Mr. F.A. baron van Hall

Belangrijk staatsman uit de eerste helft van de negentiende eeuw. Als moderaat vertegenwoordiger van de Amsterdamse handels- en bankierswereld, die als behendig politicus zowel vóór als na 1848 een voorname rol speelde. Volgde in 1842 Van Maanen op als minister van Justitie en saneerde in 1844 als minister van Financiën de staatsfinanciën met een gedwongen ('vrijwillige') geldlening. Volgde in 1853 Thorbecke op als kabinetsleider en wist de gemoederen na de Aprilbeweging tot bedaren te brengen. In 1860 bewerkstelligde hij als minister een regeling voor de aanleg van spoorwegen. Politieke tegenstander van Thorbecke en bête noire van de liberalen. Vaak onderwerp van spotprenten vanwege zijn rode gelaatskleur. Weigerde een benoeming tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië. Werd in 1856 door de koning tot baron verheven.

moderaat of gematigd liberaal, conservatief-liberaal, moderaat
in de periode 1842-1861: buitengewoon lid Tweede Kamer, lid Tweede Kamer, minister, minister van Staat

voornamen

Floris Adriaan

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur

-		Mr. F.A. van Hall, van 24 juni 1812 tot 1 april 1856
-		Mr. F.A. baron van Hall, vanaf 1 april 1856

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 15 mei 1791

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 maart 1866

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

stroming(en)

-		moderaat (voor 1848)
-		conservatief-liberaal (na 1848)

loopbaan

-		advocaat op kantoor van zijn vader te Amsterdam, van 1812 tot 1842 (vooral cliëntele onder grote handelshuizen en scheepvaartmaatschappijen)
-		lid Provinciale Staten van Holland voor de landelijke stand (Meerkerk), van 3 juli 1832 tot 1 juli 1839
-		lid Provinciale Staten van Noord-Holland voor de steden (Amsterdam), van 22 december 1840 tot 18 september 1848
-		minister van Justitie, van 1 april 1842 tot 7 april 1844
-		minister van Financiën ad interim, van 22 september 1843 tot 7 maart 1844
-		minister van Financiën, van 7 maart 1844 tot 1 januari 1848
-		ambteloos, wijdde zich aan studie teruggetrokken op buitenverblijf, van 1848 tot 1849
-		buitengewoon lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Noord-Holland, van 18 september 1848 tot 7 oktober 1848
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Amsterdam, van 13 februari 1849 tot 26 maart 1853
-		minister van Buitenlandse Zaken, van 19 april 1853 tot 1 juli 1856
-		minister van Rooms-Katholieke Eredienst ad interim, van 28 juni 1853 tot 7 september 1853 (hij beheerde dit departement wegens een bijzondere zending van minister Lightenvelt naar Rome)
-		minister van Financiën ad interim, van 6 januari 1854 tot 1 mei 1854
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Hoorn, van 20 september 1858 tot 23 februari 1860
-		minister van Buitenlandse Zaken ad interim, van 23 februari 1860 tot 4 april 1860 (vanaf 8 maart 1860 als waarnemend minister belast met de zorg van dit departement, omdat Van Zuylen pas vanaf 4 april 1860 zijn ambt kon aanvaarden wegens verblijf in het buitenland)
-		minister van Financiën, van 23 februari 1860 tot 23 februari 1861
-		ambteloos, vanaf 1861 (wijdde zich weer aan historische studie)

ambtstitel

minister van Staat, van 1 januari 1848 tot 29 maart 1866

nevenfuncties

-		deken der Orde van Advocaten te Amsterdam, tot 1842
-		lid Commissie van beheer van de nalatenschap van koning Willem II
-		voorzitter Hollandsche Maatschappij van Landbouw, van 1851 tot 1853
-		kabinetsformateur, van 16 april 1853 tot 18 april 1853 (werd nog voor het aftreden van het kabinet-Thorbecke benoemd tot formateur)
-		voorzitter Hollandsche Maatschappij van Landbouw, van 1857 tot 1859
-		kabinetsformateur, 1860 (zakenkabinet; medeformateur Van Heemstra)

gedelegeerde commissies
voorzitter parlementaire enquêtecommissie zoutaccijns (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1852 tot 25 maart 1853

opleiding

lager onderwijs

onderwijs van Waalse predikant Merkus te Voorburg (met name vanwege studie Frans)

voortgezet onderwijs

Latijnse school te Amsterdam (van H. Bosscha)

academische studie

-		studie Atheneum Illustre te Amsterdam, van 1808 tot 1811
-		Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op 29 stellingen) Hogeschool te Leiden, van 7 november 1811 tot 22 januari 1812
-		verdedigde "disputatio de dolo", plus 10 stellingen te Amsterdam, 24 juni 1812

activiteiten

als parlementariër

-		Voerde als lid van de Dubbele Kamer in 1848 het woord bij de algemene beschouwingen over de Grondwetsherziening en bij de behandeling van de hoofdstukken III (Staten-Generaal), IV (Prov. Staten en Gemeentebesturen), VII (Financiën), en XI (veranderingen)
-		Stemde in 1848 vóór alle wetsvoorstellen tot grondwetsherziening
-		Hield zich in de periode 1858-1860 als Kamerlid vooral bezig met koloniale zaken
-		Interpelleerde in 1859 minister Van Tets van Goudriaan over de doorgraving van Holland op z'n smalst

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Als minister van Financiën reorganiseerde hij het ambtelijk apparaat
-		Bewerkstelligde na de Aprilbeweging van 1853 als minister van R.K. Eredienst ad interim de Wet tot regeling van toezicht op de kerkgenootschappen, die de vrijheid van kerkgenootschappen in stand hield (sept. 1853)
-		Als minister van Buitenlandse Zaken wist hij Nederland buiten de Krimoorlog te houden en de Nederlandse scheepvaart- en handelsbelangen te verdedigen

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1844 de Wet inzake een vrijwillige lening aan de Staat tot stand. Bezitters van f 100.000 werden verplicht deel te nemen in een lening. Door die wet kon de staatsschuld worden gesaneerd. Als 'stok-achter-de-deur' dreigde Van Hall met invoering van een inkomstenbelasting.
-		Bracht in 1845 een nieuwe Tariefwet tot stand, die leidde tot een zekere liberalisering van het handelsverkeer
-		Bracht in 1860 samen met minister Van Heemstra de Wet tot aanleg van spoorwegen voor rekening van de Staat tot stand (de exploitatie van spoorwegen bleef in handen van particuliere maatschappijen). Er werden door de staat spoorwegen aangelegd van Arnhem via Zwolle naar Leeuwarden, van Harlingen via Groningen naar de grens, van Groningen naar Meppel, van Zutphen via Enschede naar de grens, van Maastricht via Eindhoven naar Breda, van Roosendaal naar Vlissingen, van Venlo naar de grens, van Utrecht via 's-Hertogenbosch naar Boxtel, van Rotterdam naar het Hollands Diep, van Moerdijk naar Breda en van Amsterdam via Zaandam naar Den Helder.

wetenswaardigheden

algemeen

-		Een ministerschap werd ontraden door zijn vader en schoonvader. Werd daarentegen aangespoord een benoeming te aanvaarden door J.J. Rochussen.
-		Trad in 1847 af als minister, omdat hij vond dat de voorstellen tot Grondwetsherziening niet genoeg tegemoet kwamen aan de roep om staatkundige veranderingen
-		Tegelijkertijd minister van Financiën ad interim bereidde hij de afschaffing van de belasting op het gemaal voor
-		Afgetreden in 1856 na onenigheid over de wens van de Koning om meer reactie en diens pleidooi voor een andere oplossing voor de onderwijskwestie. Vroeg ontslag in januari 1856 "om rust te krijgen", na aanvankelijke weigering werd het ontslag in juni verleend.
-		Afgetreden in 1861 naar aanleiding van onenigheid in de ministerraad over het voorzitterschap; zijn collegae weigerden Van Halls voorzitterschap na een jaar te verlengen

uit de privé-sfeer

-		Volgde in 1832 zijn vader op als lid van Provinciale Staten
-		Twee van zijn zonen waren hoogleraar
-		De titel baron werd hem verleend als blijk van waardering voor zijn optreden in de Krimoorlog; hij wist toen de Nederlandse onzijdigheid te handhaven
-		Zijn wapenspreuk was: "fide et labora"
-		Was bijziend

verkiezingen

-		Werd in 1848 in het district Amsterdam III gekozen. Versloeg onder anderen P. Bruining.
-		Versloeg in 1850 J. Heemskerk Azn. na herstemming
-		Werd in 1852 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg onder anderen J.C. Rijk en J.J. Rochussen.
-		Versloeg in 1858 J.G.A. Faber na herstemming
-		Werd in 1862 in het district Haarlem na herstemming verslagen door J.J. van Mulken (lib.)

niet-aanvaarde politieke functies

-		burgemeester van Amsterdam, 1835 (verhinderd door de koning)
-		gezantschapspost, 1848
-		Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië (weigerde benoeming op voordracht van zijn vriend J.J. Rochussen vanwege zijn leeftijd)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

-		"De vampyr" (politieke spotnaam)
-		"Het bloedzuigertje" (spotnaam vanwege rode gelaatskleur)
-		"Van Haal" (spotnaam)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Amsterdam, Herengracht
-		's-Gravenhage, tot 1800
-		Amsterdam, Herengracht, vanaf 1800
-		's-Gravenhage, Kanonstraat, vanaf 1842
-		Vianen, "Monnickenhof" (zomerverblijf)
-		Santpoort, "Duinenberg"

ridderorden

-		Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 2 april 1844 (na totstandkoming van de wet op de vrijwillige lening)
-		Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 1855

overige onderscheidingen en prijzen
Ridder eerste klasse Orde van de Gouden Leeuw van het Huis van Nassau, 18 augustus 1860

predikaten/adellijke titels

baron, 1 april 1856

inkomenspositie
gefortuneerd (aankoop landgoed Duinenberg in 1841, later van landgoed Kruidberg)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden

hobby's

-		literatuur en geschiedenis
-		jagen

militaire dienst

lid garde d'honneur, vanaf 1813 (ontkwam na een jaar via Zwitserland en keerde terug naar Amsterdam)

publicaties/bronnen

publicaties

-		"Onpartijdige beschouwing van den toestand des koophandels binnen de Vereenigde Nederlanden, in brieven" (1819/1820)
-		"Proeve van een onderzoek omtrent de schuld van het Koningrijk der Nederlanden" (1840)
-		vele publicaties op juridisch, financieel, economisch en politiek terrein
-		vele scherpe anonieme of onder pseudoniem geschreven memoranda en artikelen in kranten en tijdschriften (als olivarius)

literatuur/documentatie

-		Levensbericht door R. van Boneval Faure, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1868, 137
-		Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VII, 517
-		J.G. Gleichman, "Mr. F.A. van Hall als minister" (1904)
-		L.C. Suttrop, "F.A. van Hall en zijn constitutioneele beginselen" (1932)
-		M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"
-		Ned. Patriciaat, 1975

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

-		gehuwd te Amsterdam, 7 juli 1815 (echtgenote overleden 21 augustus 1845)
-		gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 30 juni 1853

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A.P. Bondt, Alida Paulina

naam 2e partner
H.M.J. barones Schimmelpenninck van der Oye, Henri tte Marie Jeanne

kinderen
kinderloos

naam vader
Mr. M.C. van Hall, Maurits Cornelis

geboorteplaats en/of -datum vader
Vianen, 4 februari 1768

naam moeder
E.C. Klinkhamer, Elisabeth Christina

geboorteplaats en/of -datum moeder
Amsterdam, 11 april 1771

naam stiefmoeder
Ch.M. Klinkhamer, Christina Maria (nicht van eerste vrouw)

broers en zusters
oudste van zes kinderen, daarnaast nog tien kinderen uit tweede huwelijk van vader

beroep grootvader (vaderskant)

-		notaris, vanaf 1772
-		schout en secretaris te Hei- en Boeicop, vanaf 1784
-		drossaard en dijkgraaf heerlijkheid Hagestein, van 1790 tot 1795

familierelaties

-		Zoon van M.C. van Hall, Eerste-Kamerlid
-		Zwager van C.A. den Tex, Tweede-Kamerlid
-		Zwager van A.Ch. van Braam Houckgeest, staatsraad
-		Schoonzoon van J. Bondt, lid Notabelenvergadering
-		Aangetrouwde neef van W.A. baron Schimmelpenninck van der Oye, Tweede- en Eerste-Kamerlid en minister

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route