Dr. J.R.M. van den Brink

Foto Dr. J.R.M. van den Brink
De jongste minister uit de parlementaire geschiedenis (na 1815). Was op zijn dertigste al hoogleraar in Tilburg en Eerste Kamerlid voor de KVP. Had als minister van Economische Zaken tussen 1948 en 1952 een belangrijk aandeel in de economische wederopbouw van ons land. Legde in Industrialisatienota's zijn plannen vast voor de modernisering van de Nederlandse industrie, die de motor werd van de welvaartsstaat. Werd daarbij overigens begunstigd door de Marshall-hulp. Stapte in 1952 over naar het bankwezen en wees nadien herhaalde verzoeken om minister of formateur te worden af.

RKSP, KVP
in de periode 1945-1952: lid Eerste Kamer, minister

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Johannes Roelof Maria (Jan)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Laren (N.H.), 12 april 1915

overlijdensplaats en -datum
Hilversum, 19 juli 2006

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
-   KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   ambtenaar economische voorlichtingsdienst, ministerie van Economische Zaken, 1940
-   adviseur directoraat Handel en Nijverheid, ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, van 1940 tot 1941
-   adviseur dienst tot regeling van prijzen, ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, 1941
-   chef afdeling prijzenpolitiek, ministerie van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, 1942
-   hoogleraar staatshuishoudkunde en statistiek, Katholieke Universiteit Nijmegen, van december 1945 tot 21 januari 1948
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 20 januari 1948
-   minister van Economische Zaken, van 21 januari 1948 tot 2 september 1952
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 6 augustus 1948
-   directeur Amsterdamsche Bank N.V. en Incasso-Bank N.V., van 1953 tot 1964
-   lid Raad van Bestuur Amsterdam-Rotterdam Bank (Amro-bank) N.V., van 1964 tot 1978

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   lid bestuur Centrum voor Staatkundige Vorming, van augustus 1945 tot maart 1947
-   lid partijbestuur KVP, van 1946 tot 1947

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   lid Staatscommissie inzake de nationalisatie van De Nederlandsche Bank (Staatscommissie-De Vries), van 9 november 1945 tot 3 december 1946
-   lid Nederlandse delegatie Ronde Tafel Conferentie over West-Indië, januari 1946
-   economisch adviseur KAB (Katholieke Arbeiders Beweging), tot januari 1948
-   lid Raad van Commissarissen Amsterdamsche Bank N.V., van 1946 tot 1948
-   lid Raad van Commissarissen Robeco (Rotterdams beleggingsconsortium)
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandse Spoorwegen, van 1952 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen Amsterdamsche Bank N.V., van 1952 tot 1953
-   lid Raad van Commissarissen verzekeringsmaatschappij "Eerste Nederlandsche", van 1953 tot 1961
-   lid Raad van Commissarissen AKU (Algemene Kunstzijde Unie), van 1953 tot 1961
-   lid Raad van Commissarissen SHV (Steenkolen Handels-Vereniging) N.V., van 1954 tot 1987 (later voorzitter SHV Holdings N.V.)
-   lid curatorium Centrale Stichting Studentenhuisvesting, vanaf 1957
-   lid Commissie van Toezicht Rijksacademie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam, van december 1959 tot 10 maart 1988
-   lid commissie van onderzoek wijziging rechtsvorm van de onderneming (commissie-Verdam), van april 1960 tot 19 januari 1965
-   voorzitter Raad van Commissarissen AKU (Algemene Kunstzijde Unie), van 1961 tot 1969
-   lid College van Curatoren Katholieke Universiteit Nijmegen, omstreeks 1962
-   voorzitter Raad van Commissarissen Ford Nederland
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Gist en Spiritusfabriek
-   lid Raad van Commissarissen Internationaal gewapend betonbouw Breda
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Nederlandse Papierfabriek Maastricht
-   (vice)voorzitter Raad van Commissarissen Ennia (Eerste Nederlandse/Nieuwe Eerste Nederlandse), van 1961 tot 1983
-   lid Raad van Commissarissen Machinefabriek Breda
-   lid Raad van Commissarissen Matubel (tuschinski)
-   lid Raad van Commissarissen Euralliance
-   lid bestuur Nederlandse Bankiersvereniging, van 1967 tot 1968
-   vicevoorzitter Nederlandse Bankiersvereniging, vanaf 1968
-   voorzitter Raad van Commissarissen AKZO N.V., van 1969 tot 1980 (na fusie AKU en KZO)
-   voorzitter Nederlandse Bankiersvereniging, tot 1977
-   lid Raad van Commissarissen Amsterdam-Rotterdam Bank (Amro-bank) N.V., van 1978 tot 1986
-   lid Raad van Commissarissen AEGON N.V., van 1983 tot 1986 (na fusie A.G.O. en Ennia)

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   h.b.s. "R.K. Lyceum voor het Gooi" te Hilversum

academische studie
-   economie Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg, tot 1940 (cum laude)

promotie
-   economische wetenschappen Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg, 3 december 1942 (cum laude)

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Was als Eerste-Kamerlid woordvoerder financieel-economische zaken

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Bracht in 1949 een eerste, in 1950 een tweede en in 1951 een derde Nota over de industrialisatie uit. In deze nota's wordt een beleid uitgezet van verregaande industrialisatie. Deze industrialisatie is mede mogelijk door de hulpverlening van de Verenigde Staten op grond van het Europees Herstel Programma (Marshall-hulp). Industrialisatie is wenselijk vanwege de groei van de bevolking en de daarmee samenhangende behoefte aan werkgelegenheid. Verder bestaat er een noodzaak om het nationaal product te vergroten om zo tot een sluitende betalingsbalans te komen. In 1952/1953 moeten er circa 215.000 nieuwe banen zijn, onder meer door investeringen in outillage en gebouwen. Middelen om de industrialisatie te bevorderen zijn een gunstig fiscaal klimaat, meer vrijheid voor bedrijven om zich te mogen vestigen, betere scholingsmogelijkheden, versterking van research (o.a. bij TNO), modernisering van de elektriciteitsvoorziening, kredietfaciliteiten en staatsgaranties. Speerpunten bij de industrialisatie zijn de metaalverwerkende industrie en scheepsbouw, de chemische industrie (o.a. verwerking van steenkolen) en de bouwnijverheid.
-   Verdedigde in 1951/1952 met succes het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
-   Bracht in 1952 de Exportnota uit

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1952 samen met minister Lieftinck de Wet assurantiebemiddeling tot stand, die ervoor moet zorgen dat het afsluiten van verzekeringen geschiedt door bonafide tussenpersonen. Tussenpersonen moeten ingeschreven zijn in een register, waarbij vier categorieën onderscheiden worden: makelaar, erkend assurantieagent, verzekeringsagent en aspirant-verzekeringsagent. Tevens worden zaken als de rechtspositie en beloning (provisies en courtages) geregeld.
-   Bracht in 1952 samen met minister Albregts de Winkelsluitingswet 1951 tot stand. Alle verkoop is op zondag verboden; in winkels geldt dat verbod ook op werkdagen voor 05.00 uur en na 18.00 uur. In beide gevallen zijn echter vrijstellingen mogelijk. Voor alle winkels kan de gemeenteraad verder een verplichte halvedagsluiting per week en een verplichte vakantiesluiting instellen. Op een aantal avonden voor Sinterklaas en Kerstmis en op Oudejaarsavond mogen koopavonden worden gehouden. De gemeenteraad kan tevens per week één koopavond toestaan. Er zijn afwijkende openingstijden voor markt- en straathandel, vis- en tabakswinkels en kapperswinkels.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

uit de privé-sfeer
-   Zijn vader was tapijtfabrikant
-   Zijn echtgenote was arts

verkiezingen
-   In 1946 en 1948 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies
-   kabinetsformateur/minister-president, 26 maart 1959
-   minister-president, oktober 1966

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Laren (N.H.), Tafelbergweg 10, omstreeks 1947 en nog in 1955
-   Hilversum, Utrechtsestraatweg 132

ridderorden
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 30 september 1952
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), vanaf 24 mei 1945

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "De moderne ontwikkeling van het internationale betalingsverkeer" (pre-advies, 1941)
-   "Maatschappijstructuur en werkgelegenheid" (dissertatie, 1942)
-   "Prijzen en rentevoet in Nederland na de oorlog" (1945)
-   "Europese integratie" (1952)
-   "Concentratie van bedrijven en Euromarkt" (1958)
-   "De concurrentieverhoudingen in het Nederlandse Bankwezen" (1969)
-   "Zoeken naar een 'heilstaat': opbouw, neergang en perspectief van de Nederlandse welvaartsstaat (Amsterdam, 1984)
-   artikelen in onder meer "Economie", "Je Maintiendrai", "Economisch-Statistische Berichten" en "Lering en Leiding"

literatuur/documentatie
-   J.H.Th.M. Cuppen, "J.R.M. van den Brink: wetenschapper, minister en bankier", in: "Politieke Opstellen 6" (1986)
-   J.M.M.J. Clerx, "De economische politiek van minister Van den Brink", in: "Politieke Opstellen 6" (1986)
-   M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band B (Nijmegen, 1989), 1225 e.v.
-   J.M.M.J. Clerx, "Economische expansie door liberalisatie", in: P.F. Maas (ed.), "Het kabinet-Drees-Van Schaik. Liberalisatie en sociale ordening. 1948-1951", Band A, 384 e.v.
-   Melchior Bogaarts, "Een katholieke econoom met een missie: J.R.M. van den Brink (1915-2006)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2007, 153

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A.M. Vermeulen, Anna Maria (Anneke)

naam vader
C. van den Brink, Cornelis

geboorteplaats en/of -datum vader
Laren (N.H.) (omstreeks 1869)

naam moeder
M.W. Reijnders, Maria Wilhelmina

geboorteplaats en/of -datum moeder
Utrecht (omstreeks 1878)



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route