Mr. S. baron van Heemstra

In Groningen geboren edelman, die in Friesland bestuursfuncties bekleedde. Behoorde in de jaren 1840 tot de medestanders van Thorbecke en was in 1844 één der Negenmannen. Kwam na 1848 steeds meer in conservatief vaarwater terecht. Commissaris des Konings in Utrecht en Zeeland. Als minister werd hij na het aftreden van Van Zuylen van Nijevelt in 1861 kabinetsleider. Werd fel bestreden door de Thorbeckianen en zag zijn begroting verworpen worden. In 1862-1864 als conservatief Tweede Kamerlid.

liberaal, moderaat of gematigd liberaal, conservatief-liberaal
in de periode 1844-1864: lid Tweede Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in), minister van Staat

voornaam

Schelte

personalia

geboorteplaats en -datum
Groningen, 14 november 1807

overlijdensplaats en -datum
Maartensdijk (Utr.), 20 december 1864

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

stroming(en)

-		(gematigd) liberaal
-		conservatief-liberaal, omstreeks 1862

loopbaan

-		grietman van Doniawerstal, van 1 oktober 1830 tot 1 januari 1840
-		lid Provinciale Staten van Friesland voor de ridderschap, van 3 juli 1838 tot 22 oktober 1844
-		grietman van Oostdongeradeel, van 1 januari 1840 tot juni 1848
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Friesland, van 22 oktober 1844 tot 13 februari 1849
-		tijdelijk minister voor de Zaken van de Hervormde en andere erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke, van 30 juni 1848 tot 21 november 1848
-		minister voor de Zaken van de Hervormde en andere erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke, van 21 november 1848 tot 1 november 1849
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Leeuwarden, van 19 november 1849 tot 20 augustus 1850
-		Commissaris des Konings in Utrecht, van 1 september 1850 tot 31 maart 1858 (benoemd bij K.B. van 22 augustus 1850)
-		Commissaris des Konings in Zeeland, van 29 mei 1858 tot 2 maart 1860 (benoemd bij K.B. van 31 maart 1858)
-		minister van Binnenlandse Zaken, van 2 maart 1860 tot 31 januari 1862
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Middelburg, van 15 september 1862 tot 20 december 1864

ambtstitel

minister van Staat, van 31 januari 1862 tot 20 december 1864

nevenfuncties

-		kamerheer in buitengewone dienst, 8 februari 1861
-		kabinetsformateur, februari 1861 (samen met J.J. Rochussen; poging mislukt)

opleiding

academische studie

-		Romeins en hedendaags recht Hogeschool te Franeker, omstreeks 1824
-		Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie) Hogeschool te Groningen, van 26 juli 1828 tot 26 juni 1830

activiteiten

als parlementariër

-		Sprak in de Tweede Kamer over uiteenlopende onderwerpen (onder andere kiesrecht, Grondwet, provinciale belastingen, armwezen, pensioenen)
-		Behoorde in 1844 tot de 28 leden die vóór het ontwerp-Adres van Antwoord stemde, waarin werd aangedrongen op grondwetsherziening
-		Eén der "Negenmannen" die in 1844 een initiatiefwetsvoorstel over Grondwetsherziening indienden
-		Behoorde in 1844 tot de meerderheid die tegen een wetsvoorstel stemde over het doen van huiszoekingen in het kader van de accijns op vlees. Het wetsvoorstel werd met 27 tegen 26 stemmen verworpen.
-		Behoorde in 1845 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel inzake onteigening ten algemene nutte stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 20 stemmen verworpen.
-		Behoorde in 1847 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel over het stemrecht in steden en op het platteland stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 27 stemmen verworpen.
-		Stemde in 1848 vóór alle wetsvoorstellen tot Grondwetsherziening

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1860 samen met minister Van Hall de Wet tot aanleg van spoorwegen voor rekening van de Staat tot stand. Hierdoor werden de nieuwe spoorwegen voor rekening van de staat aangelegd en werd de wijze van exploitatie aan een latere wet overgelaten.
-		Bracht in 1861 samen met minister De Casembroot de Wet op de Nationale Militie tot stand. Die bepaalde dat de militie zoveel mogelijk uit vrijwilligers werd samengesteld, maar dat zij voltallig werd gemaakt door loting uit ingezetenen van 20 jaar. Het jaarlijkse contigent was 11.000. Een deel daarvan (600 man) werd bestemd voor de dienst op zee. Er waren vrijstellingen wegens ongeschiktheid, broederdienst en enige zoons. De militieraad deed uitspraak over een verzoek tot vrijstelling. Plaatsvervanging (remplacering) was mogelijk.

wetenswaardigheden

algemeen

-		Trad na het aftreden van Van Zuylen van Nijevelt op 10 november 1861 op als kabinetsleider.
-		Zijn beleid werd in de Tweede Kamer sterk bekritiseerd, met name vanwege de stijging van de begroting. De Kamer besnoeide door amendering op diverse posten, maar verwierp op 16 december 1861 toch met 37 tegen 33 stemmen de gehele begroting.

verkiezingen

-		Versloeg in 1849 in het district Leeuwarden in de herstemming A.F. Jongstra met vier stemmen verschil
-		Werd in 1850 in de eerste stemmingsronde in het district Leeuwarden verslagen door W.R. van Hoëvell en J. Dirks
-		Versloeg in juni 1862 W.P. Vis na herstemming

niet-aanvaarde politieke functies

Gouverneur van Suriname, 1852 (geweigerd)

woonplaats(en)/adres(sen)
Maartensdijk, omstreeks 1862 tot 20 december 1864

ridderorden

-		Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 18 augustus 1860
-		Grootkruis Orde van de Eikenkroon

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
directeur Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, vanaf 1858

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie

-		J. Dirks, Levensberigt van mr. Schelto baron van Heemstra, in: Handelingen en Mededelingen Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, Leiden 186,5 180-223
-		Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 558

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

-		gehuwd te Groningen, 8 juli 1833 (echtgenote overleden 1 mei 1857)
-		gehuwd (tweede huwelijk) te IJsselstein, 20 mei 1858

naam echtgeno(o)t(e)/partner
H.H. de Waal, Henriëtte Hildegonda

naam 2e echtgeno(o)t(e)/partner
M.M.A.J. Storij van Blokland, Mathia Maria Anna Jacoba (Marianna)

kinderen
6 kinderen (uit eerste huwelijk)

naam vader
W.H. baron van Heemstra, Willem Hendrik

geboorteplaats en/of -datum vader
Oenkerk (Frl.), 18 oktober 1779

naam moeder
J.B. van Idsinga, Johanna Balthasarina

geboorteplaats en/of -datum moeder
Groningen, 2 juli 1783

beroep grootvader (vaderskant)
burgemeester van Bolsward

beroep grootvader (moederskant)

-		burgemeester van Groningen
-		gedeputeerde ter Staten-Generaal

familierelaties

-		Zoon van W.H. baron van Heemstra, Tweede-Kamerlid
-		Broer van F.J.J. baron van Heemstra, Tweede-Kamerlid
-		Schoonvader van J.P.I. Buteux, Tweede-Kamerlid
-		Oom van S. baron van Heemstra, Tweede-Kamerlid
-		Oom (aangetrouwd) van J. Sickenga, Eerste-Kamerlid
-		Neef (oomzegger) van C. Scheltinga van Heemstra, lid Notabelenvergadering
-		Neef (oomzegger) van jhr. F.J.J. van Scheltinga, Tweede-Kamerlid
-		Grootvader van jhr. S. van Citters, Tweede- en Eerste-Kamerlid en Commissaris der Koningin

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route