Mr. D. Donker Curtius

Haagse advocaat die als liberaal opposant optrad tegen het bewind van Willem I en Willem II. Pleitte onder meer in brochures en krantenartikelen voor invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid en voor een rechtstreeks gekozen parlement. Lid van de Grondwetscommissie-Thorbecke, waarvan hij de voorstellen - met steun van de koning - als minister behendig door het overwegend conservatieve parlement loodste. Kwam later in conservatiever vaarwater en vormde in 1853 met Van Hall, een vroegere politieke tegenstander, een kabinet.

moderaat of gematigd liberaal, liberaal
in de periode 1848-1856: lid Tweede Kamer, minister, minister van Staat

voornaam (roepnaam)

Dirk (Dirk)

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Hertogenbosch, 19 oktober 1792

overlijdensplaats en -datum
Spa (België), 17 juli 1864

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

stroming(en)

-		liberaal (tot 1849)
-		gematigd liberaal (anti-Thorbeckiaan)

loopbaan

-		advocaat te 's-Gravenhage, vanaf 8 juni 1812
-		lid Staatscommissie tot herziening van de Grondwet, van 17 maart 1848 tot 11 april 1848
-		tijdelijk minister van Justitie, van 19 maart 1848 tot 21 november 1848
-		tijdelijk voorzitter van de raad van ministers, van 17 mei 1848 tot 4 juni 1849
-		minister van Justitie, van 21 november 1848 tot 4 juni 1849
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Almelo, van 13 februari 1849 tot 20 augustus 1850
-		lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 15 oktober 1851 tot 19 april 1853
-		minister van Justitie, van 19 april 1853 tot 1 juli 1856

ambtstitel

minister van Staat, van 23 juni 1856 tot 17 juli 1864

nevenfuncties

-		medewerker "De Standaard" (orgaan van de Belgische oppositie)
-		redacteur "Arnhemsche Courant"

opleiding

academische studie

-		rechten Atheneum Illustre te Amsterdam, tot 1810
-		Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen) Hogeschool te Leiden, van 30 augustus 1811 tot 14 december 1811

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Verdedigde en redigeerde in 1848 als minister van Justitie en tijdelijk voorzitter van de ministerraad de belangrijkste voorstellen tot Grondwetsherziening
-		Zijn ontwerp-Wet inzake het recht van vereniging en vergadering werd in mei 1849 met 5 tegen 55 stemmen door de Tweede Kamer verworpen

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1854 een wet tot stand inzake enige veranderingen in de straffen op misdrijven. Daarbij werden celstraffen ingevoerd en straffen als brandmerken en tepronkstellen afgeschaft.
-		Bracht in 1855 de Wet op de ministeriële verantwoordelijkheid tot stand. Deze regelt de strafrechtelijke en financiële aansprakelijkheid van ministers voor gepleegde of verzuimde handelingen. Een aanklacht kan door de regering of de Tweede Kamer worden ingediend. Berechting geschiedt door de Hoge Raad.
-		Bracht in 1855 de Wet tot regeling van het recht van vereniging en vergadering tot stand. Deze wet bepaalt dat verenigingen niet strijdig mogen zijn met de openbare orde (bijv. gericht tegen wettelijke verordeningen) en erkent moeten zijn door goedkeuring van statuten of reglementen. Voor openbare vergaderingen in de openlucht is een vergunning nodig. De politie heeft toegang tot alle openbare vergaderingen.
-		Bracht in 1856 de wet omtrent de huishouding en tucht op koopvaardijschepen tot stand

wetenswaardigheden

algemeen

-		Bood in 1848 zijn ontslag aan als minister na de verwerping door de Eerste Kamer van zijn wetsvoorstel tot afschaffing van geseling en brandmerking; de Koning vroeg hem dit ontslag in te trekken, wat hij deed
-		Trad in juni 1849 af, nadat de Tweede Kamer een amendement-Fokker had aangenomen op artikel 1 van de ontwerp-Wet inzake de strafrechtelijke ministeriële verantwoordelijkheid
-		Na zijn aftreden in 1849 adviseerde hij de koning Thorbecke met de formatie te belasten

uit de privé-sfeer

-		Zijn vader was president van het Nationaal hooggerechtshof en van het keizerlijk gerechtshof, secretaris van het Comité van algemene zaken en raadsheer in het Hooggerechtshof
-		Zijn broer W.B. Donker Curtius, lid van de Tweede Kamer, brak met hem vanwege zijn oppositionele opstelling tegen de koning
-		Wegens weigering om garde d'honneur van keizer Napoleon te worden werd hij in Metz (Frankrijk) gevangen gehouden, waarvandaan hij vermond als bediende met G.K. van Hogendorp als koetsier vluchtte en op 3 december 1813 in Den Haag aankwam
-		Trad op als verdediger van de Afgescheidenen

verkiezingen

-		Werd in 1848 in het disttrict 's-Gravenhage I verslagen door jhr. W. Boreel van Hogelanden
-		Versloeg in januari 1849 bij naverkiezingen in het district Almelo J. van Riemsdijk na herstemming

woonplaats(en)/adres(sen)

-		's-Gravenhage, Lange Voorhout 42
-		Wassenaar (Z.H.), landgoed Oud-Clingendael (zomerverblijf)

ridderorden

-		Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 3 november 1848
-		Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 17 november 1848

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid Amstelsociëteit

militaire dienst

lid garde d'honneur van Keizer Napoleon (gedwongen)

publicaties/bronnen

publicaties

-		"Orde" (brochure, 1840)
-		"Proeve eener nieuwe Grondwet" (1840)

literatuur/documentatie

-		Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel I, 733
-		O. Périer, "Dirk Donker Curtius, Ministre d'Etat Néerlandais" (1876)
-		R. Mahler, scriptie basisdoctoraal, RU Leiden (1982)
-		Ned. Patriciaat, 1950

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

-		gehuwd te Amsterdam, 13 september 1816 (echtgenote overleden 3 mei 1828)
-		gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 23 maart 1831 (huwelijk ontbonden 28 april 1846)

naam echtgeno(o)t(e)/partner
I.S.W. Walraven, Ida Susanna Wilhelmina

naam 2e echtgeno(o)t(e)/partner
Jkvr. S.A. de Salis, Sophia Antoinetta

kinderen
kinderloos

naam vader
Mr. B. Donker Curtius, Boudewijn

geboorteplaats en/of -datum vader
Helmond, 4 april 1746

naam moeder
C.H. Strachan, Cornelia Hendrica

geboorteplaats en/of -datum moeder

-		Rotterdam, 4 februari 1755
-		Rotterdam, 4 februari 1755

beroep grootvader (vaderskant)
drossaard te Mierlo, Croy en Stiphout

familierelaties

-		Broer van W.B. Donker Curtius, Tweede-Kamerlid en president van het Hooggerechtshof
-		Oom van C.H.B. Boot, burgemeester en minister

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route