Dr. I. Samkalden

Foto Dr. I. Samkalden
Vooraanstaande PvdA-jurist en bestuurder. Was ambtenaar in Nederlands-Indië en hoogleraar agrarisch recht in Wageningen. Twee keer betrekkelijk kort minister van Justitie: in het vierde kabinet-Drees en in het kabinet-Cals. Kon daardoor wel wetgeving voorbereiden, maar minder tot stand brengen. Korte tijd invloedrijk lid van de PvdA-Tweede Kamerfractie en daarna senator. Na zijn laatste ministerschap werd hij burgemeester van Amsterdam, in welke functie hij te maken kreeg met allerlei openbare-ordeproblemen (o.a. rond de metro-aanleg) en met spanningen in het college van B&W. Krachtig en bekwaam bestuurder met enorme werkkracht, die bekendstond als een scherpzinnig jurist.

PvdA
in de periode 1956-1966: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister, burgemeester van Amsterdam, minister van Staat

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Ivo (Ivo)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 10 augustus 1912

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 11 mei 1995

levensbeschouwing
geen godsdienst

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1946

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   agronomisch adviseur resident Soerabaja (Ned.-Indië), van 1938 tot 1942
-   aspirant-controleur Binnenlands Bestuur te Soerabaja, tot juli 1939
-   aspirant-controleur Binnenlands Bestuur te Sidoardjo, tot april 1940
-   bestuursassistent belast met agrarische aangelegenheden (rechtstoestand van particuliere landerijen) te Soerabaja, van 1 maart 1940 tot april 1942
-   internering door de Japanners, van april 1942 tot september 1945
-   gevangenschap door de Republiek Indonesia, van oktober 1945 tot 13 november 1945
-   ambtenaar juridische afdeling, ministerie van Overzeese Gebiedsdelen, van januari 1946 tot september 1946
-   secretaris en adviseur voor juridische aangelegenheden, Commissie-Generaal voor Nederlands-Indië, van 12 september 1946 tot juni 1947
-   assistent staatsrecht, Rijksuniversiteit Leiden, van juni 1947 tot 1 januari 1948 (assistent van prof. R. Kranenburg)
-   hoofd afdeling wetgeving en juridische zaken (rang: raadadviseur), ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening, van 1 januari 1948 tot mei 1952
-   hoogleraar agrarisch recht, Landbouwhogeschool te Wageningen, van 6 mei 1952 tot 13 oktober 1956 (benoemd bij K.B. van 1 februari 1952)
-   lid Provinciale Staten van Gelderland, van 6 juli 1954 tot 13 oktober 1956
-   minister van Justitie, van 13 oktober 1956 tot 22 december 1958
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 1 september 1960
-   buitengewoon hoogleraar recht van de internationale organisaties, Rijksuniversiteit Leiden, van 20 oktober 1959 tot juli 1960
-   hoogleraar recht van de internationale organisaties, Rijksuniversiteit Leiden, van 20 juli 1960 tot 14 april 1965
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1960 tot 14 april 1965
-   minister van Justitie, van 14 april 1965 tot 22 november 1966
-   minister van Binnenlandse Zaken ad interim, van 31 augustus 1966 tot 5 september 1966 (na het aftreden van Smallenbroek)
-   burgemeester van Amsterdam, van 1 augustus 1967 tot 1 juni 1977
-   buitengewoon hoogleraar internationale instrumenten tot vrijheidsbescherming (Cleveringa-leerstoel), Rijksuniversiteit Leiden, van 1978 tot 1979

ambtstitel
-   minister van Staat, van 22 januari 1985 tot 11 mei 1995

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   lid curatorium WBS (Wiardi Beckman Stichting), van januari 1956 tot oktober 1956
-   lid partijbestuur PvdA, van 24 maart 1961 tot maart 1965
-   lijstaanvoerder PvdA Tweede-Kamerverkiezingen 1959 (kieskringen 's-Gravenhage, Leiden en Utrecht)
-   lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van maart 1959 tot september 1960
-   lid werkgroep PvdA inzake herziening van het parlementaire stelsel, van 1966 tot april 1967

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   lid beroepscommissie herverkaveling Walcheren
-   voorzitter Nederlandse Vereniging voor het Europees Recht
-   voorzitter Vereniging Nederland-Indonesië, afdeling Leiden
-   kroonlid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1953 tot 1956
-   lid curatorium dagblad "Het Parool", vanaf januari 1956
-   lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van 1959 tot 1966
-   voorzitter Europese Beweging in Nederland, vanaf december 1962
-   lid commissie herziening ondernemingsrecht (commissie-Verdam), van april 1964 tot 19 januari 1965
-   directeur Europa Instituut Rijksuniversiteit Leiden
-   lid curatorium IISS (International Institute for Social Studies)
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Nederlandse Hoogovens en Staalfabrieken te IJmuiden, van 1967 tot 1977
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Luchthaven Schiphol, van 1967 tot 1977
-   lid bestuur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten)
-   lid commissie Nationaal Zeehaven Overleg
-   voorzitter RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening), van 11 mei 1978 tot 1 januari 1983
-   voorzitter Stichting Indisch Monument, omstreeks februari 1985
-   voorzitter Vrienden in Nederland van de Hebrew University of Jerusalem
-   lid College van Advies P en H Groep

gedelegeerde commissies
-   voorzitter bijzondere commissie voor de brief t.g.v. ontwerp-Benelux-Merkenregeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juli 1959 tot september 1960
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Goedkeuring Verdrag inzake Staatlozen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1960 tot september 1960

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
honorary member Board of Said University

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   vijfjarige h.b.s.-b, tot 1929

academische studie
-   indologie: economische richting, Rijksuniversiteit Leiden, van 1929 tot 31 januari 1936

promotie
-   rechtsgeleerdheid Rijksuniversiteit Leiden, 11 maart 1938

eredoctoraten
-   eredoctoraat Vrije Universiteit te Brussel, 9 november 1965
-   rechten City University van New York, 24 april 1975

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Hield zich als Tweede Kamerlid vooral bezig met buitenlandse zaken (Europese samenwerking, Benelux)
-   Hield zich als Eerste Kamerlid onder meer bezig met Europese samenwerking, onderwijs en overzeese rijksdelen
-   Interpelleerde in 1963 minister Luns over de benoeming van D.P. Spierenburg tot hoofd van de permanente vertegenwoordiging bij de E.E.G. en Euratom

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Besloot in 1966 tot tijdelijke strafonderbreking voor de oorlogsmisdadiger Willy Lages in verband met diens gezondheidstoestand; hoewel die gezondheidstoestand meeviel, bleef Lages in vrijheid
-   Diende in 1966 een wetsvoorstel tot wijziging van de Onteigeningswet in (regeling grondprijzen). Dit voorstel werd later ingetrokken.
-   Diende in 1966 een wetsvoorstel over de vrije verkoop van anticonceptiemiddelen in.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1957 een wet tot stand waardoor de mogelijkheid werd ingevoerd van de zgn. politietransactie bij verkeersovertredingen
-   Bracht in 1957 de wet tot regeling van rechtsbijstand aan on- en minvermogenden in het Staatsblad (Stb. 233). Op grond van deze wet kunnen mensen die zelf onvoldoende financiële middelen hebben een volledige of gedeeltelijke bijdrage krijgen in de kosten van rechtsbijstand. Een consultatiebureau dat in ieder arrondissement is gevestigd, oordeelt over een verzoek daartoe. Het wetsvoorstel was in 1953 ingediend door minister Donker.
-   Bracht in 1957 samen met minister Struycken de Politiewet (Stb. 244) tot stand. De politie wordt verdeeld in gemeentepolitie (voor gemeenten van boven de 25.000 inwoners en aangewezen gemeenten) en rijkspolitie. Verder komen er regels over de rechtspositie, tucht en benoemingsvereisten van politieambtenaren, en over de taken en bevoegdheden van de politie. Het wetsvoorstel was in 1954 ingediend door de ministers Beel en Donker.
-   Bracht in 1958 samen met minister Mansholt (ondertekening vond plaats door diens opvolger Vondeling) een nieuwe Pachtwet tot stand, die het Pachtbesluit 1941 vervangt. Deze wet bepaalt dat een pachtovereenkomst ter goedkeuring moet worden overlegd aan de Grondkamer, die onderzoekt of de prijs in redelijke verhouding staat tot de bedrijfsuitkomsten. De duur van de pacht is twaalf jaar bij een hoeve en zes jaar bij land. Verlenging met zes jaar is mogelijk. Pachters krijgen een voorkeursrecht bij overgang van eigendom. Eventuele rechtsgeschillen worden voorgelegd aan de pachtkamer. Het wetsvoorstel was in 1955 ingediend en toen medeondertekend door minister Donker.
-   Bracht in 1958 de wet tot vaststelling van Boek 1 (personen- en familierecht) van het nieuwe Burgerlijke Wetboek tot stand
-   Bracht in 1966 de Wet vakantie met behoud van loon (Stb. 290) tot stand. Hierdoor wordt een recht op een minimum aantal vakantiedagen wettelijk vastgelegd. Het voorstel was in 1963 door minister Beerman ingediend.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Was als ambtenaar op het ministerie van Landbouw de rechterhand van minister Mansholt
-   Had als burgemeester van Amsterdam te maken met verstoringen van de openbare orde ("Dam-slapers", Maagdenhuis-bezetting, rellen in de Nieuwmarktbuurt) en met de metro-aanleg
-   Was tussen oktober 1971 en maart 1972 door ziekte uitgeschakeld als burgemeester van Amsterdam

uit de privé-sfeer
-   Zijn vader was inspecteur van de olie-winplaatsen van de Dordtsche Petroleummaatschappij op Sumatra (Ned.-Indië) en president-directeur van R.S. Stokvis & Zn. te Rotterdam, maar was later werkloos
-   Was een schoonzoon van Prof. E.M. Meijers, regeringscommissaris voor de herziening van het Burgerlijk Wetboek
-   Zijn broer stierf in 1943 in Mauthausen

verkiezingen
-   Werd in 1960 en 1963 tot Eerste-Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies
-   lid Eerste Kamer, november 1956 (niet aanvaard vanwege ministerschap)

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Rotterdam, Mathenesserlaan (jeugdjaren)
-   Amsterdam, Minervaplein, omstreeks 1938
-   Nederlands-Indië, vanaf september 1938
-   Soerabaja (Ned.-Indië), van september 1945 tot december 1945
-   Nederlands-Indië, van oktober 1946 tot juni 1947 (vanwege functie bij de Commissie-Generaal)
-   Leiden, vanaf 1947
-   's-Gravenhage, tot 1952
-   Wageningen, Nassauweg 14, van 1952 tot 1959
-   Oegstgeest, Prins Hendriklaan 22, omstreeks 1960 en nog in 1965
-   Amsterdam, Singel 324d, omstreeks 1967 en nog in 1992

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 22 december 1958
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 5 december 1966
-   Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 12 mei 1977

buitenlandse onderscheidingen
grand cross of the most excellent order of the British Empire, 1958

overige onderscheidingen en prijzen
-   Erekruis Huisorde van Oranje, 18 april 1977
-   gouden eremedaille stad Amsterdam

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Het college van gedelegeerden uit de Volksraad" (dissertatie, 1938)
-   "Behartiging van collectieve belangen in de agrarische wetgeving" (inaugurele rede, 1952)
-   "Algemene beginselen van behoorlijk bestuur" (prae-advies over administratief recht, 1952) (met G.J. Wiarda)
-   "Structuur en bestuurskracht van internationale organisaties" (inaugurele rede, 18-11-1960)
-   "Twee zienswijzen op het Europese ambt" (samen met mr. G.J. Balkenstein (1962))
-   "Europese integratie" (een reeks publicaties vanwege het Europa-Instituut van de Rijksuniversiteit te Leiden) (1962)
-   "A dutch retrospective view on european and atlantic co-operation" (in internationale spectator Jrg. XIX nr. 7)
-   "De groei der internationale organisaties" (in: Vooruitzichten der rechtswetenschap (1964))
-   "Vrijheid van vestiging en dienstverlening in de EEG" (1964) (met anderen)
-   "Sociaal-economische wetgeving in nationaal en Europees verband" (1966) (met anderen)
-   "Politie en openbare orde" (uitgave Wiardi Beckman Stichting, 1967)

literatuur/documentatie
-   H. de Liagre Böhl, "Samkalden, Ivo (1912-1995)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronische versie)
-   Winkler Prins Jaarboek 1957

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 31 maart 1938

naam echtgeno(o)t(e)/partner
O.J. Meijers, Olga Judith (Bum)

kinderen
3 zonen en 1 dochter (en 1 zoontje dat in 1945 jong overleed)

naam vader
J. Samkalden, Joseph

geboorteplaats en/of -datum vader
's-Gravenhage, 1874

naam moeder
D. de Beer, Debora

geboorteplaats en/of -datum moeder
Rotterdam, 17 juni 1877

broers en zusters
2 broers en 1 zuster (had een tweelingbroer (Jaap))

beroep vader
-   inspecteur olie-winplaatsen Dordtsche Petroleummaatschappij op Sumatra (Ned. Indië)
-   president-directeur R.S. Stokvis & Zn. te Rotterdam, vanaf 1923

beroep grootvader (vaderskant)
koloniaal ambtenaar



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route