Mr. J.H. van Maarseveen

Foto Mr. J.H. van Maarseveen
Katholieke staatsman die in de eerste naoorlogse jaren een belangrijke rol speelde als minister. Was voor 1945 advocaat en daarna Tweede Kamerlid en secretaris van de RKSP. Kreeg als minister van Justitie in het kabinet-Beel I te maken met de bestraffing van politieke delinquenten en het gratiebeleid. Stapte als minister in het kabinet-Drees I in 1949 over van Binnenlandse Zaken naar Overzeese Gebiedsdelen en leidde de onderhandelingen over de Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië. Nadien weer korte tijd minister van Binnenlandse Zaken. Overleed in die functie. Wat stille, teruggetrokken man die zichzelf niet op de voorgrond plaatste. Hoffelijke, welbespraakte rechtsgeleerde, vol advocatentrucjes. Gewaardeerd als minister.

RKSP, KVP
in de periode 1937-1951: lid Tweede Kamer, minister

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Johannes Henricus

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 3 augustus 1894

overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 18 november 1951

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
-   KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   repetitor R.K. Studentenvereniging "Veritas" te Utrecht (als student)
-   advocaat en procureur te Utrecht, vanaf 1920
-   lid gemeenteraad van Utrecht, van september 1927 tot maart 1937
-   wethouder (van financiën) van Utrecht, van 3 september 1935 tot maart 1937
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1937 tot 3 juli 1946
-   minister van Justitie, van 3 juli 1946 tot 7 augustus 1948
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 10 augustus 1948
-   minister van Binnenlandse Zaken, van 7 augustus 1948 tot 15 juni 1949
-   minister van Overzeese Gebiedsdelen ad interim, van 14 februari 1949 tot 14 juni 1949 (na het aftreden van minister Sassen)
-   minister van Overzeese Gebiedsdelen, van 15 juni 1949 tot 23 december 1949
-   minister van Uniezaken en Overzeese Gebiedsdelen, van 24 december 1949 tot 14 maart 1951
-   minister van Justitie ad interim, van 15 mei 1950 tot 10 juli 1950 (na het aftreden van minister Wijers)
-   minister van Binnenlandse Zaken, van 15 maart 1951 tot 18 november 1951

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   lid bestuur RKSP afdeling Utrecht
-   lid fractiebestuur KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 mei 1946 tot 3 juli 1946

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   rechtskundig adviseur RKWV (Rooms-Katholiek Werkliedenverbond), vanaf 1929
-   voorzitter Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening, van 7 april 1951 tot 15 november 1951 (samen met Van Schaik)

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   gymnasium te Utrecht

academische studie
-   rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen) Rijksuniversiteit Utrecht, tot 23 april 1920

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Was woordvoerder van de RKSP-fractie voor justitie en binnenlandse zaken
-   Was in juni 1939 woordvoerder van de RKSP in het debat over het verslag van de kamercommissie betreffende de zaak-Oss

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Besloot in 1946 als minister van Justitie tot vrijlating van de lichtere gevallen onder de politieke delinquenten
-   Bewerkstelligde bij koningin Wilhelmina een ruimer gratiebeleid
-   Verleende bij K.B. van 25 april 1947 aan Prof. E.M. Meijers de opdracht om een Nieuw Burgerlijk Wetboek te ontwerpen
-   Diende in 1949 als minister van Binnenlandse Zaken een ontwerp-Film- en Bioscoopwet in, die de overheid een grotere rol toedichtte bij het bewaken van de zedelijkheid. Dit voorstel werd na ernstige kritiek vanuit de Tweede Kamer in 1954 ingetrokken.
-   Diende in 1949 minister van Binnenlandse Zaken samen met de ministers Rutten en Wijers een wetsvoorstel in om een gemeentelijk vergunningenstelsel in te voeren voor leesbibliotheken. Dit voorstel werd na 4 jaar ingetrokken.
-   Verdedigde op 12 mei 1949 het Nederlandse beleid inzake Indonesië, waarbij de leiders van de Republiek werd toegestaan terug te keren naar Djokjakarta. Dit was mede het resultaat van de Van Roijen-Roem-verklaringen van 7 mei. De guerilla-oorlog door de Republiek wordt beëindigd. Ook Nederland zal alle militaire operaties staken en alle politieke gevangenen zullen vrijkomen. Verder komt er een Ronde-Tafelconferentie in Den Haag over overdracht van de soevereiniteit aan de Verenigde Staten van Indonesië.
-   Leidde tussen 23 augustus en 2 november 1949 de Nederlandse delegatie op de Ronde Tafelconferentie over de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië
-   Was in december 1949 met Stikker de voornaamste verdediger van het wetsvoorstel Soevereiniteitsoverdracht Indonesië, dat in de Tweede Kamer met 71 tegen 29 stemmen en in de Eerste Kamer met 34 tegen 15 stemmen werd aanvaard.
-   Leidde in december 1950 de Nederlandse delegatie, waarin ook Stikker, Joekes en Blom zaten, op de (mislukte) conferentie over Nieuw-Guinea. Kwam met het plan om de soevereiniteit over Nieuw-Guinea over te dragen aan de Nederlands-Indonesische Unie.
-   Verbeterde in 1951 de pensioenvoorziening voor ambtenaren

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1946 een wet tot stand waarbij de wedden van rechters en griffiers worden op getrokken naar het ambtelijk niveau. Anciënniteit is niet langer een criterium bij een rechterlijke loopbaan; rechter-plaatsvervangers krijgen meer mogelijkheden om rechter te worden.
-   Bracht in 1947 een nieuwe Wet op de rechterlijke organisatie tot stand, waarbij tevens de salarissen werden opgetrokken. De rechterlijke macht moet zo niet langer alleen toegankelijk zijn voor beter gesitueerden.
-   Bracht in 1948 een wet tot stand waarbij de bijzondere gerechtshoven, de Bijzondere Raad van Cassatie en de tribunalen werden opgeheven
-   Bracht in 1948 een wet tot vereniging van Breukelen-Nijenrode met Breukelen-Sint Pieter tot stand
-   Bracht in 1948 samen met Lieftinck en Spitzen een wet tot herziening van de provinciale financiën in het Staatsblad. Daarbij werd onder meer het Provinciefonds ingesteld.
-   Bracht in 1949 wetten tot vereniging van Hoogezand en Sappemeer en van Maarssen en Maarseveen tot stand
-   Bracht in 1951 een wet tot voorziening in het bestuur van de gemeente Finsterwolde tot stand, waardoor de door de CPN gedomineerde gemeente onder Rijkstoezicht kwam

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Na de oorlog weigerde hij te verschijnen voor de Commissie Zuivering Staten-Generaal. Hij schreef de commissie op 24 augustus 1945, dat hij niet kon "dulden, dat zijn vaderlandsliefde en de behoorlijkheid van zijn gedrag tijdens de bezetting door uw commissie twijfelachtig zou aangemerkt worden. De ellende en gevaren der bezetting heeft hij gelaten gedragen, de smaad van eigen landgenoten na de bevrijding verdraagt hij niet"
-   Was van 3 tot 21 januari 1949 waarnemend minister-president (in Nederland) vanwege een reis van Drees naar Nederlands-Indië
-   In mei 1949 maakte koningin Juliana aanvankelijk bezwaar tegen de (definitieve) benoeming van hem tot minister van Overzeese Gebiedsdelen. Na tussenkomst van minister-president Drees ging zij daarmee op 23 mei alsnog akkoord.

uit de privé-sfeer
-   Overleed ten gevolge van angina pectoris
-   Om te kunnen voorzien in het levensonderhoud van haar gezin vestigde zijn echtgenote zich na de dood van haar man als collectrice van de Nederlandse Staatsloterij.
-   Zijn vader was boekhouder

woonplaats(en)/adres(sen)
Utrecht, Maliebaan 78a, omstreeks 1938

relevante buitenlandse reizen
-   reis naar Indonesië, juni 1949 (tien dagen)
-   reis naar Indonesië, van februari 1950 tot 1 april 1950 (Unieconferentie te Djakarta)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid RKSV "Veritas"
-   rector algemene studentenvereniging "Unitas, Studiosorum Rehno-Trajectina"

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   M.D. Bogaarts, "Maarseveen, Johannes Hendrikus van (1894-1951)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 366
-   M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band C (Nijmegen, 1989), p. 1613 e.v.
-   P.P.T. Bovend'Eert, "Binnenlandse Zaken: Het 'torentje' als duiventil", in: P.F. Maas (ed.), "Het kabinet-Drees-Van Schaik. Anticommunisme, rechtsherstel en infrastructurele opbouw. 1948-1951", Band B, 357

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 2 augustus 1923

naam echtgeno(o)t(e)/partner
H.F.M.H. Spierings, Henrica Fernandina Maria Hubertina

kinderen
5 zoons en 5 dochters

naam vader
H.F. van Maarseveen, Hendricus Franciscus

geboorteplaats en/of -datum vader
Utrecht, 1863

naam moeder
M.J.Th. Sandmann, Maria Johanna Theodora

geboorteplaats en/of -datum moeder
Utrecht, 1869



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route