Mislukte Grondwetprojecten

Van de vele voorstellen die sinds 1815 zijn gedaan om de Grondwet te herzien, waren er ook veel niet succesvol. Soms betekende dat alleen uitstel, maar vaak ging een wijziging ook definitief niet door. Bekende mislukte Grondwetsprojecten waren onder meer: afschaffing van de Eerste Kamer, invoering van een correctief referendum, instelling van een aparte Grondwetkamer, invoering van een gekozen kabinetsformateur en de mogelijkheid van het weren van 'revolutionaire' Kamerleden.

Bij die mislukte voorstellen ging het zowel om voorstellen van de regering als om parlementaire initiatieven. In sommige gevallen sneuvelde een voorstel pas in de tweede lezing omdat er geen benodigde tweederde meerderheid was.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Regeringsvoorstellen

jaar

voorstel

resultaat

wanneer

bijzonderheden

2018

bepaling over de Nederlandse taal

ingetrokken

 

onvoldoende steun, geen grote noodzaak

2012

vermindering aantal Kamerleden

ingetrokken

 

ander kabinet

2007

benoeming burgemeester en CdK

ingetrokken

 

ander kabinet

2005

benoeming burgemeester en CdK

verworpen door Eerste Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

2004

correctief referendum

verworpen in eerste lezing door Tweede Kamer

   

2000

benoeming burgemeester en CdK

ingetrokken, na aanvaarding door Tweede Kamer

 

op advies staatscommissie dualisme en lokale democratie nieuw voorstel

1999

invoering correctief referendum

verworpen door Eerste Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

1999

regeling zelfstandige bestuursorganen

ingetrokken

 

noodzaak niet duidelijk

1999

modernisering regeling briefgeheim

ingetrokken, na aanvaarding door Tweede Kamer

 

voorstel kritisch ontvangen; bij intrekking werd instelling adviescommissie aangekondigd

1998

plicht tot regeling behandeling verzoekschriften

verworpen in eerste lezing Tweede Kamer

   

1995

mogelijkheid vervanging zwangere volksvertegenwoordigers

verworpen door Eerste Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

in 2005 werd een aangepast voorstel wel aangenomen

1990

onderwijsartikel (mogelijkheid delegatie)

ingetrokken

 

geringe kans op resultaat

1987

modernisering artikelen over verdediging

verworpen door Tweede Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

in 2000 werd een nieuw voorstel wel aangenomen

1981

enquêterecht voor Kamerminderheid

verworpen door Eerste Kamer

tweede lezing

in 1986 strandde een poging om dit via een initiatiefvoorstel te regelen

1981

verkiezing voorzitter Verenigde Vergadering

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

   

1981

vierde bestuurslaag

ingetrokken

 

Eerste Kamer keerde zich hier al in een vroeg stadium tegen

1981

modernisering artikelen over verdediging

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

in 1987 werd een nieuw voorstel wederom verworpen

1980

Tweede Kamervoorzitter ook voorzitter Verenigde Vergadering

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

kabinet kwam spoedig met nieuw aangepast voorstel

1976

onderwijsartikel (mogelijkheid delegatie)

verworpen door Tweede Kamer

 

bezwaar tegen te grote vrijheid voor de 'gewone' wetgever

1976

Nederlanderschap en ingezetenschap

ingetrokken

 

vervangen door nieuw voorstel

1976

modernisering bepalingen grondrechten

ingetrokken

 

vervangen door nieuw voorstel

1971

verlaging leeftijd passief kiesrecht

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

werd in 1972 alsnog gerealiseerd

1963

handhaving minimumleeftijd Eerste Kamer

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

een afwijkende minimumleeftijd voor beide Kamers werd afgewezen

1956

voorkomen parlementloos tijdvak

verworpen door Eerste Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

1955

verhoging leeftijd meerderjarigheid troonopvolger

ingetrokken

   

1955

verlaging leeftijdsgrens Tweede Kamer

ingetrokken

   

1952

handhaving minimumleeftijd Eerste Kamer

geen vervolg aan gegeven

   

1952

verlaging minimumleeftijd Tweede Kamer en Provinciale Staten

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

   

1952

uitbreiding aantal leden Tweede Kamer

verworpen door Eerste Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

in 1956 nieuw, aangepast voorstel, aangenomen

1952

uitbreiding aantal leden Eerste Kamer

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

in 1956 nieuw, aangepast voorstel, aangenomen

1952

vastlegging nieuwe rechtsorde Koninkrijk

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

   

1951

instelling Grondwetskamer

ingetrokken

 

na kritiek Tweede Kamer

1946

instelling Grondwetskamer

verworpen door Tweede Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

1937

beperking parlementaire onschendbaarheid

verworpen door Tweede Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

1937

mogelijkheid tot weren 'revolutionaire' Kamerleden

verworpen door Tweede Kamer, geen tweederde meerderheid

tweede lezing

 

1921

ander kiesstelsel Eerste Kamer, mogelijkheid ontbinding Provinciale Staten

verworpen in eerste lezing door Eerste Kamer

 

nieuw, aangepast voorstel in 1923 wel aangenomen

2.

Initiatiefvoorstellen

jaar

indiener(s)

voorstel

resultaat

wanneer

bijzonderheden

2018

Halsema/Sap/Van Tongeren

constitutionele toetsing

vervallen verklaard

tweede lezing

vervallen vanwege lange duur behandeling

2017

Fokke (PvdA)/ Voortman (GL)/ Schouw (D66), 2e lezing: Van Raak (SP)

Correctief referendum

verworpen door Tweede Kamer

tweede lezing

 

2016

Taverne (VVD)

procedure toetsing nationale wetten aan internationaal recht

verworpen door Tweede Kamer

eerste lezing

 

2005

Rehwinkel (PvdA)

kiesrecht niet-Nederlandse ingezetenen voor Prov. Staten

ingetrokken

   

2001

Rietkerk (CDA)

bepaling over veiligheid

ingetrokken

   

1997

Koekkoek (CDA) / Van Middelkoop (GPV)

bepaling over Nederlandse taal

verworpen door Tweede Kamer

eerste lezing

 

1986

Van der Burg (CDA) / Stoffelen (PvdA)

enquêterecht voor Kamerminderheid

verworpen door Eerste Kamer

eerste lezing

 

1977

Van der Sanden / Westerterp (KVP)

regeling verkiezing leden Europees Parlement

ingetrokken

   

1971

Westerterp (KVP) e.a.

mogelijkheid vervroeging Prinsjesdag

verworpen door Eerste Kamer

tweede lezing

werd in 1983 alsnog mogelijk

1971

Wiegel / Geurtsen (VVD)

verlaging leeftijd kiesrecht

verworpen door Tweede Kamer

eerste lezing

werd in 1972 alsnog gerealiseerd

1971

Van Thijn (PvdA) / Goudsmit (D66) / Aarden (PPR)

gekozen kabinetsformateur

ingetrokken

 

na verwerping eerste artikel

1936

Albarda (SDAP)

goedkeuring Staten-Generaal bij mobilisatie

ingetrokken

   

1922

Troelstra (SDAP)

afschaffing Eerste Kamer

verworpen Tweede Kamer

eerste lezing

 

1916

Troelstra (SDAP)

invoering algemeen kiesrecht, afschaffing Eerste Kamer, invoering referendum

ingetrokken

   

1916

Drucker (VDB)

hervorming Eerste Kamer, uitbreiding kiesrecht, invoering referendum

ingetrokken

   

Meer over