Partijen

De Nederlandse democratie is georganiseerd via een partijenstelsel. Bij de organisatie van een partij komt van alles kijken. Bijvoorbeeld de registratie bij de kiesraad, het kiezen van een (politiek) leider en/of de partijfinanciën.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Partijvorming

  • Politieke partijen

    Een politieke partij is een groep van politieke geestverwanten. Politieke partijen streven vaak meer dan één doel na, zoals bevordering van werkgelegenheid, een eerlijke inkomensverdeling, een schoon milieu of het bestrijden van criminaliteit. Omdat niet iedereen deze doelen op dezelfde wijze nastreeft, zijn er meer partijen ontstaan.

  • Registratie groeperingen

    Politieke partijen of groeperingen kunnen zich bij het centraal stembureau (de Kiesraad) laten registreren. Bij de registratie kan de partij of groepering opgeven onder welke naam zij aan de verkiezingen wil deelnemen. De naam, ook wel aanduiding genoemd, komt boven dan de kandidatenlijst op het stembiljet te staan.

  • Partijfinanciering

    Politieke partijen kunnen uit een aantal financieringsbronnen putten. Interne bronnen van partijen zijn ledencontributie, 'partijbelasting' van volksvertegenwoordigers en fondsenwerving. Externe bronnen zijn giften, sponsorinkomsten en (overheids)subsidie. Partijen kunnen ook beschikken over reserves. Een groot deel van de uitgaven van politieke partijen gaat naar de verkiezingscampagnes.

  • Ontwikkeling ledental politieke partijen

    Er is al geruime tijd een dalende trend te zien in de ledentallen van politieke partijen. Hoe sterk die dalende trend is verschilt per partij. Het ledental van de PvdA is bijvoorbeeld fors teruggelopen. De VVD is, na sterke stijging in de jaren tachtig, ook in een neerwaartse lijn gekomen. Het ledental van de SGP is echter redelijk stabiel en de SP kende een lichte constante stijging.

2.

Leider

  • Politiek leider van een partij

    Politiek leiders treden naar buiten toe op als het 'boegbeeld' en het aanspreekpunt van hun partij. Binnen hun partij moeten zij zorgen voor politieke eensgezindheid.

  • partijvoorzitter

    Een partijvoorzitter is de voorzitter van het bestuur van een politieke partij. De voorziter leidt de 'vereniging', die de politieke partij ook is. Hieronder vallen allerlei 'huishoudelijke' zaken, zoals de administratie, het organiseren van congressen en het in goede banen leiden van de procedures rond de totstandkoming van verkiezingsprogramma's en kandidatenlijsten.

3.

Partijen in de Eerste en Tweede Kamer

  • 50PLUS

    50PLUS is een politieke partij die zich met name richt op de belangen van 50-plussers. De partij vindt dat deze groep onvoldoende is vertegenwoordigd in de Nederlandse politiek. Voorzitter van de Tweede Kamerfractie van 50PLUS is sinds 31 december 2014 Henk Krol.

  • ChristenUnie

    De ChristenUnie is een christelijke partij, met op sociaal en ecologisch gebied progressieve en op ethisch gebied behoudender standpunten. Politiek leider van de ChristenUnie is Gert-Jan Segers. De huidige partijvoorzitter is Piet Adema.

  • D66

    Democraten 66 (D66) is een hervormingsgezinde sociaal-liberale partij. Sinds zijn verkiezing tot lijsttrekker op 24 juni 2006 is Alexander Pechtold politiek leider. De partij werd opgericht op 14 oktober 1966 door 44 'homines novi', waarvan er 25 eerder bij andere politieke partijen actief waren geweest. Belangrijkste initiatiefnemer en voorman (tot 1998) was de oud-journalist Hans van Mierlo. De huidige partijvoorzitter is Anne-Marie Spierings.

  • DENK

    DENK is een politieke partij, die zich richt op respect voor alle Nederlanders. De partij werd op 9 februari 2015 gepresenteerd. De partij is gevormd, nadat Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk de PvdA-fractie hadden verlaten.

  • Forum voor Democratie

    Het Forum voor Democratie (FvD) was een in februari 2015 opgerichte denktank die 25 september 2016 een politieke partij werd. Kern van het programma is het invoeren van diverse vormen van directe democratie zoals referenda en gekozen bestuurders, en het versterken en/of terugwinnen van de nationale soevereiniteit. De partij keert zich tegen een gesloten bestuurscultuur.

  • Partij voor de Dieren

    De Partij voor de Dieren (PvdD) beschouwt dieren als de allerzwaksten in de samenleving en wil dierenwelzijn terugbrengen op de politieke agenda. Politiek leider van de Partij voor de Dieren is Marianne Thieme. De partij werd opgericht in 2002. De huidige partijvoorzitter is Floriske van Leeuwen.

  • PVV

    De Partij voor de Vrijheid (PVV) is op 22 februari 2006 geregistreerd bij de Kiesraad. De PVV geldt als populistisch, met zowel conservatieve, liberale, 'rechtse' als 'linkse' standpunten. De PVV keert zich met name tegen 'islamisering van de Nederlandse samenleving', waarvan in haar ogen sprake is en zet zich verder af tegen 'links' in brede zin (subsidies, ontwikkelingssamenwerking, bureaucratie, Europese samenwerking, publieke omroep). Politiek leider is Geert Wilders.

  • SGP

    De SGP is een behoudende christelijke (reformatorische) partij, die strikt volgens Bijbelse normen politiek wil bedrijven. Politiek leider van de SGP is Kees van der Staaij. De partij werd opgericht op 24 april 1918.

  • SP

    De SP is een socialistische, eurosceptische partij. De partij werd opgericht in 1972 en kent vooral een sterke lokale, actiegerichte basis. De SP wil 'een samenleving waarin menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit voorop staan'.

  • VVD

    De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) is een 'rechtse' liberale partij, met op onder meer ethisch gebied progressievere standpunten. Politiek leider is sinds 31 mei 2006 Mark Rutte. De partij werd opgericht in 1948 als opvolger van de Partij van de Vrijheid (PvdV), die weer een voortzetting was van de vooroorlogse Liberale Staatspartij (LSP).

4.

Overig

  • Opgeheven partijen

    Diverse partijen zijn ooit vertegenwoordigd geweest in het Nederlandse parlement, maar nadien opgeheven. Een aantal daarvan zijn opgegaan in nieuwe partijen, waarvan sommige nog bestaan.

  • Politieke jongerenorganisatie

    Vrijwel iedere in het Nederlandse parlement vertegenwoordigde politieke partij heeft een politieke jongerenorganisatie. Een politieke jongerenorganisatie is een organisatie voor jongeren die statutair is verbonden aan een politieke partij. Een politieke jongerenorganisatie bestaat normaal gesproken uit een (hoofd)bestuur, afdelingen en een congres. De afdelingen concentreren zich meestal op de studentensteden.