K. Eland

Bekwame en beminnelijke genie-officier, die er als minister van Oorlog in het kabinet-Pierson in slaagde de plaatsvervanging bij de dienstplicht af te schaffen. Zijn legerhervorming strandde echter, omdat de Tweede Kamer een kortere oefentijd wenste. Hij bleek toch meer technocraat dan staatsman te zijn. Was voor hij minister werd commandant van de Stelling van Amsterdam. Vanaf 1905 een niet zo opvallend, maar wel zeer plichtsgetrouw Tweede Kamerlid, zowel in de plenaire vergaderingen als in de afdelingen. Hield zich ook toen alleen met militaire zaken bezig. Bleef tot zijn 79ste lid.

Liberale Unie
in de periode 1897-1918: lid Tweede Kamer, minister

voornaam

Kornelis

personalia

geboorteplaats en -datum
Klundert (N.Br.), 15 september 1838

overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 8 augustus 1927

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

partij(en)
Liberale Unie

loopbaan

-		officier bij de eerste inspectie van fortificatiën te Utrecht
-		docent KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, van 1867 tot 1869
-		stafofficier bataillon mineurs en sappeurs te Nijmegen, van september 1869 tot 1 september 1872
-		gedetacheerd bij de KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, vanaf 1 september 1872
-		stafofficier der genie te Willemstad, tot september 1878
-		directeur Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, van 26 september 1878 tot maart 1891
-		kolonel bij de Generale Staf, van 6 maart 1891 tot 31 maart 1894
-		docent versterkingskunst, telegraaf en spoorwegwezen Hogere Krijgsschool
-		Commandant van de Stelling van Amsterdam, van 31 maart 1894 tot 1 augustus 1897
-		minister van Oorlog, van 1 augustus 1897 tot 1 april 1901
-		minister van Marine ad interim, van 22 december 1897 tot 11 januari 1898 (na het aftreden van minister Jansen)
-		gepensioneerd, 1 augustus 1902
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Arnhem, van 19 september 1905 tot 17 september 1918

officiersrangen

-		tweede luitenant der genie, van 30 juli 1858 tot 17 juli 1858
-		eerste luitenant der genie, van 18 augustus 1860 tot 28 september 1868
-		kapitein der genie, van 29 september 1868 tot 25 september 1878
-		majoor der genie, van 26 september 1878 tot 4 februari 1883
-		luitenant-kolonel, van 5 februari 1883 tot 5 maart 1891
-		kolonel, van 6 maart 1891 tot 31 maart 1894
-		generaal-majoor, van 31 maart 1894 tot 1 augustus 1898
-		luitenant-generaal, van 2 augustus 1898 tot 1 augustus 1902

partijpolitieke functies

lid hoofdbestuur Liberale Unie, 1912

nevenfuncties

gedelegeerde commissies

-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1908 tot november 1908 (voorzitter eerste afdeling)
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1911 tot september 1911 (voorzitter tweede afdeling)
-		lid Huishoudelijke Commissie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1909 tot september 1913
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1914 tot september 1914 (voorzitter vijfde afdeling)
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1914 tot januari 1915 (voorzitter eerste afdeling)
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1916 tot september 1916 (voorzitter derde afdeling)
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1917 tot juli 1917 (voorzitter eerste afdeling)

opleiding

hogerberoepsonderwijs

officiersopleiding KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, tot 1858

activiteiten

als parlementariër

Sprak in de Tweede Kamer vrijwel uitsluitend over militaire aangelegenheden

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Kwam met wetsvoorstellen inzake de legerhervorming (wijziging Militiewet, herziening van de legerorganisatie, instelling van de Landweer en afschaffing van de schutterij).
-		Besloot in 1898 tot definitieve verplaatsing van de Artillerie Inrichting van Delft naar Hemburg (Zaandam)
-		Verzette zich in de Tweede Kamer tegen voorstellen tot bezuinigingen op bouwactiviteiten voor de Stelling van Amsterdam

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1898 samen met Goeman Borgesius een wijziging van de Militiewet tot stand, waardoor de plaatsvervanging bij de militie (remplacering) werd afgeschaft en de algemene dienstplicht ingevoerd. Het stelsel van loting ter bepaling van wie werkelijk werden opgeroepen, bleef gehandhaafd. Uitgelotenen konden zich echter niet langer tegen betaling laten vervangen bij het vervullen van militaire dienst. Bedienaren van geestelijke ambten (priesters) kregen vrijstelling van dienstplicht.
-		Bracht in 1899 samen met Goeman Borgesius en Cort van der Linden de Oorlogswet 1899 tot stand. Deze regelt de staat van oorlog en de staat van beleg. Bij de staat van beleg krijgt de opperbevelhebber verregaande bevoegdheden om in te grijpen in het maatschappelijk leven, bijvoorbeeld t.a.v. de vrijheid van meningsuiting, de distributie en de inrichting van en rond militaire versterkingen.

wetenswaardigheden

algemeen

Trad af na aanneming van een amendement-Van Gilse betreffende de opneming van verkorte diensttijd (van achtenhalve maand) in zijn ontwerp-Militiewet. Eland had aanvaarding van dit amendement onaannemelijk verklaard. Hij wilde een maximale diensttijd van twaalf maanden in de wet vastleggen (al achtte hij achtenhalve maand oefening voldoende). De Tweede Kamer nam het amendement-Van Gilse met 47 tegen 44 stemmen aan.

uit de privé-sfeer
Zijn vader was aannemer

verkiezingen

-		Werd in 1879 bij tussentijdse verkiezingen in het district Leeuwarden verslagen door F. Lieftinck (lib.). De verkiezingen waren nodig vanwege het overlijden van De Roo van Alderwerelt.
-		Werd in 1905 in het kiesdistrict Amsterdam III na herstemming verslagen door P.J. Troelstra (sdap) en in het district Rheden in de eerste ronde door M.J.C.M. Kolkman (r.k.)
-		Versloeg in 1905 bij naverkiezingen in het kiesdistrict Arnhem na herstemming Mr. S. de Vries (arp), De verkiezingen waren nodig, nadat Rink zijn benoeming niet had aangenomen vanwege zijn benoeming tot minister.
-		Versloeg in 1909 H.C. Hoogerzeil (arp) na herstemming
-		Versloeg in 1913 J.A. de Wilde (arp) na herstemming
-		Versloeg in 1917 M.C. van Wijhe (sdp)
-		Was in 1918 geen kandidaat meer

woonplaats(en)/adres(sen)

-		's-Gravenhage, Laan van Meerdervoort 17, omstreeks 1916
-		Utrecht

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

publicaties/bronnen

publicaties
diverse artikelen over defensie, o.a. in "Het Vaderland"

literatuur/documentatie

-		C.K. Elout, "De Heeren in Den Haag" (2e reeks, 1909), p.3
-		"Het Vaderland", 9 en 16 aug. 1927
-		Onze Afgevaardigden, 1905, 1909 en 1913

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Leeuwarden, 15 augustus 1867

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A.C. Hora Adema, Anna Catharina

kinderen
1 dochter

naam vader
J.C. Eland Lzn., Johannes Cornelis

geboorteplaats en/of -datum vader
Klundert, 25 april 1809

naam moeder
M.M. van der Zanden, Maria Margaretha

geboorteplaats en/of -datum moeder
Woudrichem, 4 juni 1809

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route