Mr. L.G. Kortenhorst

Foto Mr. L.G. Kortenhorst
Katholieke Tweede Kamervoorzitter, die dat ambt vijftien jaar bekleedde. Was advocaat in Amsterdam en secretaris van katholieke werkgeversorganisatie en behoorde tot de vooraanstaande leden van de RKSP- en KVP-fracties. Verdedigde als advocaat het 'foute' dagblad 'De Telegraaf' en Pieter Menten. Was ook actief als schrijver en politiek commentator van 'de Volkskrant'. Tijdens zijn voorzitterschap werd onder meer de werkwijze van de Kamer gemoderniseerd. Was voorstander van levendige debatten. Kwam in december 1958 in conflict met de PvdA-fractie toen hij tegen de zin van de regering afhandeling van een wetsvoorstel doorzette. Zijn charme zorgde er overigens voor dat die 'aanvaring' niet de persoonlijke verhoudingen verstoorde.

Algemeene Bond (RKSP), RKSP, KVP
in de periode 1925-1963: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Leonardus Gerardus

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Weesp, 12 november 1886

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 januari 1963

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

opmerkingen over de naam en/of titel
Intimi spraken hem aan met de voornaam 'Rad'

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
-   KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   juridisch verslaggever dagblad "De Telegraaf", van 1911 tot 1913
-   leraar staathuishoudkunde R.K. Handelsschool te Amsterdam, van 1911 tot 1913
-   advocaat, advocatenkantoor "Goseling & Bunker" te Amsterdam, van 1913 tot 1919
-   advocaat, geassocieerd met Mr. Th.I.K.M. Hiltermann, te Amsterdam, van 1919 tot 1925
-   lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 27 januari 1925 tot 2 februari 1926
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1925 tot 13 januari 1963
-   advocaat, advocatenkantoor "Van der Loo, Deckers & Kortenhorst" te 's-Gravenhage, van 1925 tot 1950
-   geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint Michielsgestel, van 4 mei 1942 tot 15 mei 1942
-   eigenaar sociaal-economisch adviesbureau (tijdens Duitse bezetting)
-   voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 augustus 1948 tot 13 januari 1963

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   lid fractiebestuur (tweede secretaris) RKSP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van mei 1936 tot november 1945
-   lid partijbestuur KVP, van 1946 tot 1948
-   fractiesecretaris KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 mei 1946 tot 12 augustus 1948
-   lid partijraad KVP

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   redacteur Amsterdams studentenweekblad "Propria Cures"
-   secretaris Voogdijraad te Amsterdam, van 1913 tot 1919
-   secretaris ARKWV (Algemeene Roomsch-Katholieke Werkgeversvereeniging), van 1915 tot 3 januari 1946
-   secretaris R.K. Werkgeversvereeniging in de Metaalnijverheid, van 1917 tot 1948
-   hoofdredacteur orgaan van de ARKWV
-   lid Commissie voor de Economische Politiek, omstreeks 1919
-   lid Nijverheidsraad, omstreeks 1919 en nog in 1939
-   secretaris-penningmeester R.K. Sociale Studieclub, vanaf 1919 (medeoprichter)
-   secretaris Staatscommissie inzake het Socialisatie-vraagstuk (Staatscommissie-Nolens), van 11 maart 1920 tot 2 april 1927
-   lid Provinciale scheidsgerecht voor ambtenaren te Noord-Holland
-   lid Internationale Vereniging van Industriële Werkgevers
-   lid curatorium "R.K. Lyceum voor Meisjes" te 's-Gravenhage
-   medewerker "Dagelijkse Beurscourant"
-   lid Rijkscommissie van advies voor werkverruiming, omstreeks 1928
-   plaatsvervangend lid Hoge Raad van Arbeid, omstreeks 1931 en nog in 1939
-   lid Commissie van Toezicht, bedoeld in art. 120 der Ziektewet, omstreeks 1931 en nog in 1946
-   lid Kerncommissie-Industrie, Bedrijfsradenwet, omstreeks 1938
-   voorzitter Rijkscommissie van advies voor Werkverruiming, omstreeks 1939
-   lid vaste commissie ex art 8 van de Wet op het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van ondernemersovereenkomsten 1935, omstreeks 1938
-   voorzitter overleg in arbeidszaken, omstreeks 1940
-   voorzitter Raad van Commissarissen N.V. dagblad "Het Binnenhof", van 3 juli 1945 tot 11 juni 1948
-   plaatsvervangend lid bestuur Fonds, bedoeld in art. 125 der Ziektewet, omstreeks 1946
-   actief in het Landelijk Comité voor Rechtszekerheid, advies- en ombudsorgaan in verband met de Bijzondere Rechtspleging en Zuivering, van 10 januari 1946 tot juli 1948 (oprichter)
-   lid Raad van Toezicht Rijksverzekeringsbank, omstreeks 1946
-   lid Staatscommissie Bezettingsrecht, van 21 januari 1946 tot 3 februari 1947
-   lid Nederlandse delegatie Vredesconferentie te Parijs, 1946
-   lid Raad van Toezicht Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg
-   lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Leiden, omstreeks 1947 en nog in 1954
-   voorzitter Centraal Brouwerij Kantoor, van 1948 tot 1959
-   lid adviescommissie over mogelijkheid van beroep tegen besluiten van publiekrechtelijke organen (Commissie-Prinsen), vanaf juli 1948
-   columnist dagblad "De Tijd" (Haagse brieven) tot januari 1949
-   columnist dagblad "De Volkskrant" (rubriek "Tussen Plein en Binnenhof"), van januari 1949 tot januari 1963
-   voorzitter Nederlands Eiercontrole Bureau
-   voorzitter Raad van Commissarissen Koninklijke fabriek van spoorwagens Beynes te Haarlem/Beverwijk
-   voorzitter Raad van Commissarissen scheepswerf Koninklijke Maatschappij "De Schelde" te Vlissingen
-   voorzitter Raad van Commissarissen Grasso's Koninklijke machinefabriek te 's-Hertogenbosch
-   lid bestuur Vereniging voor Staatshuishoudkunde en Statistiek
-   penningmeester Nederlands Instituut voor Praeventieve Geneeskunde te Leiden

gedelegeerde commissies
-   voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 augustus 1948 tot 13 januari 1963
-   voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 augustus 1948 tot 13 januari 1963
-   voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 augustus 1948 tot 13 januari 1963

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   gymnasium R.K. "Sint Ignatius College" te Amsterdam, van 1899 tot 1905

academische studie
-   rechtswetenschap (gepromoveerd op dissertatie) Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1905 tot 9 juli 1913

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   In Tweede Kamer trad hij op als specialist op het gebied van handelpolitiek, bedrijfsorganisaties en privaat- en strafrecht
-   Een door hem samen met Van den Heuvel (ARP), Weitkamp (CHU) en Bierema (LSP) ingediend initiatiefvoorstel inzake het verlenen van tijdelijke steun aan de beetwortelindustrie, werd op 31 oktober 1929 met 28 tegen 19 stemmen door de Eerste Kamer verworpen
-   Trad in 1947 als op als woordvoerder bij de behandeling van het wetsvoorstel Noodvoorziening Perswezen.
-   Tijdens zijn voorzitterschap vond, in 1951, een verbouwing van de vergaderzaal plaats; vond in 1953, een modernisering van het Reglement van Orde plaats, waarbij onder meer het commissiestelsel werd uitgebreid en, vond in 1956 de uitbreiding van het ledental van 100 naar 150 leden plaats

opvallend stemgedrag
-   Stemde in 1932 als enige van zijn fractie tegen de ontwerp-Wet op de bedrijfsraden
-   Behoorde in 1935 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een (onaanvaardbaar verklaard, en aangenomen) amendement-Suring stemde over beperking van de bevoegdheid van de regering om in te grijpen in ambtenarensalarissen (lagere overheid)
-   Stemde in 1948 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel tot herinvoering van de totalisator

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   In de jaren dertig een fel bestrijder van het nationaal-socialisme. Werd in 1936 door de Duitsers als ongewenst persoon geweerd uit een handelsmissie naar Duitsland wegens een eerdere uitlating tijdens een debat, waarin hij had gesteld dat Duitsland geen democratie was.
-   Speelde met Stikker en De Bruijn een belangrijke rol bij de oprichting van de Stichting van de Arbeid
-   Verdedigde als advocaat in 1947 "De Telegraaf" in het proces bij de Commissie van de Perszuivering en in 1949 bij de Raad van Beroep inzake de Perszuivering
-   Verdedigde in 1948 Pieter Menten, hoewel ook de Staat bij deze zaak betrokken was.
-   Verliet in 1953 de voorzittersstoel om deel te kunnen nemen aan een debat over het wetsvoorstel Goedkeuring van het Verdrag tot oprichting van de Europese Defensie Gemeenschap
-   Adviseerde in mei 1955 als Kamervoorzitter, anders dan fractievoorzitter Romme, om de breuk in het derde kabinet-Drees te lijmen. Deze opstelling werd hem door Romme en Beel niet in dank afgenomen.
-   Was in het najaar van 1955 enige tijd afwezig omdat hij vanwege ziekte in de Ursula-kliniek te Wassenaar verbleef
-   Zijn voorstel om, tegen de zin van het demissionaire kabinet, op 15 december 1958 de behandeling van een fiscaal wetsvoorstel voort te zetten, leidde tot ernstige kritiek van PvdA-fractievoorzitter Burger. (Demissionair) minister Hofstra van Financi?n liet tijdens de vergadering schriftelijk weten niet bij de behandeling aanwezig te zullen zijn. Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel verliet de PvdA-fractie de zaal, waarna het quorom om het voorstel af te handelen, ontbrak.
-   In maart 1959 besloot de PvdA-fractie uit protest tegen de gang van zaken in december 1958 bij de voordracht voor het voorzitterschap niet op Kortenhorst, maar op zijn fractiegenoot Fens te stemmen. Dit herhaalde zich in september 1959 en 1960.
-   Kwam in december 1959 in conflict met de PvdA-fractie over de samenstelling van de Kamercommissie die de behandeling van de 'toto-wet' moest voorbereiden. Hij verving de door de PvdA voorgedragen leden Vrolijk en Kleijwegt door hun geestverwanten Van den Tempel en Scheps, omdat Vrolijk en Kleijwegt lid waren geweest van de Staatscommissie-Loterwijwet.
-   Afwezig wegens ziekte vanaf 18 december 1962

uit de privé-sfeer
-   Zijn vader was huisarts te Weesp
-   Een zoon van hem was gehuwd met een dochter van J.A.J. Barge, Eerste-Kamerlid

anekdotes
-   Toen in 1959 de PvdA bij de verkiezing van de Kamervoorzitter niet haar stemmen op hem uitbracht, was er 's avonds in Amsterdam de jaarlijkse reünie van zijn dispuut Beets. Hij trof daar het P.v.d.A.-Kamerlid Nederhorst aan, ook een reünist van Beets. Hij stak zijn hand uit en zei: "Gerard, sans rancunes".

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
IJsbrand de Vries (schuilnaam in illegale pers)

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Weesp, tot 1903
-   Amsterdam, Joh, Verhulststraat 60, van 1903 tot 1913
-   Amsterdam, Keizersgracht, vanaf 1913
-   Arnhem (ingekwartierd in huis schoonouders, tijdens officiersopleiding)
-   Arnhem, Steinstraat 2 (korte tijd)
-   Arnhem, Frombergstraat 25, van september 1916 tot 1920
-   Heemstede, G. van Hogendorpstraat 8, omstreeks 1920 tot 1925
-   's-Gravenhage, Jan van Nassaustraat 107, van 1925 tot 1927
-   's-Gravenhage, Badhuisweg 230, van 1927 tot 1937
-   's-Gravenhage, Joseph Israëlslaan 47, van 1943 tot 1945 (heette toen op last van de bezetter 'Thorn Prikkerlaan')
-   's-Gravenhage, Alexanderstraat (kantooradres advocatenkantoor Kortenhorst en Van der Loo)
-   's-Gravenhage, Nassau Zuilensteinstraat 7, van 1937 tot 13 januari 1963 (kantooradres op nummer 9)

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1933
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1956

buitenlandse onderscheidingen
Commandeur in de Orde van de H. Gregorius, 1935 (t.g.v. lustrum van de ARKWV)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid dispuut "Beets", van het Amsterdamsch Studentencorps (Sloeg de jaarlijkse reünie nooit over)
-   rector Amsterdamsch Studentencorps
-   preses R.K. Studentenvereniging "Sint Thomas"

hobby's
toneelspel (in studententijd)

militaire dienst
-   dienstplichtig militair (later korporaal), artillerie, van 1910 tot 1911
-   griffier van de krijgsraad te velde in Arnhem, van 1914 tot 1918 (gemobiliseerd)
-   tweede luitenant voor speciale diensten, vanaf 1915

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Bevoegdheid van den rechter om ongestraft te laten" (dissertatie, 1913)
-   "Ondernemersovereenkomsten (kartels, trusts, syndicaten en conventies)" (1917)
-   "Reorganisatie der Kamers van Koophandel" (1919)
-   "Huisvesting valide arbeiders, wier welstand beneden die der georganiseerde arbeiders ligt" (1923)
-   "Voortbrenging, werkloosheid en loonpolitiek" (1925)
-   "Het belang der nijverheid bij actieve handelspolitiek" (1927)
-   "Het belang van kartel en trust voor Nederland" (1928, samen met M.J. van Rooij)
-   "De collectieve arbeidsovereenkomst" (1930, 1938)
-   "Actieve handelspolitiek (Pro en Contra)" (1932)
-   "Was samenwerking met de vijand geoorloofd" (1945)
-   "Schets eener parlementaire geschiedenis van Nederland", deel V (1945-1946)

literatuur/documentatie
-   A.W. Abspoel, "Van Binnen- en Buitenhof" (1956), 14
-   J.P. Gribling, "Kortenhorst, Leonardus Gerardus (1886-1963)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 317
-   Parlementaire Geschiedenis van Nederland, band C, 1619
-   Wie is dat? 1931, 1938, 1948, 1956
-   Ned. Patriciaat, 1964

archivalia
-   archief-Kortenhorst, Nationaal Archief
-   familie-archief bij familie Kortenhorst

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Arnhem, 28 oktober 1915

naam echtgeno(o)t(e)/partner
D.M. Woltersom, Dorothea Magdalena

kinderen
3 zoons en 1 dochter

naam vader
Dr. G.P. Kortenhorst, Gerhardus Petrus

geboorteplaats en/of -datum vader
Kuinre (Ov.), 5 april 1846

naam moeder
Ch.H.J. Sloot, Christina Hendrika Josephina (tweede echtgenote van vader)

geboorteplaats en/of -datum moeder
Soerabaja, 23 maart 1858

broers en zusters
5 broers

beroep grootvader (vaderskant)
notaris te Kuinre (Ov.)

beroep grootvader (moederskant)
hoofdonderwijzer in Nederlands-Indië



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route