Mr.dr. D. Fock

Vooraanstaande liberale staatsman uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Was advocaat en provinciebestuurder en kwam in 1901 voor een Rotterdams district in de Tweede Kamer. Had grote belangstelling voor koloniale vraagstukken en werd in het kabinet-De Meester minister van Koloniën. Keerde in 1913 terug in de Kamer na Gouverneur van Suriname te zijn geweest. In 1917 volgde hij Borgesius op als Kamervoorzitter. Dat ambt bekleedde hij met veel gezag en met strakke hand wist hij de vaak lastige communistische en links-socialistische afgevaardigden in de hand te houden. In 1921 Landvoogd van Nederlands-Indië en in dat ambt conservatief en vrij kleurloos. Bleef tot op hoge leeftijd politiek actief als partijvoorzitter en lid van de Eerste Kamer. Bekritiseerde toen zijn opvolger als Gouverneur-Generaal, De Graeff.

Vrijheidsbond, Liberale Unie
in de periode 1901-1935: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, Gouverneur van Suriname

voornaam (roepnaam)

Dirk (Dirk)

personalia

geboorteplaats en -datum
Wijk bij Duurstede, 19 juni 1858

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 17 oktober 1941

levensbeschouwing
Doopsgezind

partij/stroming

partij(en)

-		Liberale Unie, tot april 1921
-		Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", vanaf april 1921

loopbaan

-		advocaat en procureur te Semarang, van 1880 tot januari 1881
-		advocaat en procureur te Batavia, van 14 januari 1881 tot 1898
-		advocaat te Rotterdam, vanaf 1899
-		lid Provinciale Staten van Zuid-Holland voor het kiesdistrict Rotterdam III, van 31 oktober 1900 tot augustus 1905
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Rotterdam I, van 17 september 1901 tot 17 augustus 1905
-		lid gemeenteraad van Rotterdam, van 20 augustus 1903 tot 23 februari 1905
-		lid Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, van januari 1905 tot augustus 1905
-		minister van Koloniën, van 17 augustus 1905 tot 11 februari 1908
-		Gouverneur van Suriname, van 10 augustus 1908 tot 1 juli 1911
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Haarlem, van 16 september 1913 tot 17 september 1918
-		voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 januari 1917 tot 8 oktober 1920
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 14 oktober 1920
-		Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, van 24 maart 1921 tot 6 september 1926
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1929 tot 17 september 1935

ambtstitel

minister van Staat, van 24 augustus 1928 tot 17 oktober 1941

partijpolitieke functies

-		voorzitter Liberale Unie, van 1914 tot 1916
-		lijstaanvoerder Liberale Unie Tweede-Kamerverkiezingen 1918 (in de kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage, Leiden en Dordrecht)
-		voorzitter Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", van 8 januari 1927 tot 15 oktober 1933
-		erevoorzitter Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", van 5 mei 1934 tot 17 oktober 1941

nevenfuncties

overzicht

-		redacteur "Indisch Weekblad van het Recht", van 1885 tot 1887
-		redacteur "Indisch Weekblad van het Recht", van 1889 tot 1897
-		consul van Oostenrijk-Hongarije te Batavia, vanaf 1892
-		voorzitter commissie inrichting middelbaar onderwijs te Nederlands-Indië, van 1915 tot 1916
-		lid College van Curatoren Nederlandsch-Indische Bestuursacademie, van 30 december 1915 tot oktober 1920
-		lid Commissie van Advies Uitvoering der Oorlogsmolestverzekeringswet, vanaf 1916 (nog in 1919)
-		voorzitter Commissie van uitvoering inzake het middenstandskrediet, omstreeks 1919
-		voorzitter Maatschappij ter bevordering van het natuurkundig onderzoek der Nederlandsche Koloniën, omstreeks 1920
-		lid Nederlandse delegatie Volkenbond, vanaf 1920
-		lid erecomité nationale en internationale zangwedstrijd "Liedertafel Crescendo" te 's-Gravenhage, 1928

gedelegeerde commissies

-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1916 tot september 1916 (voorzitter tweede afdeling)
-		voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1917 tot 8 oktober 1920
-		voorzitter Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1917 tot 8 oktober 1920

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.

-		erelid Indisch Genootschap, omstreeks 1926
-		erevoorzitter Nederlandse Vereeniging voor den Volkszang, afdeling 's-Gravenhage

opleiding

voortgezet onderwijs

-		vijfjarige h.b.s. (slechts 3 klassen)
-		Gymnasium Haganum te 's-Gravenhage

academische studie

-		rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op stellingen) Rijksuniversiteit Leiden, tot 21 mei 1880
-		staatswetenschappen (gepromoveerd op dissertatie) Rijksuniversiteit Leiden, tot 21 mei 1880

activiteiten

als parlementariër

-		Sprak als Tweede-Kamerlid hoofdzakelijk over koloniale aangelegenheden
-		Voerde in de Eerste Kamer regelmatig het woord over koloniale zaken en onderwerpen op economisch gebied

als bewindspersoon (beleidsmatig)

Bevorderde als minister het onderwijs in Nederlands-Indië

als bewindspersoon (wetgeving)

Bracht in 1906 een wet tot stand tot wijziging van het Regerings-Reglement voor Nederlands-Indië betreffende de rechtspraak in Nederlands-Indië. Algemene verordeningen (ordonanties) over het privaat-, straf- en procesrecht moeten voor alle bevolkingsgroepen van Indië het in Nederland geldende recht volgen. Afwijking hiervan (en derhalve handhaving van de adat) voor inlandse groepen is echter toegestaan.

wetenswaardigheden

algemeen

-		In 1912 ontging hem in het district Hoorn een liberale kandidatuur voor de Tweede Kamer toen hij het aflegde tegen W. de Jong
-		Verliet in april 1919 de voorzittersstoel om deel te kunnen nemen aan een debat over de Indische begroting. Hij had namelijk kritiek op het beleid van Gouverneur-Generaal Van Limburg Stirum, die de pas opgerichte Volksraad grotere invloed op het bestuur wilde geven en ook verdere bestuurshervormingen voorstond.
-		Trad als Gouverneur-Generaal krachtig op tegen de nationalisten en bracht de financiën van Nederlands-Indië op orde

verkiezingen

-		Versloeg in 1901 J.Th. de Visser (c.h.p.) na herstemming
-		Versloeg in 1905 R.J.W. Rudolph (arp) na herstemming
-		Versloeg in 1913 jhr.Mr. D.E. van Lennep (chu) na herstemming
-		Versloeg in 1917 M.C. van Wijhe (sdp) en Z. Kamerling (comité anti-grondwetsherziening)
-		Werd in 1929 tot Eerste-Kamerlid gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg

niet-aanvaarde politieke functies

lid Tweede Kamer, 1905 (niet aangenomen in verband met zijn benoeming tot minister)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Nederlands-Indië, van juni 1880 tot 1898
-		Rotterdam, van 1899 tot 1905
-		's-Gravenhage, Laan van Meerdervoort 52b, omstreeks 1914
-		's-Gravenhage, Paleisstraat 10, omstreeks 1928 en nog in 1931
-		's-Gravenhage, Laan Copes van Cattenburch 56, omstreeks 1933 en nog in 1938

ridderorden

-		Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, oktober 1920
-		Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 7 september 1926 (bij zijn afscheid als G.G.)

publicaties/bronnen

publicaties
"Iets over artikel 23 der wet van 12 juli 1855 Staatsblad no. 102" (dissertatie, 1880)

literatuur/documentatie

-		D. Hans, "Mr. D. Fock", in: "Parlementsfilm" (z.j.)
-		F. van Anrooij, "Fock, Dirk (1858-1941)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 184
-		Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
-		Onze Afgevaardigden, 1901, 1905, 1913
-		Ned. Patriciaat, 1917
-		F. van Anrooij, "Groeiend wantrouwen. Onderwijsbeleid in Nederlands Indië onder gouverneur-generaal D. Fock (1921-1926) (diss. Universiteit Utrecht)

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

-		gehuwd te Batavia, 30 juni 1881 (echtgenote overleden 24 december 1913)
-		gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 11 maart 1926 (echtgenote overleden 2 mei 1931)

naam echtgeno(o)t(e)/partner
W.C.C. Doffegnies, Wilhelmina Catharina Cornelia

naam 2e partner
A.F.J. Diemont, Alida Françoise Johanna

kinderen
2 zoons en 1 dochter (uit eerste huwelijk)

naam vader
Mr. C. Fock, Cornelis

geboorteplaats en/of -datum vader
Amsterdam, 29 november 1828

naam moeder
M.A. Uyttenhooven, Maria Anna

geboorteplaats en/of -datum moeder
Vlissingen, 21 januari 1830

broers en zusters
2 broers en 1 zus

beroep grootvader (vaderskant)

-		assuradeur
-		president "De Nederlandsche Bank"

familierelaties

-		Zoon van C. Fock, minister, Commissaris des Konings en Tweede-Kamerlid
-		Zwager van J.W.C. Tellegen, burgemeester van Amsterdam
-		Oom van C.L.W. Fock, Commissaris der Koningin

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route