Dr. J.J. Gielen

Katholiek politicus, exponent van het verzuilde onderwijs. Maakte als minister van Onderwijs in het eerste kabinet-Beel drastisch een einde aan de aanzetten voor een cultuurbeleid en tot onderwijsvernieuwing van zijn voorganger Van der Leeuw. Ontsloeg vele ambtenaren die hij overbodig achtte. Bracht een wettelijke subsidie voor het bijzonder hoger onderwijs tot stand. Na zijn ministerschap hoogleraar en senator. Bedankte na de 'Nacht van Schmelzer' als lid van de KVP. Stond als minister als enigszins pedant bekend.

KVP
in de periode 1946-1966: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Josephus Johannes (Jos)

personalia

geboorteplaats en -datum
Rucphen (N.Br.), 26 september 1898

overlijdensplaats en -datum
Beneden-Leeuwen (gem. Wamel, Gld.), 6 augustus 1981

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek (diep gelovig)

partij/stroming

partij(en)
KVP (Katholieke Volkspartij), van 1946 tot 1966 (bedankte n.a.v. de "Nacht van Schmelzer")

verwante partij
PPR (Politieke Partij Radikalen)

loopbaan

-		onderwijzer R.K. lagere school te Sint Willibrord (N.Br.), van 1918 tot 1922
-		leraar Nederlands en Geschiedenis, R.K. Middelbare Handelsdagschool met 4-jarige cursus te Hulst, van 1922 tot 1932
-		directeur R.K. Middelbare handelsdagschool met vierjarige cursus te Hulst, van 1932 tot 1938
-		inspecteur lager onderwijs te Roosendaal, van 1938 tot 1945
-		hoofdinspecteur lager onderwijs te Nijmegen, van 1945 tot 1946
-		minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 3 juli 1946 tot 7 augustus 1948
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 15 november 1949
-		hoogleraar praktische pedagogiek, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1 november 1949 tot september 1968
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 3 juli 1956 tot 20 september 1966

partijpolitieke functies

-		lid partijbestuur KVP, van 1946 tot 1949
-		vicevoorzitter KVP, van 1949 tot juni 1962

nevenfuncties

overzicht

-		lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945
-		lid Belgisch-Nederlandse commissie inzake de spellingshervorming (commissie-Van Haeringen), van december 1945 tot 1946
-		politiek medewerker "Limburgs Dagblad" (in jaren '50 en '60)
-		lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, omstreeks oktober 1963 tot 1966

opleiding

hogerberoepsonderwijs

-		R.K. Kweekschool voor onderwijzers te Bergen op Zoom
-		R.K. Kweekschool voor onderwijzers "Sint Franciscus" te Breda, tot 1918
-		M.O.-Nederlands R.K. Leergangen te Tilburg, tot 1924

academische studie

Nederlands Universiteit van Gent (woonde te Hulst)

promotie

Germanistische filosofie Universiteit van Gent, 1931 (summa cum laude)

activiteiten

als parlementariër

Was onderwijswoordvoerder van de KVP-Eerste-Kamerfractie

opvallend stemgedrag

-		In 1958 stemden hij en Derksen als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel waardoor het verplichte ontslag van de huwende onderwijzeres werd afgeschaft
-		Behoorde in 1961 tot de tien leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel fiscale voorzieningen van de gehuwde werkende vrouw stemden; elf andere leden stemden vóór

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Voerde in 1946 een drastische reorganisatie van zijn ministerie door, waarbij door zijn voorganger benoemde ambtenaren werden vervangen en posten werden opgeheven. Werd hierover op 2 augustus 1946 door de PvdA'er Joekes geïnterpelleerd.
-		Zijn beleid was allereerst gericht op materiële verbetering van het onderwijs, zowel door betere behuizing als door betere salariëring van onderwijzend personeel. Kwam niet toe aan het doorvoeren van onderwijsvernieuwingen.
-		Voerde in 1947 via de wet betreffende de schrijfwijze van de Nederlandse taal een nieuwe spelling in (dit was de in 1934 al in het onderwijs geldende spelling-Marchant)

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1947 de Noodvoorziening perswezen tot stand, die het Tijdelijk Persbesluit, waarin onder andere de perszuivering was geregeld, verving
-		Bracht in 1948 via een wetswijziging de Middelbare Meisjesscholen (M.M.S.) onder de werking van de Wet op het Middelbaar Onderwijs
-		Bracht in 1948 via een wijziging van de Hoger-Onderwijswet een wettelijke subsidieregeling (voor 65 procent van de kosten) voor het bijzonder hoger onderwijs tot stand

wetenswaardigheden

algemeen

-		Stuurde op 18 juni 1946 een nota over het onderwijsbeleid aan KVP-voorman Teulings. Hierin zette hij het beleid uiteen dat een nieuwe minister van Onderwijs moest gaan voeren.
-		Was na zijn aftreden een voornaam criticaster van zijn opvolger Rutten. Rutten was in 1948 op het laatste moment door de KVP naar voren geschoven als minister van Onderwijs.
-		Behoorde ten tijde van het kabinet-De Quay met De Gou en Regout tot de KVP-Eerste-Kamerleden die aandrongen op een toegeeflijker Nederlandse houding in de kwestie-Nieuw-Guinea

uit de privé-sfeer
Zijn vader was winkelier, zuivelfabrikant te Rucphen en wethouder van Rucphen

verkiezingen

Werd in 1956, 1960 en 1963 tot Eerste-Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

-		Joh. Hulstensis
-		Pater Familias
-		G. of J. Viator
-		Noviomagus

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Hulst, van 1922 tot 1932
-		Roosendaal, H.G. Dirkxstraat 124, omstreeks 1948 en nog in 1951
-		Nijmegen, Ubbergseveld 46, omstreeks 1956 en nog in 1961
-		Nijmegen, Dingostraat 62, omstreeks 1962 en nog in 1965

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 oktober 1948

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van mei 1945 tot 1946

publicaties/bronnen

publicaties
"De wandelende jood in volkskunde en letterkunde" (dissertatie,1931)

literatuur/documentatie

-		J. Bosmans, "Gielen, Josephus Johannes (1898-1981)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 177
-		M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band C (Nijmegen, 1989), p. 1985 e.v.

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 12 augustus 1924

naam echtgeno(o)t(e)/partner
Ch.J.M. Mouwen, Christina Johanna Maria

kinderen
7 zoons en 3 dochters

naam vader
J. Gielen, Johannes

geboorteplaats en/of -datum vader
Rucphen

naam moeder
J.H. Voeten, Johanna Hendrika

geboorteplaats en/of -datum moeder
Rucphen

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route