Politieke situatie Finland

Parlementsgebouw Finland

Na de verkiezingen van 14 april 2019 vormde de sociaaldemocraat Antti Rinne een links kabinet. Daarvoor was er een kabinet onder leiding van Juha Sipilä van de Centrumpartij, conservatief-liberalen en de eurosceptische nationalisten. Dat kabinet viel in maart 2019 over hervorming van de zorg. Premier Rinne verloor in december 2019 het vertrouwen van coalitiegenoot Centrumpartij, waarna hij aftrad. Omdat de coalitie aangaf verder te willen gaan, koos men de 34-jarige minister van Vervoer en Communicatie Sanna Marin tot de nieuwe minister-president.

Finland heeft een vrij stabiel politiek stelsel, waarin coalitiekabinetten regeren. De sociaaldemocratische SDP leidde van 1987 tot 2003 centrumlinkse kabinetten. Een uitzondering is het centrumrechtse kabinet Aho van de liberale partij Kesk van 1991 tot 1995. Van 2003 tot 2007 leidde de liberaal Vanhanen een centrumlinks kabinet, waaraan ook de sociaaldemocraten (SDP) deelnamen. In 2007 vormde hij een kabinet van liberalen, conservatief-liberalen, Groenen en de Zweedse Volkspartij. Het premierschap werd in 2010 overgenomen door zijn partijgenote Mari Kiviniemi. Vanaf 2011 wisselen centrumlinkse en centrumrechtse kabinetten elkaar af.

Finland is sinds 1995 lid van de Europese Unie. Het land was drie keer voorzitter van de Raad van de Europese Unie. De Finse politica Jutta Urpilainen is Eurocommissaris voor Internationale Partnerschappen.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Finland is een parlementaire republiek, waarin de president het staatshoofd is. De president benoemt formeel de ministers, heeft de uitvoerende macht en voert samen met het kabinet het buitenlandse beleid. Feitelijk heeft de president geen politieke macht, maar hij/zij tekent wel de wetten en kan aan een constitutionele commissie het oordeel vragen over wetsvoorstellen. Finland kent ministeriële verantwoordelijkheid en een kabinet.

Tot het van kracht worden van een nieuwe Grondwet in 2000 was de macht van de president groter dan tegenwoordig, met name op het gebied van de buitenlandse politiek en bij de benoeming van ministers.

Het uit één Kamer bestaande parlement (Eduskunta) telt 200 leden. Parlementsleden hebben, net als de regering, het recht wetsvoorstellen in te dienen. Bij behandeling van een wetsvoorstel kan advies worden gevraagd van een constitutionele commissie. Wetsvoorstellen worden in twee lezingen behandeld. De Eduskunta heeft verder controlerende taken (vragenrecht, recht van interpellatie).

kiesstelsel

De Eduskunta wordt via evenredige vertegenwoordiging gekozen in zestien kiesdistricten. Het aantal afgevaardigden per district hangt af van het aantal inwoners. Åland, het kleinste district, heeft één afgevaardigde, het grootste (Uusimaa) 35.

De president wordt sinds 1991 voor zes jaar rechtstreeks gekozen (waarbij eventueel een tweede ronde wordt gehouden).

partijen

De Finse politiek wordt beheerst door drie grote partijen: de sociaaldemocratische SDP (Suomen Sosialidemokraattinen Puolue), de liberale Kesk (Suomen Keskusta) en de conservatief-liberale Kok (Kansallinen Kokoomustaal). Kleinere partijen zijn de ecologische partij, de Groene Liga (Vihreä liitto), de Christendemocratische KD (Kristillisdemokraati) en de Zweedse minderheidspartij SFP (Svenska folkpartiet i Finland). Sinds 2003 heeft de nationalistische partij PS (Perussuomalaiset) flink aan terrein gewonnen.

2.

Zetelverdeling Eduskunta vanaf 1983

jaar

SDP

KESK

Kok

links

Vihr

SFP

PS

SMP

 

Ov.

verkiezings-

datum

1983

57

38

44

26

2

10

 

17

6

20/21 maart

1987

56

40

53

16

4

12

 

9

10

15/16 maart

1991

48

55

40

19

10

11

 

7

10

17 maart

1995

63

44

39

22

9

11

 

1

12

19 maart

1999

51

48

46

20

11

11

 

1

12

21 maart

2003

53

55

40

19

14

8

3

 

8

16 maart

2007

45

51

50

17

15

9

5

 

8

18 maart

2011

42

35

44

14

10

9

39

 

6

17 april

2015

34

49

37

12

15

9

38

 

5

19 april

2019

40

31

38

16

20

10

39

 

6

14 april

3.

Kabinetten vanaf 1983

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Sorsa IV

6 mei 1983-30 april 1987

paars

SDP-Kesk-SFP-SMP

BuZa: Väyrynen

Holkeri

30 april 1987-26 april 1991

centrumlinks

SDP-Kok-SFP-SMP

BuZa: Sorsa

1989: Paasio

Aho

26 april 1991-13 april 1995

centrumrechts

Kesk-Kok-SFP-SKL

BuZa: Väyrynen

1993: Haavisto

1995: Rantanen

Lipponen I

13 april 1995-15 april 1999

centrumlinks

SDP-Kok-SFP-Vihr

BuZa: Halonen

Lipponen II

15 april 1999-17 april 2003

centrumlinks

SDP-Kok-Vas-SFP-Vihr

BuZa: Halonen

2000: Tuomioja

Jäätteenmäki

17 april 2003-24 juni 2003

paars

SDP-Kesk-SFP

BuZa: Tuomioja

Vanhanen I

24 juni 2003-19 april 2007

paars

SDP-Kesk-SFP

BuZa: Tuomioja

Vanhanen II

19 april 2007-22 juni 2010

centrumrechts

Kesk-Kok-SFP-Vihr

BuZa: Kanerva

2008: Stubb

Kiviniemi

22 juni 2010-23 juni 2011

centrumrechts

Kesk-Kok-SFP-Vihr

BuZa: Stubb

Fin: Katainen

Katainen

23 juni 2011-24 juni 2014

blauw-rood-groen

Kok-SDP-Vihr-Vas-SFP-KD

BuZa: Tuomioja

Fin: Urpilainen

2014: Rinne

Stubb

24 juni 2014-29 mei 2015

blauw-rood-groen

Kok-SDP-Vihr-SFP-KD

BuZa: Tuomioja

Fin: Rinne

Sipilä

29 mei 2015-6 juni 2019

centrumrechts

Kesk-Kok-PS

BuZa: Soini

Fin: Stubb

2016 Orpo

Rinne

6 juni 2019-10 december 2019

centrumlinks

SDP-SK-Vihr-Vas-SFP

BuZa: Haavisto

Fin: Lintilä

Marin

10 december 2019-heden

centrumlinks

SDP-SK-Vihr-Vas-SFP

BuZa: Haavisto

Fin Kulmuni