Ir. H. Vos

Eén van de tien begaafde kinderen uit een oorspronkelijk Drents 'rood' onderwijzersgezin. Onderscheidde zich op de HBS door zijn aanleg voor wiskunde. Na zijn studie elektrotechniek in Delft ontwikkelde hij zich tot een origineel macro-econoom. Ontwierp in de jaren '30 samen met Tinbergen het Plan van de Arbeid, het alternatief van SDAP en NVV voor de bestrijding van de crisis. In 1945 minister van Handel en Nijverheid in kabinet-Schermerhorn/Drees. Kreeg echter weinig kans zijn ideeën voor socialisatie en ordening uit te voeren. Daarna minister van Verkeer in het kabinet-Beel I. Fel tegenstander van het Indonesiëbeleid van de kabinetten-Beel en -Drees. Vanaf 1948 directeur van de 'rode' verzekeringsmaatschappij, senator en staatsraad. In zijn tijd één van de weinigen van wie bekend was dat hij homoseksueel was.

PvdA, SDAP
in de periode 1937-1972: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, minister, lid Raad van State

voornaam (roepnaam)

Hendrik (Hein)

personalia

geboorteplaats en -datum
Tijnje (gem. Opsterland, Frl.), 5 juli 1903

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 23 april 1972

levensbeschouwing
geen godsdienst

partij/stroming

partij(en)

-		SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), tot 9 februari 1946 (reeds lid in studententijd)
-		PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946 (linkervleugel)

loopbaan

-		administratief ambtenaar Rijksnijverheidsdienst te Deventer, van 1927 tot 1928
-		ingenieur Nederlandsche Octrooiraad, van 1928 tot 1934 (hield zich bezig met automatisering van de telefoon)
-		lid gemeenteraad van Rijswijk (Z.H.), van 1 september 1931 tot 22 juli 1934
-		directeur Wetenschappelijk Bureau SDAP, van 1934 tot 1940
-		lid gemeenteraad van Amsterdam, van 3 september 1935 tot 5 september 1939
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 24 juni 1945
-		ingenieur Nederlandsche Octrooiraad, vanaf 1940
-		adviseur ministerie van Wederopbouw, van 1944 tot 1945
-		minister van Handel en Nijverheid, van 24 juni 1945 tot 3 juli 1946
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 9 juli 1946
-		minister van Verkeer, van 3 juli 1946 tot 28 februari 1947 (naam departement gewijzigd in Verkeer en Waterstaat)
-		waarnemend minister van Openbare Werken en Wederopbouw, van 15 november 1946 tot 28 februari 1947 (na het aftreden van minister Ringers)
-		minister van Verkeer en Waterstaat, van 28 februari 1947 tot 7 augustus 1948
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 14 december 1948
-		directeur N.V. Centrale Algemene Levensverzekeringsmaatschappij te 's-Gravenhage, van december 1948 tot 16 februari 1968
-		directeur N.V. Centrale Arbeiders-Verzekeringsbank te 's-Gravenhage, van december 1948 tot 16 februari 1968
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 16 februari 1968
-		fractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 november 1960 tot 4 maart 1968
-		lid Raad van State, van 21 februari 1968 tot 23 april 1972 (benoeming bij K.B. van 17 januari 1968, nr. 20)

partijpolitieke functies

-		lid bestuur SDAP afdeling Deventer
-		lid bestuur SDAP afdeling Delft
-		lid bestuur SDAP afdeling Rijswijk
-		redacteur socialistisch kaderblad "Contact"
-		redacteur socialistisch colportage weekblad "Vrijheid, Arbeid en Brood"
-		lid Centrale-Plancommissie SDAP, vanaf augustus 1935
-		lid partijbestuur PvdA, van 1946 tot februari 1951
-		lijstaanvoerder PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1946 (kieskring Zwolle)
-		lid curatorium WBS (Wiardi Beckman Stichting), vanaf december 1946
-		lijstaanvoerder PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1948 (kieskring Zwolle)
-		vicevoorzitter PvdA, van 25 februari 1951 tot maart 1961
-		waarnemend voorzitter PvdA, van juni 1953 tot 23 februari 1955
-		waarnemend voorzitter PvdA, van mei 1960 tot 24 maart 1961
-		lid partijbestuur PvdA, van 1961 tot 1965

nevenfuncties

overzicht

-		lid Mijnraad, van 1939 tot 1967
-		lid College van Commissarissen voor de wederopbouw, van mei 1945 tot juni 1946
-		lid Raad van Commissarissen Staatsmijnen, tot 1956
-		kroonlid SER (Sociaal Economische Raad), van 1950 tot 1958
-		voorzitter IISG (Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis) te Amsterdam, omstreeks 1952
-		lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie
-		lid bestuur Stichting "Het Parool"
-		voorzitter Raad van Commissarissen "Weekbladpers"
-		voorzitter Staatscommissie Premiedruk Sociale Verzekering, van maart 1967 tot februari 1970

gedelegeerde commissies

-		lid afdeling Economische Zaken (Raad van State)
-		lid afdeling Sociale Zaken en Volksgezondheid (Raad van State)
-		lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

opleiding

voortgezet onderwijs

Hogere Burgerschool te Heerenveen

academische studie

elektrotechniek Technische Hogeschool te Delft, tot 1926

activiteiten

als parlementariër

-		Was woordvoerder economische zaken van de SDAP-Tweede-Kamerfractie
-		Was financieel woordvoerder van de PvdA-Eerste-Kamerfractie. Hield zich ook bezig met landbouw.

opvallend stemgedrag

Behoorde in 1937 tot de minderheid van zijn fractie die vasthield aan het tegen de begroting van Defensie stemmen

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Richtte in 1945 het Centraal Planbureau op en benoemde prof. J. Tinbergen tot directeur daarvan
-		Bracht in december 1945 een voorontwerp van Wet op de bedrijfsorganisatie uit
-		Diende in 1946 een ontwerp-wet inzake vaststelling van het Nationaal Welvaartsplan in. Dit voorstel werd door zijn opvolger gewijzigd in een voorstel van wet tot vaststelling van het Centraal Economisch Plan.

wetenswaardigheden

algemeen

-		Was samen met J. Tinbergen één van de belangrijkste ontwerpers van het Plan van de Arbeid uit 1935
-		Was in 1948 tegenstander van het militair optreden tegen de Republiek Indonesië en diende op het PvdA-congres een motie in waarin werd aangedrongen op herstel van de Republiek en op onderhandelingen over soevereiniteitsverdracht. Deze motie werd aangenomen.

uit de privé-sfeer

-		Zijn vader was hoofdonderwijzer te Tijnje, lid van Provinciale Staten van Friesland en raadslid in Bathmen
-		Zijn moeder was gemeenteraadslid in Bathmen (Ov.)

verkiezingen

Werd in 1956, 1960, 1963 en 1966 tot Eerste-Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Hans Wispel (pseudoniem als dichter)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Deventer
-		Rijswijk (Z.H.), van 1928 tot 1934
-		Amsterdam, Kometensingel 185, omstreeks 1934 en nog in 1937
-		Hoevelaken, omstreeks 1939
-		Wassenaar, Julianaweg 16, omstreeks 1958 en nog in 1967

ridderorden

-		Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 oktober 1948
-		Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1964

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie

-		J. Bosmans, "Vos, Hendrik (1903-1972)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 593
-		J. Nekkers, "Vos, Hendrik", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel III, 227
-		P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)

-		biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
-		biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
leefde samen met man (sinds einde jaren '20)

naam echtgeno(o)t(e)/partner
P.G. Jansen, Pieter Gerhardus

naam vader
H. Vos, Hinderikus

geboorteplaats en/of -datum vader
Emmen (omstreeks 1866)

naam moeder
H.Ch. Eggink, Hendrika Christina

geboorteplaats en/of -datum moeder
Haarlem (omstreeks 1865)

broers en zusters
9 broers en/of zussen (was zelf de jongste)

beroep grootvader (vaderskant)

-		veenarbeider
-		zelfstandig vervener

beroep grootvader (moederskant)
officier

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route