Home > Tweede Kamer > Tweede Kamerlid > Vertrek uit de Tweede Kamer

Vertrek uit de Tweede Kamer

Zowel partijen als leden zelf kunnen besluiten dat een Kamerlidmaatschap niet wordt voortgezet. Daarbij kunnen persoonlijke redenen een rol spelen, maar het kan ook dat de partij niet tevreden is over iemands functioneren. Daarnaast kunnen partijen grenzen stellen aan de duur van het lidmaatschap. Bij het CDA mogen Kamerleden bijvoorbeeld maximaal drie periodes volmaken.

Er bestaat natuurlijk ook altijd de kans dat iemand zich wel kandidaat stelt, maar vervolgens niet wordt herkozen. Een aantal van hen wordt later opnieuw lid, ter vervulling van een vacature.

Een deel van de Tweede Kamerleden vertrekt tussentijds. Dat is vooral het geval door benoemingen tot minister of staatssecretaris , omdat die ambten niet verenigbaar zijn met het Kamerlidmaatschap. Daarnaast stromen leden soms door naar andere functies, kunnen er conflicten ontstaan of kan ziekte tot vertrek dwingen.

Zowel door wisselend kiezersgedrag als door grotere doorstroming bij verkiezingen en door tussentijds vertrek is de parlementaire ervaring sterk afgenomen.

Tussentijds vertrek

Tussentijds opgestapte of overleden Kamerleden worden opgevolgd door de eerstvolgende op de kandidatenlijst van de partij waar ook het vertrokken of overleden Kamerlid op stond. Een kandidaat is niet verplicht zijn benoeming te aanvaarden. Als iemand afziet van zijn/haar zetel dan wordt de volgende op de lijst benoemd.

Gemiddeld verlaten per vierjaarlijkse periode ongeveer 35 leden de Tweede Kamer . Veel leden vertrekken naar het kabinet . Daarnaast verlaten leden de Kamer vanwege een benoeming in een andere bestuursfunctie of omdat zij naar het bedrijfsleven overstappen. Ook persoonlijke redenen, een conflict of gezondheid kunnen aanleiding zijn voor vertrek.

In de periode na de verkiezingen van november 2006 tot juni 2010 vertrokken 32 leden. Tien leden stapten toen over naar het kabinet. In de periode 2010-2012 verlieten 25 leden tussentijds de Kamer, van wie er veertien naar het kabinet gingen. Opvallend in de periode 2012-2016 is het vertrek van vier fractievoorzitters: Jolande Sap , Bram van Ojik , Arie Slob en Diederik Samsom .

In de periode 2012-2017 keerden Henk Krol , Fred Teeven en Johan Houwers later weer terug, na eerder de Kamer te hebben verlaten.

Van kabinet naar Tweede Kamer

Het kwam enkele keren voor dat een (eerder) afgetreden bewindspersoon terugkeerde naar de Tweede Kamer. Zo werd Annette Nijs een jaar na haar aftreden Kamerlid. In 2015 keerde Fred Teeven terug in de Tweede Kamer. Hij was tot 9 maart 2015 staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

Mark Rutte was in juni 2006 de enige die vrijwillig als staatssecretaris uit het kabinet-Balkenende II stapte om terug te kunnen keren in de Kamer. Dat deed hij nadat hij tot lijsttrekker van de VVD was gekozen.

Andere teruggekeerde bewindslieden waren: J.A. Mommersteeg (KVP), afgetreden in maart 1974 en Tweede Kamerid in mei 1976; A. Veerman (ARP), afgetreden in september 1975 en Tweede Kamerlid in november 1975; en P.R.H.M. van der Linden (CDA), afgetreden in september 1988 en Tweede Kamerlid in november 1988. Zij allen werden lid, terwijl het kabinet waar zij uitgetreden waren nog regeerde.

Eveneens tussentijds keerden terug in de Kamer: de CHU'er Schokking (in 1926) en de ARP'er De Wilde en de CHU'er Slotemaker de Bruïne (in 1939) en de PvdA'er Kranenburg (in 1958). Zij werden echter lid toen er al een ander kabinet was gevormd.

Tijdelijke vervanging

De tijdelijke vervanging van volksvertegenwoordigers wegens ziekte, zwangerschap en bevalling is bij wet geregeld. Het gaat hierbij om leden van de Tweede Kamer , Eerste Kamer , leden van het Europees Parlement, als mede leden van de gemeenteraad en provinciale staten . De tijdelijke vervangingstermijn is 16 weken. Een volksvertegenwoordiger mag zich maximaal drie maal laten vervangen.


Meer over

Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over (vrijwillig) vertrek van Kamerleden of bewindspersonen? PDC, partner van het Montesquieu Instituut, kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op .

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.