Concurrentiebeleid

Monopolie
Bron: publiek domein

Open concurrentie (mededinging) is een belangrijke voorwaarde voor een vrije Europese handel en het totstandbrengen en goed laten functioneren van de Europese interne markt. De Europese Unie zorgt voor regels die de concurrentie bevorderen, om zo een goede prijs-kwaliteitverhouding voor de consument te garanderen en technologische innovatie te stimuleren.

De Europese Commissie heeft de bevoegdheid op te treden bij concurrentievervalsing, bijvoorbeeld bij prijsafspraken tussen bedrijven. De Commissie kijkt ook of grote bedrijven geen misbruik maken van hun sterke positie. Zo startte de Commissie onderzoeken naar bedrijven als Microsoft en Google. De Commissie deelt jaarlijks voor honderden miljoenen euro's aan boetes uit, maar dit kan ook oplopen zoals de meerdere miljarden boetes opgelegd aan Google.

Om te voorkomen dat binnen een sector bedrijven te groot worden en zo alle concurrentie wegdrukken, moeten grote fusies ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Commissie. De Commissie mag en kan fusies blokkeren, zoals het deed in 2019 bij Alstom en Siemens.

Staatssteun is in principe verboden omdat het de bedrijven die de steun ontvangen een oneerlijk voordeel geeft ten opzichte van concurrenten. Er zijn uitzonderingen mogelijk voor projecten die van algemeen maatschappelijk belang zijn. Voorbeelden hiervan zijn subsidies voor culturele instellingen, cruciale banken of de ontwikkeling van achtergebleven regio's. Ook bij crisissituaties kunnen er uitzonderingen worden gemaakt, zoals bij de coronacrisis. EU-lidstaten mogen bedrijven tot 800.000 euro steunen via directe subsidies of belastingvoordelen.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Mijlpalen

  • Europese Commissie legt microsoft een boete op in 2004 van 497 miljoen euro, de grootste tot dan toe, dit legt de basis voor de aanpak van grote technologie bedrijven door de EU.
  • Verdrag van Lissabon in 2009 legt de wettelijke basis voor het huidige concurrentiebeleid.
  • Vrijstelling bepaalde sectoren zoals luchtvaart van verbod op staatsteun in 2017.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol. Besluitvorming over verstoring van de interne markt verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

Voor het uitwerken van de regels voor staatssteun geldt dat de Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement. Voor het uitwerken van de regels voor ondernemingen geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor een Europa dat klaar is voor het digitale tijdperk

Parlementaire Commissie EP

parlementaire commissie Interne markt en Consumentenbescherming

Nederlands lid Commissie EP

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Concurrentievermogen: interne markt, industrie en onderzoek

Nederlandse afvaardiging Raad van de Europese Unie

Stef Blok (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat

Mona Keijzer (CDA), Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD), staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat

Invloed nationale parlementen

Het Nederlandse parlement heeft ook een rol in de totstandkoming van Europees beleid. Dat kan formeel op twee manieren. Ten eerste controleert de Staten-Generaal de minister of staatssecretaris die naar de Raad van de Europese Unie gaat om over het onderwerp te praten. Daarnaast kunnen nationale parlementen van de lidstaten binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden, vanuit het zogenoemde subsidiariteitsbeginsel.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Betrokken bij wetgeving en uitvoering

 

Betrokken instantie EU

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

DG Concurrentie

3.

Juridisch kader

Het concurrentiebeleid vindt zijn basis in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).

  • mededinging: derde deel VwEU titel VII hoofdstuk 1 eerste afdeling (artikelen 101 t/m 106)
  • overheidssteun: derde deel VwEU titel VII hoofdstuk 1 tweede afdeling (artikelen 107 t/m 109)
  • marktverstorende regels: derde deel VwEU titel VII hoofdstuk 3 (artikel 116)

4.

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht