West-Friesland (onder andere uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Hoorn) en van het Eemsmondgebied (vereniging van Uithuizen en Uithuizermeeden).
-   Bracht in 1978 samen met minister Van Agt de Wet openbaarheid van bestuur (Stb. 581) tot stand, die alle documenten van de rijksoverheid, provincies en gemeenten openbaar verklaart, tenzij er gegronde redenen zijn ze geheim te houden. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers Den Uyl en De Gaay Fortman.
-   Bracht in 1979 samen met staatssecretaris Koning een wijziging van de Wet openbaar lichaam Rijnmond (Stb. 195) tot stand. Hierdoor krijgt Rijnmond nieuwe bevoegdheden op het gebied van onder andere het vestigings- en bouwbeleid en het milieubeleid. Het wetsvoorstel was in 1974 ingediend door minister De Gaay Fortman en staatssecretaris Polak.
-   Bracht in 1979 de Wet Raad voor het binnenlands bestuur (Stb. 784) tot stand.
-   Bracht in 1979 een Wet gemeentelijke herindeling van Voorne-Putten tot stand. Hierbij wordt het grondgebied van de gemeenten Oud-Beijerland en Spijkenisse uitgebreid en worden nieuwe gemeenten Brielle, Bernisse en Westvoorne gevormd.
-   Bracht in 1979 de Wet Europese Verkiezingen (Stb. 652) tot stand, die de rechtstreekse verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees Parlement regelt. De Wet incompatibiliteiten Europees Parlement (Stb. 653) regelde welke functies onverenigbaar waren met het lidmaatschap.
-   Bracht in 1979 de Wet instelling van de gemeente Lelystad tot stand
-   Bracht in 1980 wetten tot gemeentelijke herindelingen in het Rijk van Nijmegen tot stand (vorming van de nieuwe gemeenten Beuningen en Heumen).
-   Bracht in 1980 de Wet inzake de instelling van de Nationale Ombudsman (Stb. 35) tot stand. De Nationale Ombudsman onderzoekt klachten van burgers over overheidsgedragingen. Benoeming geschiedt door de Tweede Kamer die kiest uit een door de vice-president van de Raad van State, de president van de Algemene Rekenkamer en de president van de Hoge Raad opgestelde voordracht. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend (als Wet commissaris van onderzoek) door minister De Gaay Fortman.
-   Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter een wijziging (Stb. 297) van de Politiewet met het oog op samenwerking tot stand. In het vooruitzicht van herziening van de de Politiewet werden de mogelijkheden voor politie-ambtenaren om buiten het gebied van aanstelling op te treden aanmerkelijk verruimd. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers De Gaay Fortman en Van Agt.
-   Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter een wet (Stb. 531) tot stand die regelt dat leden van vertegenwoordigende lichamen via de kantonrechter een regeling voor verlof voor het bijwonen van vergaderingen kunnen afdwingen. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door de ministers De Gaay Fortman en Van Agt.
-   Bracht in 1980 de Wet provinciale indeling van de Waddenzee (Stb. 670) tot stand. Door bestuurlijke indeling moet het beheer van de Waddenzee als internationaal natuurgebied worden verbeterd.
-   Bracht in 1981 de Wet rampenplannen (Stb. 384) tot stand, die gemeenten verplicht een gemeentelijk rampenbestrijdingsplan op te stellen. Het wetsvoorstel was in 1977 ingediend door minister De Gaay Fortman.
-   Bracht in 1981 de Wet gemeentelijke herindeling Zuid-Limburg tot stand. 53 gemeenten (onder meer kleine gemeenten als Wijlré, Hulsberg, Sint Geertruid, Slenaken en Urmond) werden opgeheven. Verder werd de gemeente Hoensbroek samengevoegd met Heerlen en werd een nieuwe gemeente Landgraaf gevormd door samenvoeging van Schaesberg, Nieuwenhagen en Ubach over Worms. Er werden 18 nieuwe gemeenten gevormd.
-   Tijdens zijn ministerschap vond de behandeling in eerste lezing van de Grondwetsherziening plaats. Voorstellen die hij verdedigde waren onder meer het afschaffen van het ritueel van openen en sluiten van Kamerzittingen, de zelfstandige keuze van de Kamervoorzitters, de verkiezing van de Eerste Kamer voor vier jaar en afschaffing van de verkiezing per groep van provincies en de verankering van burgerrechten (zoals een discriminatieverbod) in de Grondwet.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   In 1986 verhinderde met name het CDA in de Friese Staten dat hij voor enige maanden minister van Binnenlandse Zaken werd als opvolger van de overleden Koos Rietkerk. Het CDA vreesde dat terugkeer van Wiegel in de landelijke politiek electoraal nadelig zou zijn.
-   Kreeg op het partijcongres in 1990 ernstige kritiek te verduren op zijn rol tijdens de verkiezingscampagne van najaar 1989. Afgevaardigden verweten hem lijsttrekker Voorhoeve voor de voeten te hebben gelopen.
-   In juni 1993 besloot de top van de VVD, ondanks aandrang vanuit enkele afdelingen, hem niet opnieuw te vragen lijsttrekker te worden
-   Bedankte voor het Eerste-Kamerlidmaatschap, omdat dat hem mogelijk zou belemmeren bij de optimale uitoefening van zijn hoofdberoep en enkele nevenfuncties

uit de privé-sfeer
-   Is feitelijk nogal verlegen, maar desondanks in staat om een zaal vol publiek volledig naar zijn hand te zetten
-   Zijn eerste echtgenote verongelukte op 6 november 1980. Zijn tweede echtgenote (zuster van zijn eerste echtgenote) verongelukte op 6 januari 2005.
-   Zijn vader was binnenhuisarchitect en eigenaar van een meubelmakerij en aannemersbedrijf

anekdotes
-   Tijdens een publiek debat met minister-president Den Uyl, waarbij hij ernstige kritiek uitte op het financiële beleid van het kabinet, zei hij eens: "Sinterklaas bestaat. Hij zit daar!" (daarbij wijzend op Den Uyl).

niet-aanvaarde politieke functies
-   minister van Binnenlandse Zaken, februari 1986

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
-   "Het orakel uit Ljouwert" (bijnaam)
-   "De grote ijsmeester" (bijnaam)

woonplaats
Heeze

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 28 april 1989
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 20 januari 1994

buitenlandse onderscheidingen
diverse buitenlandse onderscheidingen

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid JOVD (Jongeren-Organisatie "Vrijheid en Democratie"), vanaf 1961

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Vrijheid, Werk, Samenwerking" (1977) (V.V.D.-verkiezingsprogramma)
-   "Een Partijtje Libre" (1969)
-   "De Geloofwaardigheid van een Alternatief" (1974)
-   Publicaties in verscheidene periodieken

literatuur/documentatie
-   F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
-   H. van der Werf, "Hans Wiegel, profiel van een politicus" (1973)
-   A.D. Huysman, "H. Wiegel - Maakte van de VVD eerst recht een volkspartij", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 109
-   K. Bijlsma (red.), "Wiegel, Commissaris in Friesland" (1992)
-   J. Hoedeman, "Wiegel en het spel om de macht" (1993)
-   W. Bemboom, "Hans Wiegel en de media" (1999)
-   Bert Vuijsje, "Avonturen in besturen. Gesprekken met Hans van Mierlo, Ruud Lubbers, Hans Wiegel en vele anderen" (2006)

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

naam echtgeno(o)t(e)/partner
J. Frederiks, Jacqueline (Pien)

naam 2e partner
M. Frederiks, Marianne

kinderen
1 zoon en 1 dochter (uit eerste huwelijk)

naam vader
W. Wiegel, Wilhelm

naam moeder
S.M.A. Smolenaars, Sophia Maria Alberdina

beroep vader
werknemer meubelmakerij (voor de Tweede Wereldoorlog)

beroep grootvader (vaderskant)
-   typograaf/drukker bij N.V. Paragon
-   boekdrukker

beroep grootvader (moederskant)
-   adjunct-onderofficier K.N.I.L.
-   schrijver bij de Nederlandse Spaarkas



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route