J.H. Donner

Typische 'kleine luyden'-predikant, die in 1897 na afloop van de troonrede spontaan (als eerste) het 'Leve de Koningin' aanhief. Mocht dat als nestor van de Tweede Kamer ook de jaren daarna doen. Afkomstig uit Gelderland, maar woonachtig in Leiden en daar ook gemeenteraadslid. Twintig jaar afgevaardigde voor het district Leiden. Koos in 1894 de zijde van Kuyper bij de strijd over de kiesrechtuitbreiding. Gemoedelijke en vriendelijke man, in wiens spreken de dominee was te herkennen.

antirevolutionair, ARP
in de periode 1880-1901: lid Tweede Kamer

voornamen

Johannes Hendricus

personalia

geboorteplaats en -datum
Arnhem, 18 oktober 1824

overlijdensplaats en -datum
Leiden, 31 augustus 1903

levensbeschouwing

-		Christelijk-gereformeerd (afgescheidenen), tot 1892
-		Gereformeerd, vanaf 1892

partij/stroming

stroming(en)
Takkiaan, 1894

partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

loopbaan

-		predikant Christelijk-Gereformeerde Gemeente te Ommeren, van 1848 tot 1851
-		predikant Christelijk-Gereformeerde Gemeente te Leiden, van 1851 tot 1877
-		directeur school voor buitenlandse zending van de Christelijk-Gereformeerde Kerk, van 1877 tot 1890
-		lid gemeenteraad van Leiden, van 2 september 1879 tot 9 december 1886
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Leiden, van 20 februari 1880 tot 11 oktober 1884
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Leiden, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Leiden, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Katwijk, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Katwijk, van 16 mei 1894 tot 17 september 1901

partijpolitieke functies

-		vicevoorzitter A.R.-kiesvereniging "Nederland en Oranje"
-		lid Centraal Comité ARP, vanaf april 1879
-		lid bestuur A.R.-kiesvereniging "Nederland en Oranje", van 1897 tot 1900

nevenfuncties

-		lid curatorium Theologische Hogeschool te Kampen, vanaf 1869
-		commissie-president Tehuis voor Militairen, van 1875 tot 1889 (vanaf 1890 president-erevoorzitter)
-		vicevoorzitter Hulpvereniging Christelijk Nationaal Onderwijs, van 1888 tot 1895
-		lid bestuur Nederlandse Pensioenverenging voor werklieden, afdeling Leiden
-		redacteur "de Wekstem"
-		lid deputaten voor de correspondentie met de hoge overheid van de Gereformeerde Kerken, omstreeks 1901

gedelegeerde commissies

-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1897 tot maart 1898 (resp. voorzitter tweede en vierde afdeling)
-		lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1900 tot februari 1901 (voorzitter eerste afdeling)

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
erelid Christelijke Jongelingenvereeniging "Obadja", vanaf 1876

opleiding

voortgezet onderwijs

opleiding Theologische School te Arnhem

overige opleidingen

door ds. A. Brummelkamp opgeleid voor het predikambt

activiteiten

als parlementariër

-		Sprak in de Tweede Kamer onder meer over koloniale zaken, onderwijs, financiën en binnenlandse zaken
-		Diende in 1892 een initiatiefvoorstel in over het niet op zondag laten oefenen van de schutterijen. Het voorstel werd in 1893 ingetrokken na aanneming van een amendement-Kielstra.
-		Interpelleerde in 1898 minister Goeman Borgesius over het houden van een bede-dag op 31 augustus 1898 (t.g.v. meerderjarig worden van de koningin)

opvallend stemgedrag

Stemde in 1896 tegen het kiesrechtvoorstel van Van Houten

wetenswaardigheden

algemeen

-		Oudste lid in jaren in de Tweede Kamer in de jaren 1896-1898. Leidde in die hoedanigheid in die jaren de eerste vergadering na de opening van een nieuwe zittingsperiode.
-		Werd in september 1897 als tweede op de voordracht voor het Tweede-Kamervoorzitterschap gezet
-		Werd in september 1898 met 1 stem verschil verslagen door Veegens bij het opmaken voor de voordracht van de tweede kandidaat voor het Voorzitterschap van de Tweede Kamer

uit de privé-sfeer

-		Als predikant van de afgescheidenen predikte hij op zolders en in schuren
-		Zijn vader was winkelier

anekdotes

Nadat koningin-regentes Emma in 1897 de Troonrede had uitgesproken, waarbij voor het eerst ook de 17-jarige (minderjarige) koningin Wilhelmina aanwezig was, was de 74-jarige Donner zo geëmotioneerd, dat hij spontaan uitriep "Leve de Koningin!. Daarna mocht hij dat (tot 1901) ieder jaar doen op Prinsjesdag.

verkiezingen

-		Werd in 1886 in de eerste verkiezingsronde verslagen door H. graaf van Limburg Stirum, J. Rinkes Boyer en J.P. Smeele
-		Versloeg in 1887 J.P. Smeele en J.Th.P. van Nunen (beide r.k.) na herstemming
-		Versloeg in 1888 mr. J. Mascheck (rk) na herstemming
-		Versloeg in 1891 A. Op de Laak (rk) na herstemming
-		Werd in 1894 verslagen door O.J.H. graaf van Limburg Stirum (anti-takkiaan); versloeg bij na-verkiezingen F.J.M.A. Reekers (rk) na herstemming
-		Versloeg in 1897 jhr. J.W.J.C.M. van Nispen tot Sevenaer (rk) na herstemming

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Leiden, Oude Vest 181, van 1870 tot 1890
-		Leiden, Oude Singel 220, vanaf 1890

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

publicaties/bronnen

publicaties
"Exegetische woorden over den psalmen, 1e brief aan Petrus, de brief aan Filippenzen"

literatuur/documentatie

-		Castoretpollux, "In de Tweede Kamer. Portretten" (1881)
-		Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel I, 738
-		T.M. Schelhaas e.a. (red.), "De afgescheidenen van 1834 en hun nageslacht" (Kampen, 1984)
-		Onze Afgevaardigden, 1897

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Lienden, 5 juni 1851

naam echtgeno(o)t(e)/partner
H.G. de Hoogh, Huiberdina Gijsbertha

naam vader
J.Ch. Donner, Johannes Christiaan

geboorteplaats en/of -datum vader
Arnhem, 1792

naam moeder
A. Koopman, Aleida

geboorteplaats en/of -datum moeder
Deventer, 1791

familierelaties

-		Grootvader van J. Donner, minister
-		Overovergrootvader van J.P.H. Donner, minister

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route